न हीदृशमनायुष्यं लोके किंचन विद्यते ७.
या जगात एवढे अल्पायुष्य दुसरे काहीच नाही.
ततः सती सा मत्स्पर्शदूषितांगी तपस्विनी ७.
मग माझ्या स्पर्शाने दूषित झालेली ती सती स्त्री तपस्विनी झाली.
एवं ताभ्यामहं शप्तो ह्यश्वत्थपर्णवद्भयात् ७.
अशा प्रकारे त्या दोघांनी मला अश्वत्थाच्या पानासारखे भीतीने शाप दिला.
गणोऽहमीश्वरस्यैव दुर्विनीततरो युवाम् ७.
मी ईश्वराचा सेवक आहे, पण तुम्ही दोघे फारच उद्धट वागलात.
वाचि क्षुरो नावनीतं हृदयं हि द्विजन्मनाम् ७.
बोलणे हे तलवारीसारखे धारदार असते, तुपासारखे मऊ नसते; पण ब्राह्मणांचे हृदय मात्र मऊ असते.
त्वयि विप्रतिपन्नस्य त्वमेव शरणं मम ७.
मी तुझ्याविरुद्ध वागलो असलो तरी, तूच माझे आश्रय आहेस.
गणाधिपत्यमपि मे जातं परिभवास्पदम् ७.
गणाधिपतीपदसुद्धा आता माझ्यासाठी अपमानाचे कारण झाले आहे.
विदुरेष्यद्धियाऽपायं परतोऽन्ये विवेकिनः ७.
जे विवेकी असतात, ते दूरवरूनच संकट ओळखून त्यापासून दूर राहतात.
दुर्वीनीतः श्रियं प्राप्य विद्यामैश्वर्यमेव वा ७.
जो उद्धट असतो, त्याला संपत्ती, ऐश्वर्य किंवा विद्या मिळाली, की तो गर्विष्ठ होतो.
विद्यामदो धनमदस्तृतीयोऽभिजनो मदः ७.
विद्येचा गर्व, धनाचा गर्व आणि तिसरा म्हणजे कुळाचा गर्व.
नोदर्कशालिनी बुद्धिर्येषामविजितात्मनाम् ७.
ज्यांनी स्वतःला जिंकले नाही, त्यांच्या बुद्धीचे फळ चांगले मिळत नाही.
तत्प्रसीद मुनिश्रेष्ठ शापांतं मेऽधुना कुरु ७.
म्हणून, हे ऋषिश्रेष्ठा, कृपा करून आता माझ्या शापाचा अंत कर.
इत्थं वचसि विज्ञप्ते विनीतेनापि वै मया ७.
तू असं बोललास, आणि मी नम्रपणे माझी विनंती मांडली,
छन्नकीर्तिसमुद्धारसहायस्त्वं भविष्यसि ७.
मग तू लपलेली कीर्ती पुन्हा मिळवण्यासाठी मदतीला येशील.
इत्यहं मुनिशापेन तदाप्रभृति पर्वते ७.
म्हणून त्या ऋषीच्या शापामुळे, त्या वेळेपासून मी पर्वतावरच राहिलो.
राज्यं चिरायुरिति मे घृतकम्बलस्य जातिस्मरत्वमधुनापि तथानु भावान् ७.
घृतकंबळाला माझ्यामुळे दीर्घायुष्य आणि राज्य मिळालं, आणि अजूनही त्याला जन्माची आठवण आणि त्याचे परिणाम आहेत.
नाडीजंघबकेनोक्तां वाचमाकर्ण्यभूपतिः ८.
नाडीजंघ बकाने सांगितलेली वाणी ऐकून राजा लक्षपूर्वक ऐकत राहिला.
तं निशम्य मुनिर्भूपं दुःखितं साश्रुलोचनम् ८.
राजा दुःखी आणि डोळ्यांत अश्रू घेऊन आहे हे पाहून, त्या ऋषीने त्याचं बोलणं ऐकलं.
विधायाशां महाभाग त्वदंतिकमुपागतौ ८.
हे महाभागा, आशा धरून ते तुझ्या जवळ आले आहेत.
निष्पन्नं नास्य तत्कार्यं प्राणानेष मुमुक्षति ८.
त्याचं हवं तसं काम झालेलं नाही; तो आता आपलं प्राण सोडायचं ठरवतोय.
तन्मामुपागतोऽहं च त्वां सिद्धं नास्य वांछितम् ८.
म्हणून मी तुझ्याकडे आलोय, पण तू सिद्ध आहेस, आणि त्याची इच्छा पूर्ण झालेली नाही.
आशां कृत्वाभ्युपायातं निराशं नेक्षितुं क्षमाः ८.
आशा धरून आलेल्याला निराशेत पाहणं कुणालाही जमत नाही.
प्रार्थितं चामुना हृत्स्थं मया चास्मै प्रतिश्रुतम् ८.
त्याने मनात ठेवून जी मागणी केली, ती मी त्याला कबूल केली आहे.
असंपादयतो नार्थं प्रतिज्ञातं ममायुषा ८.
मी दिलेला शब्द पूर्ण केला नाही, तर माझ्या आयुष्याला काहीच अर्थ उरणार नाही.
प्रतिश्रुतं कृतं श्लाघ्या दासतांत्यजपक्वणे ८.
जे वचन दिलं ते पूर्ण झालं; गुलामी सोडणं हे खरंच कौतुकास्पद आहे.
मित्रस्नेहस्य पर्यायस्तच्च साप्तपदं स्मृतम् ८.
मित्रत्व आणि प्रेमाचा दुसरा अर्थ म्हणजे एकत्र चाललेली सात पावलं असं मानलं जातं.
तदवश्यमहं साकमधुना वह्निसाधनम् ८.
म्हणून आता मला तुझ्यासोबत अग्निसाधना करायलाच हवी.
अनुजानीहि मामेतद्दर्शनं तव पश्चिमम् ८.
मला परवानगी दे; हे तुझं माझं शेवटचं दर्शन असो.
वज्रवद्दुःसहां वाचं मार्कंडेयसमीरिताम् ८.
मार्कंडेयांनी उच्चारलेली वाणी वज्रासारखी असह्य आहे.
यद्येवं तदिदं मित्रं विशंतं ज्वलनेऽधुना ८.
जर असंच असेल, तर हा मित्र आता अग्नीत प्रवेश करावा.