इत्थं निशम्य नृपतेर्वचनं तदानीं सर्वेऽपि ते षडथ तं मुनिमुख्यमाशु ११.
राजाच्या शब्दांनी, त्या वेळी सर्व सहाजण लगेच त्या श्रेष्ठ ऋषीकडे गेले.
अथ ते ददृशुः पार्थ संयमस्थं महामुनिम् १२.
नंतर, पार्था, त्यांनी मोठ्या संयमात असलेला तो महान ऋषी पाहिला.
जटास्त्रिषवणस्नानकपिलाः शिरसा तदा १२.
त्या वेळी त्याच्या जटा दररोज तीन वेळा स्नान केल्याने पिंगट झाल्या होत्या.
सव्यहस्ते तृणौघं च च्छायार्थे विप्रसत्तमम् १२.
त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाच्या डाव्या हातात सावलीसाठी गवताचा गठ्ठा होता.
अहिंसयन्दुरुक्ताद्यैः प्राणिनो भूमिचारिणः १२.
तो जमिनीवर चालणाऱ्या कोणत्याही प्राण्याला कधीही कठोर शब्दांनी किंवा इतर प्रकारे त्रास देत नसे.
बकभूपद्विजोलूकगृध्रकूर्मा विलोक्य च १२.
त्याने बगळे, जमिनीवर राहणारे पक्षी, द्विज पक्षी, घुबड, गिधाड आणि कासव पाहिले.
स्वागतासनसत्कारेणामुना तेऽति सत्कृताः १२.
त्याच्या स्वागताने, आसनाने आणि आदराने तुम्हा सर्वांचा मोठ्या सन्मानाने सत्कार झाला आहे.
इन्द्रद्युम्नोऽयमवनीपतिः सत्रिजनाग्रणीः १२.
हा इंद्रद्युम्न आहे, पृथ्वीचा राजा, आपल्या पत्नी आणि सेवकांसह सर्वांत श्रेष्ठ आहे.
मार्कंडेयादिभिः प्राप्य कीर्त्युद्धारंच सत्तम १२.
मार्कंडेय व इतरांच्या कृपेने याने कीर्ती आणि मुक्ती मिळवली आहे, हे उत्तम पुरुषा.
भवतानुगृहीतोऽयमिहेच्छति महोदयम् त्वत्सकाशमिहानीतो ब्रूहि साध्वस्य वांछितम्॥ १२.
तुमच्या कृपेने हा लाभला आहे आणि मोठ्या भाग्याची इच्छा करतो; तो तुमच्या समोर आणला आहे, म्हणून सज्जन लोकांना जे हवे आहे ते सांगा.
परोपकरणं नाम साधूनां व्रतमाहितम् १२.
इतरांचे भले करणे हेच सज्जनांचे खरे व्रत असते.
अप्रणोद्येषु पापेषु साधु प्रोक्तमसंशयम् १२.
जे पाप टाळता येत नाही, त्यात सज्जन नक्कीच असतात असे सांगितले आहे.
अप्रमत्तः प्रणोद्येषु मुनिरेष प्रयच्छति १२.
जे टाळता येत नाही त्यात हा ऋषी दक्षपणे कृपा करतो.
कूर्म युक्तमिदं सर्वं त्वयाभिहितमद्य नः १२.
कूर्मा, आज तू आम्हाला जे काही सांगितलेस ते सर्व योग्य आणि योग्यच आहे.
ब्रूहि राजन्सुविश्रब्धं सन्देहं हृदयस्थितम् १२.
राजा, तुझ्या मनात जी शंका आहे ती निर्धास्तपणे सांग.
भगवन्प्रथमः प्रश्रस्तावदेव ममोच्यताम् १२.
भगवन्, माझा पहिला प्रश्न मी आता विचारू दे.
कुटीमात्रोऽपि यच्छाया तृणैः शिरसि पाणिगैः॥ १२.
फक्त झोपडीची सावली जरी मिळाली, आणि हाताने गवत डोक्यावर ठेवले तरीही—
मर्तव्यमस्त्यवश्यं च काय एष पतिष्यति १२.
मृत्यू निश्चित आहे; हे शरीर नक्कीच पडणार आहे.
यस्य मृत्युर्भवेन्मित्रं पीतं वाऽमृतमुत्तमम् १२.
ज्याचा मित्र मृत्यू आहे किंवा ज्याने श्रेष्ठ अमृत प्यायले आहे—
इदं युगसहस्रेषु भविष्यमभविद्दिनम् १२.
हजारो युगांनंतर आजचा दिवस आला आहे.
कारणानुगतं कार्यमिदं शुक्रादभूद्वपुः १२.
कारणानुसार हे कार्य घडले; हे शरीर शुक्रापासून निर्माण झाले.
तदस्यापि कृते पापं शत्रुषड्वर्गनिर्जिताः १२.
त्याच्यासाठीही, जे शत्रूंच्या सहा प्रकारांनी जिंकले गेले आहेत, ते पाप करतात.
तद्ब्रह्मण इहोत्पन्नः सिकताद्वयसम्भवः १२.
अशा प्रकारे, ब्रह्मापासून येथे जन्म घेऊन, वाळू आणि वाऱ्याच्या संयोगातून उत्पन्न झाला आहे.
तथापि वैष्णवी माया मोहयत्यविवेकिनम् १२.
तरीही, वैष्णवी माया विवेक नसलेल्या माणसाला मोहात पाडते.
दन्ताश्चलाश्चला लक्ष्मीर्यौवनं जीवितं नृप १२.
राजा, दातं हलते, लक्ष्मी हलते, तारुण्य हलते आणि आयुष्यही हलते.
इति विज्ञाय संसारसारं च चलाचलम् १२.
असं समजून, या संसाराचं खरं स्वरूप कधी स्थिर, कधी अस्थिर आहे हे जाणावं.
चिरायुर्भगवानेव श्रूयते भुवनत्रये १२.
या तिन्ही लोकांत फक्त भगवंताचं आयुष्य दीर्घ आहे असं म्हटलं जातं.
प्रतिकल्पं मच्छरीरादेकरोमपरिक्षयः १२.
प्रत्येक कल्पानंतर माझ्या शरीरातून एकेक केस कमी होत जातो.
पश्य जानुप्रदेशं मे द्व्यंगुलं रोमवर्जितम् १२.
माझ्या गुडघ्याजवळ बघ, दोन बोटं एवढं जागा केसांशिवाय आहे.
इत्थं निशम्य तद्वाक्यं स प्रहस्यातिविस्मितः १२.
ती वाक्यं ऐकून तो खूपच आश्चर्यचकित होऊन हसला.