तव कीर्तिसमुच्छेदः सांप्रतं वसुधातले ७.
आता तुझी कीर्ती पृथ्वीवरून नाहीशी होत आहे.
यदि वांछा महीपाल मम धामनि संस्थितौ॥ ७.
राजा, जर तुला माझ्या धामातच राहायचे असेल—
मदीयं सुकृतं ब्रह्मन्कथं भूमौ भवेदिति ७.
हे ब्रह्मन्, माझे पुण्य पृथ्वीवर कसे फळाला येईल?
बलवानेष भूपाल कालः कलयति स्वयम्॥ ७.
राजा, काळ हा खूप बलवान आहे आणि तो आपल्या इच्छेनुसारच वागत असतो.
ब्रह्मांडान्यपि मां चैव गणना का भवादृशाम् ७.
ब्रह्मांडं आणि मी सुद्धा—तुमच्यासारख्या लोकांसाठी यात काय मोजमाप आहे?
यत्कीर्तिमात्मनो व्यक्तिं नीत्वाभ्येहि पुनर्दिवम् ७.
आपली कीर्ती प्रकट करून, पुन्हा स्वर्गात परत जा.
पश्यतिस्म तथात्मानं महीतलमुपागतम् ७.
त्याने असं पाहिलं की तो स्वतः पृथ्वीवर आला आहे.
नगरं स तदा देशमप्राक्षीदिति विस्मितः जना ऊचुः ७.
त्याने त्या नगराबद्दल आणि प्रदेशाबद्दल विचारलं, आणि आश्चर्यचकित लोक म्हणाले:
यत्त्वं पृच्छसि भो भद्र कञ्चित्पृच्छ चिरायुषम् इन्द्रद्युम्न उवाच ७.
हे भाग्यवान, तुला जे विचारायचं आहे ते दीर्घायुषी कोणालातरी विचार. इंद्रद्युम्न म्हणाला.
पृथिवीजयराज्येस्मिन्यत्र प्रबूत मा चिरम् जना ऊचुः ७.
या पृथ्वीवर विजयी राजे जिथे आहेत, तिथे भरपूर आहे, म्हणून इथे जास्त काळ थांबू नको, असं लोक म्हणाले.
मार्कंडेय इति ख्यातस्तं गत्वा पृच्छ संशयम् ७.
तो माणूस मार्कंडेय म्हणून प्रसिद्ध आहे; त्याच्याकडे जाऊन आपला प्रश्न विचार.
निशम्य प्रणिपत्याह नृपः स्वहृदयस्थितम् इंद्रद्युम्न उवाच ७.
हे ऐकून राजा गेला, वाकला आणि मनातलं बोलला. इंद्रद्युम्न म्हणाला:
पृच्छाम्यहं भवान्वेत्ति इंद्रद्युम्नं नृपं न वा॥ ७.
मी विचारतो—आपण इंद्रद्युम्न राजा ओळखता का नाही?
सप्तकल्पान्तरे नाभूत्कोपींद्रद्युम्नसंज्ञितः ७.
सात कल्पांमध्ये इंद्रद्युम्न नावाचा कोणीही झाला नाही.
स निराशस्तदाकर्ण्य वचो भूपोग्निसाधने ७.
हे ऐकून राजा निराश झाला आणि अग्नित प्रवेश करण्याची तयारी करू लागला.
मा साहसमिदं कार्षीर्भद्र वाचं श्रृणुष्व मे ७.
हे सज्जन, असं धाडस करू नकोस; माझं बोलणं ऐक.
तत्करोमि प्रतीकारं तव दुःखोपशांतये ७.
तुझं दुःख कमी करण्यासाठी मी प्रयत्न करीन.
नाडीजंघ इति ख्यातः स त्वा ज्ञास्यत्यसंशयम् ७.
नाडीजंघ नावाने जो प्रसिद्ध आहे, तो नक्कीच तुला ओळखेल.
परोपकारैकफलं जीवितं हि महात्मनाम् ७.
महान लोकांचं जीवन दुसऱ्यांच्या उपकारासाठीच असतं.
तौ प्रस्थिताविति तदा विप्रेंद्रनृपपुंगवौ ७.
मग ते दोघं—श्रेष्ठ ब्राह्मण आणि राजा—प्रवासाला निघाले.
बकोऽथ मित्रं स्वं वीक्ष्य चिरकालादुपागतम् ७.
मग बका याने आपला मित्र इतक्या वर्षांनी भेटला म्हणून त्याच्याकडे पाहिलं.
कृतसंविदभूत्पूर्वं कुशलस्वागतादिना ७.
त्यांनी आधीच ठरवलं होतं, म्हणून बकाने त्याचं स्वागत केलं आणि त्याची विचारपूस केली.
मार्कंडेयोथ तं प्राह बकं प्रस्तुतमीप्सितम् ७.
मग मार्कंडेयाने बकाला आपली इच्छा सांगितली आणि त्याच्या मनातलं कारण मांडलं.
एतस्य मम मित्रस्य तेन ज्ञातेन कारणम् ७.
माझ्या या मित्राबद्दलचं कारण त्यालाच माहीत आहे.
एतस्य प्राणरक्षार्थं ब्रूहि जानासि चेन्नृपम्॥ ७.
जर तुला माहीत असेल तर, त्याच्या जीवासाठी मला सांग, राजन.
चतुर्दश स्मराम्यस्मि कल्पान्विप्रेंद्र सांप्रतम् ७.
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, मला सध्या चौदा कल्पांची आठवण येते.
इंद्रद्युम्नो महीपालः कोऽपि नासीन्महीतले ७.
पूर्वी पृथ्वीवर इंद्रद्युम्न नावाचा एक राजा होता.
ततः स विस्मयाविष्टस्तस्यायुरिति शुश्रुवान् यदायुरीदृशं दीर्घं संजातमिति विस्मितः॥ ७.
मग तो आश्चर्यचकित झाला, कारण त्याचं आयुष्य इतकं वाढलंय हे त्याने ऐकलं आणि तो थक्क झाला.
घृतकंबलमाहात्म्यान्मम देवस्य शूलिनः ७.
घृतकंबळ आणि माझ्या शूलधारी देवाच्या महिमेमुळे,
पुरा जन्मन्यहं बालो ब्राह्मणस्याभवं भुवि ७.
माझ्या पूर्वजन्मी मी लहानपणी एका ब्राह्मणाचा मुलगा म्हणून जन्मलो होतो.