प्लवमानमिदं राजन्मानसं शतयोजनम् ११.
राजा, हे मानस सरोवर पाण्यावर तरंगत आहे आणि शंभर योजन पसरले आहे.
व्यतीता इह चत्वारः शेषे मोक्षस्ततः परम् ११.
इथे चार टप्पे संपले आहेत; आता उरलेले म्हणजेच मुक्ती आहे.
ममाभूदीश्वरस्यैव सतीधर्मद्रुहो नृप ११.
राजा, मी स्वतः ईश्वराचीच होती, पण मी पतिव्रत्याचा धर्म मोडला.
मम पृष्ठिश्चिरं भूप त्वया दग्धाग्निनाऽपुरा ११.
राजा, पूर्वी तुझ्यामुळे माझ्या पाठीला अग्नीने जळाले होते.
इदं विमानमायातं त्वया कस्मान्निराकृतम् ११.
हे दिव्य विमान आले आहे, पण तू ते का नाकारलेस?
चतुर्मुखेन तेनाहं स्वर्गान्निर्वासितः स्वयम् ११.
चतुर्मुख ब्रह्मामुळे मला स्वर्गातून हाकलले गेले.
तस्माद्विवेकवैराग्यमविद्यापापनाशनम् ११.
म्हणून विवेक आणि वैराग्य हे अज्ञान आणि पाप नष्ट करतात.
तन्मे गृहगतस्याद्य यथातिथ्यकरो भवान् ११.
आज मी तुझ्या घरी पाहुणा म्हणून आलो आहे, तू माझे योग्य स्वागत कर.
लोमशोनाम दीर्घायुर्मत्तोऽप्यस्ति महामुनिः ११.
लौमश नावाचा एक महान ऋषी आहे, तो माझ्यापेक्षा जास्त दीर्घायुषी आहे.
तस्मादागच्छ गच्छामस्तमेव सहितावयम् ११.
म्हणून आपण दोघे मिळून त्याच्याकडे जाऊया.
इत्थं निशम्य नृपतेर्वचनं तदानीं सर्वेऽपि ते षडथ तं मुनिमुख्यमाशु ११.
राजाच्या शब्दांनी, त्या वेळी सर्व सहाजण लगेच त्या श्रेष्ठ ऋषीकडे गेले.
अथ ते ददृशुः पार्थ संयमस्थं महामुनिम् १२.
नंतर, पार्था, त्यांनी मोठ्या संयमात असलेला तो महान ऋषी पाहिला.
जटास्त्रिषवणस्नानकपिलाः शिरसा तदा १२.
त्या वेळी त्याच्या जटा दररोज तीन वेळा स्नान केल्याने पिंगट झाल्या होत्या.
सव्यहस्ते तृणौघं च च्छायार्थे विप्रसत्तमम् १२.
त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाच्या डाव्या हातात सावलीसाठी गवताचा गठ्ठा होता.
अहिंसयन्दुरुक्ताद्यैः प्राणिनो भूमिचारिणः १२.
तो जमिनीवर चालणाऱ्या कोणत्याही प्राण्याला कधीही कठोर शब्दांनी किंवा इतर प्रकारे त्रास देत नसे.
बकभूपद्विजोलूकगृध्रकूर्मा विलोक्य च १२.
त्याने बगळे, जमिनीवर राहणारे पक्षी, द्विज पक्षी, घुबड, गिधाड आणि कासव पाहिले.
स्वागतासनसत्कारेणामुना तेऽति सत्कृताः १२.
त्याच्या स्वागताने, आसनाने आणि आदराने तुम्हा सर्वांचा मोठ्या सन्मानाने सत्कार झाला आहे.
इन्द्रद्युम्नोऽयमवनीपतिः सत्रिजनाग्रणीः १२.
हा इंद्रद्युम्न आहे, पृथ्वीचा राजा, आपल्या पत्नी आणि सेवकांसह सर्वांत श्रेष्ठ आहे.
मार्कंडेयादिभिः प्राप्य कीर्त्युद्धारंच सत्तम १२.
मार्कंडेय व इतरांच्या कृपेने याने कीर्ती आणि मुक्ती मिळवली आहे, हे उत्तम पुरुषा.
भवतानुगृहीतोऽयमिहेच्छति महोदयम् त्वत्सकाशमिहानीतो ब्रूहि साध्वस्य वांछितम्॥ १२.
तुमच्या कृपेने हा लाभला आहे आणि मोठ्या भाग्याची इच्छा करतो; तो तुमच्या समोर आणला आहे, म्हणून सज्जन लोकांना जे हवे आहे ते सांगा.
परोपकरणं नाम साधूनां व्रतमाहितम् १२.
इतरांचे भले करणे हेच सज्जनांचे खरे व्रत असते.
अप्रणोद्येषु पापेषु साधु प्रोक्तमसंशयम् १२.
जे पाप टाळता येत नाही, त्यात सज्जन नक्कीच असतात असे सांगितले आहे.
अप्रमत्तः प्रणोद्येषु मुनिरेष प्रयच्छति १२.
जे टाळता येत नाही त्यात हा ऋषी दक्षपणे कृपा करतो.
कूर्म युक्तमिदं सर्वं त्वयाभिहितमद्य नः १२.
कूर्मा, आज तू आम्हाला जे काही सांगितलेस ते सर्व योग्य आणि योग्यच आहे.
ब्रूहि राजन्सुविश्रब्धं सन्देहं हृदयस्थितम् १२.
राजा, तुझ्या मनात जी शंका आहे ती निर्धास्तपणे सांग.
भगवन्प्रथमः प्रश्रस्तावदेव ममोच्यताम् १२.
भगवन्, माझा पहिला प्रश्न मी आता विचारू दे.
कुटीमात्रोऽपि यच्छाया तृणैः शिरसि पाणिगैः॥ १२.
फक्त झोपडीची सावली जरी मिळाली, आणि हाताने गवत डोक्यावर ठेवले तरीही—
मर्तव्यमस्त्यवश्यं च काय एष पतिष्यति १२.
मृत्यू निश्चित आहे; हे शरीर नक्कीच पडणार आहे.
यस्य मृत्युर्भवेन्मित्रं पीतं वाऽमृतमुत्तमम् १२.
ज्याचा मित्र मृत्यू आहे किंवा ज्याने श्रेष्ठ अमृत प्यायले आहे—
इदं युगसहस्रेषु भविष्यमभविद्दिनम् १२.
हजारो युगांनंतर आजचा दिवस आला आहे.