इतीरयित्वा स मृकंडुनंदनः समं मुनींद्रैरपरैर्महात्मभिः
असं म्हणून, मृकंडुचा मुलगा इतर महान ऋषींसह—
नंदिकेश्वर उवाच स्थानं त्वया मुने पृष्टमस्ति माहेश्वराग्रणि
नंदिकेश्वर म्हणाले: हे मुनी, तू महेश्वरभक्तांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्या स्थानाबद्दल विचारले आहेस.
प्रकल्पितं हि देवेन तत्तत्कर्मानुगुण्यतः
ते स्थान देवाने प्रत्येक कर्माच्या स्वरूपानुसार निर्माण केले आहे.
त्वया शुश्रुषितं तेषां हिताय महते ह्यलम्
त्यांच्या मोठ्या हितासाठी तू त्यांची सेवा उत्तम केली आहेस.
स्वल्पैर्हि कर्मभिर्ज्ञानैरपि प्राप्ता पुनःपुनः
थोड्या कर्मांनी किंवा ज्ञानानेही ती पुन्हा पुन्हा मिळतात.
कथं नु विरतो देही गर्भमोकसमागमात्
वैराग्य आलेला शरीरधारी गर्भात जन्म घेण्यापासून कसा वाचतो?
प्रदेशाः कथिताः पूर्वं प्रसंगवशतो मया
मी पूर्वी प्रसंगानुसार त्या प्रदेशांचे वर्णन केले आहे.
केचित्तीरेषु गंगायाः केचित्सारस्वते तटे
काही गंगेच्या काठी आहेत, काही सरस्वतीच्या तीरावर आहेत.
अपरे नर्मदातीरे परे गोदावरीतटे
काही जण नर्मदेच्या काठी आहेत, तर काही गोदावरीच्या तीरावर आहेत.
समुद्रपार्श्वेष्वितरं द्वीपेष्वन्ये सरस्वताम्
काही समुद्राच्या काठी, काही बेटांवर, तर काही सरस्वतीच्या जवळ आहेत.
कृष्णवेणीतटे केचित्तुंगभद्रांतिके परे 1.3.2.2.
काही कृष्णा आणि वेणा या नद्यांच्या काठी, तर काही तुंगभद्रेच्या जवळ आहेत.
कावेरीतीर इतरे केचिद्वेगवतीतटे
काही कावेरीच्या तीरावर, तर काही वेगवतीच्या काठी आहेत.
केचिदैरावतीतीरे त्वितरे यातुकांक्षिके
काही ऐरावतीच्या तीरावर, तर काही यातुकाङ्क्षीच्या जवळ आहेत.
कन्यातटेषु कतिचित्कतिचित्कुमारीतीरे परे च तमसावरुणांतिकेन्ये
काही कन्येच्या काठी, काही कुमारीच्या तीरावर, तर इतर तमसा आणि वरुणा यांच्या जवळ आहेत.
विपाशाभ्याश इतरे शतद्रुतितटे परे
काही विपाशा नदीच्या जवळ, तर काही शतद्रूच्या तीरावर आहेत.
केचिद्बिंदुसरोभ्यर्णे परे पंपासरस्तटे
काही बिंदूसर या सरोवराजवळ, तर काही पंपा सरोवराच्या काठी आहेत.
अपरे मालिनीतीरे परे गंधवतीतटे
काही मालिनीच्या तीरावर, तर काही गंधवतीच्या काठी आहेत.
इंद्रद्युम्नसरस्यन्य एके तु मणिकर्णिके पातालगंगासविधे शरावत्यंतिके परे
काही इंद्रद्युम्न सरोवराजवळ, काही मणिकर्णिकेवर, काही पाताळगंगा जवळ, तर काही शरावतीच्या काठी आहेत.
लोहित्याकूलयोः केचित्कतिचित्कालमातटे
काही लोहीत्याच्या संगमावर, तर काही कालमा नदीच्या तीरावर आहेत.
सुरलोपांतिके केचित्पयोष्णीतीरयोः परे
काही सुरलोपा जवळ, तर काही पयोष्णीच्या तीरावर आहेत.
उक्तं वाराणसीक्षेत्रं क्रोशपंचकपावनम् 1.3.2.2.
पाच क्रोशांनी पावन असलेलं वाराणसीचं पवित्र क्षेत्र सांगितलं आहे.
कपालमोचनं यत्र यत्रास्ते कालभैरवः
जिथे कपाळमोचन आहे, तिथेच कालभैरवही असतो.
गयाप्रयागावपि ते कथितौ सर्वसिद्धिदौ
गया आणि प्रयाग यांचाही उल्लेख केला आहे; दोन्ही सर्व सिद्धी देतात.
आकर्णितं च केदारं यस्मिन्महिषरूपधृक्
केदाराचाही ऐकून आला आहे, जिथे भगवान महिषरूप घेतात.
सर्वसिद्धिकरं पुंसां क्षेत्रं बदरिकाश्रमम्
बदरिकाश्रम हे सर्व सिद्धी देणारं क्षेत्र आहे.
श्रुतं हि नैमिषं क्षेत्रं त्वया यत्र महेश्वरः
तुला नैमिष क्षेत्राचंही ऐकून आहे, जिथे महेश्वर वास करतो.
अमरेशमिति स्थानं प्रोक्तं सर्वार्थसाधकम्
अमरेश हे स्थान सर्व इच्छा पूर्ण करणारे आहे, असे सांगितले जाते.
पुष्कराख्यं महास्थानं श्रुतं ते कथितं मया
पुष्कर नावाचे हे महान स्थान मी तुला सांगितले आहे.
आषाढीनाम ते स्थानं पावनं कथितं मया
आषाढी देवींचे पावन स्थान मी तुला सांगितले आहे.
दंडिमुंडी समाख्यं च स्थानं ते कथितं मया
डंडिमुंडी नावाचे स्थान मी तुला सांगितले आहे.