विप्रैरुत्थाय संपृष्टः कस्त्वं विप्र क्व चागतः ६.
एक ब्राह्मण उठून म्हणाला, 'तुम्ही कोण, ब्राह्मण, आणि कुठून आलात?'
मुनिः कपिलनामाहं नारदाय निवेद्यताम् ६.
त्याने उत्तर दिले, 'माझे नाव कपिल आहे, ऋषी. हे नारदाला कळू द्या.'
धन्योहं यदिहायातः कपिल त्वं महामुने ६.
'महर्षी कपिल, तुम्ही इथे आलात म्हणून मी धन्य झालो.'
ब्रह्मपुत्र त्वया देयं यदि मे त्वं श्रृणुष्व तत् ६.
'ब्रह्मदेवाचे पुत्रा, जर तुम्ही मला काही द्यायचे ठरवले असेल, तर माझे हे ऐका.'
भूमिदानं करिष्यामि कलापग्रामवासिनाम् ६.
'मी कलाप या गावातील रहिवाशांना जमीन देईन.'
ततो मया प्रतिज्ञातमेवमस्तु महामुने ६.
मग मी असे वचन दिले, 'महर्षी, तसेच होवो.'
श्राद्धे वा प्राप्तकाले वा ह्यतिथिर्विमुखीभवेत् ६.
श्राद्धाच्या वेळी किंवा योग्य काळी, जर पाहुण्याकडे दुर्लक्ष झाले,
स गच्छेद्रौरवाँल्लोकान्योऽतिथिं नाभिपूजयेत् ६.
जो पाहुण्याचा सन्मान करत नाही, तो रौरव लोकात जातो.
दानैर्यज्ञैस्त तस्तस्मिन्भोजितः कपिलो मुनिः ६.
तेथे कपिल ऋषींचा दानांनी आणि यज्ञांनी सन्मान करण्यात आला.
पादप्रक्षालनार्थाय सिद्धदेवसमागमे ६.
सिद्ध देवतांच्या सभेत, पाय धुण्याच्या हेतूने,
ततो हासो महाञ्जज्ञे सिद्धाप्सरः सुपर्वणाम् ६.
मग शुभांग असलेल्या सिद्ध आणि अप्सरांमध्ये मोठा हास्याचा गजर झाला.
ततो ममापि मनसि शोकवेगो महानभूत् ६.
मग माझ्या मनातही मोठ्या दुःखाची लाट उसळली.
सर्वेष्वपि च कार्येषु हेतिशब्दो विगर्हितः ६.
सर्व कामांमध्ये 'शस्त्र' हा शब्द निंदनीय मानला जातो.
ततोहमब्रंवं विप्रान्यूयं मूर्खा भविष्यथ ६.
मग मी त्या ब्राह्मणांना म्हटलं, 'तुम्ही मूर्ख व्हाल.'
एवमुक्ते प्रहस्यैव हारीतः प्राब्रवीदिदम् ६.
हे ऐकून हारीत हसला आणि म्हणाला—
कः शापो दीयते तुभ्यं शापोयमयमेव ते ६.
तुला कोणता शाप दिला जातो? हाच तुझा शाप आहे.
तथाविधस्य भवतो वामपादप्रदानतः॥ ६.
तू डाव्या पायाने अर्घ्य दिल्यामुळे तुझी ही अवस्था झाली आहे.
श्रृणु तत्कारणं धीमञ्छून्यता मे यतो भवेत्॥ ६.
हे ज्ञानी, ऐक, मला रिकामेपण का आलं याचं कारण सांगतो.
इति चिंतयतश्चित्ते हा दुःखोऽयं प्रतिग्रहः ६.
माझ्या मनात मी विचार केला, 'हाय, हे दान स्वीकारणं दुःखद आहे.'
महादानं हि गृह्णानो ब्राह्मणः स्वं शुभं हि यत् ६.
ब्राह्मण मोठं दान स्वीकारतो तेव्हा त्याचं स्वतःचं पुण्य कमी होतं.
दाता प्रतिग्रहीता च वचनं हि परस्परम् ६.
दाता आणि घेणारा यांनी एकमेकांशी बोलणं आवश्यक आहे.
इति चिंतयतो मह्यं शून्यताभूद्धि नारद ६.
अशा विचारात असताना, नारद, माझ्या मनात रिकामेपण आलं.
हृतस्वश्चान्यचित्तश्च शून्याह्येते भवंति च ६.
ज्याचं धन गेलेलं असतं आणि ज्याचं मन दुसरीकडे असतं, ते लोक खरोखरच रिकामे होतात.
कृतः कोपस्ततस्तुभ्यमेवं हानिरियं मुने ६.
म्हणून तुझ्या मनात राग निर्माण झाला; म्हणूनच, मुनी, तुला ही हानी झाली.
धिङ्मामस्तु च दुर्बुद्धिमविमृश्यार्थकारिणम् ६.
माझ्या वाईट बुद्धीला आणि विचार न करता केलेल्या कृतीला धिक्कार असो.
सहसा न क्रियां कुर्यात्पदमेतन्महापदाम् ६.
कधीही घाईघाईने काही करू नये; हे मोठ्या संकटाला नेणारा मार्ग आहे.
सत्यमाह महाबुद्धिश्चिरकारी पुरा हि सः ६.
जो मोठ्या विचाराने आणि बराच वेळ घेऊन वागतो, त्याने खरं सांगितलं होतं.
चिरकारि महाप्राज्ञो गौतमस्याभवत्सुतः ६.
गौतमाचा मुलगा 'हळूहळू वागणारा आणि मोठ्या बुद्धीचा' म्हणून ओळखला जायचा.
चिरकार्याभिसंपतेश्चिरकारी तथोच्यते ६.
हळूहळू आणि विचारपूर्वक वागल्यामुळे त्याला 'हळूहळू वागणारा' असं नाव पडलं.
बुद्धिलाघवयुक्तेन जनेनादीर्घदर्शिना ६.
ज्याच्याकडे दूरदृष्टी नाही आणि ज्याची बुद्धी हलकी आहे—