षंडगानीति चोक्तानि द्वौ च पाकावतः श्रृणु ४.
दानाच्या सहा प्रकारांचा उल्लेख केला आहे, आणि दोन प्रकारच्या शिजवलेल्या नैवेद्यांचाही — ते ऐक.
सद्भ्यो यद्दीयते किंचित्तत्परत्रोपतिष्ठति ४.
सज्जनांना जे काही दिलं जातं, ते खरंच श्रेष्ठ लोकांत टिकून राहतं.
द्वौ पाकाविति निर्दिष्टौ प्रकारांश्चतुरः श्रृणु ४.
शिजवलेल्या नैवेद्यांचे दोन प्रकार सांगितले आहेत; त्याचे चार प्रकार ऐक.
वैदिको दानमार्गोऽयं चतुर्धा वर्ण्यते द्विजैः ४.
वैदिक दानाचा मार्ग ब्राह्मणांनी चार प्रकारांनी सांगितला आहे.
तदाहुस्त्रिकामित्याहुर्दीयते यद्दिनेदिने ४.
त्याला 'त्रिकाम' असं म्हणतात; जे रोज दिलं जातं, त्याला हे नाव आहे.
इच्छासंस्थं च यद्दानं काम्यमित्यभिधीयते ४.
इच्छेनुसार जे दान दिलं जातं, त्याला 'काम्य' असं म्हणतात.
त्रिधा नौमित्तिकं प्रोक्तं सदा होमविवर्जितम् ४.
'नैमित्तिक' दान तीन प्रकारचं सांगितलं आहे, आणि ते नेहमी होमापासून वेगळं असतं.
अष्टोत्तमानि चत्वारि मध्यमानि विधानतः ४.
चौर्याऐंशी श्रेष्ठ दानं आहेत, आणि मध्यम दानं नियमाप्रमाणे असतात.
गृहप्रासादविद्याभूगोकूपप्राणहाटकम् ४.
घर, प्रासाद, विद्या, जमीन, गाय, विहीर, प्राण, सोनं —
अन्नारामं च वासांसि हयप्रभृतिवाहनम् ४.
अन्न, बाग, वस्त्र, घोड्यासारखी वाहने —
उपानच्छत्रपात्रादिदधिमध्वासनानि च॥ ४.
चपला, छत्री, भांडी, दही, मध, आसन आणि इतर वस्तू.
दीपकाष्ठोपलादीनि चरमं बहुवार्षिकम् ४.
दिवा, लाकूड, दगड यांसारख्या वस्तू; शेवटचं म्हणजे अनेक वर्षं टिकणारं.
यद्दत्त्वा तप्यते पश्चादासुरं तद्धृथा मतम् ४.
जे दान दिल्यावर नंतर पश्चात्ताप होतो, ते दान व्यर्थ आणि असुरसदृश मानलं जातं.
यच्चाक्रुश्य ददात्यंग दत्त्वा वाक्रोशति द्विजम् ४.
जे दान रागाने दिलं जातं किंवा दान दिल्यावर ब्राह्मणाला दोष दिला जातो —
इति सप्तपदैर्बद्धं दानमाहात्म्य मुत्तमम् ४.
या सात श्लोकांनी दानाचं श्रेष्ठ महत्त्व सांगितलं आहे.
अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः ४.
आज माझं जन्म फळाला आलं, आज माझं तप फळाला आलं.
पठित्वा सकलं जन्म ब्रह्मचारि यथा वृथा ४.
कोणी जर ब्रह्मचर्याने जन्माचे सर्व विधी म्हणतो, पण ते व्यर्थ गेले, तर त्याचा काहीही उपयोग होत नाही.
क्लेशेन कृत्वा कूपं वा स च क्षारोदको वृथा ४.
जसा एखाद्याने खूप कष्ट करून विहीर खणली, पण त्यात फक्त खारट पाणी मिळाले, तर ते निरुपयोगीच ठरते.
एवं मे यद्वृथा नाम जातं तत्सफलं त्वया ४.
अगदी तसंच, माझ्यासाठी जे काही व्यर्थ होतं, ते तुझ्या कृपेने आता फळदायी झालं आहे.
सत्यमाह पुरा विष्णुः कुमारान्विष्णुसद्भनि॥ ४.
पूर्वी विष्णूंनी विष्णूच्या सभेत कुमारांना जे सांगितलं, ते खरोखरच सत्य होतं.
नाहं तथाद्भि यजमानहविर्वितानश्चयोतद्घृतप्लुतमदन्हुतभुङ्मुखेन ४.
मी असा नाही की, यज्ञात तुप घालून, पण तोंड वळवून, यज्ञाचा नैवेद्य खातो.
तन्मयाऽशर्मणा वापि यद्विप्रेष्वप्रियं कृतम् ४.
माझ्या कडून किंवा माझ्या वर्तनामुळे ब्राह्मणांना जे काही दुःख झालं असेल—
त्वं च कोसि न सामान्यः प्रणम्याहं प्रसादये ४.
आणि तू—तू कोण आहेस? तू साधा नाहीस. मी तुला वंदन करतो आणि तुझी कृपा मागतो.
नारदोऽस्मि नृपश्रेष्ठ स्थानकार्थी समागतः ४.
मी नारद आहे, राजांमध्ये श्रेष्ठ, आणि मी इथे स्थान मागण्यासाठी आलो आहे.
यद्यपीयं देवतानां भूमिर्द्रव्यं च पार्थिव ४.
हे राजन, जरी ही भूमी आणि संपत्ती देवांची असली—
सहीश्वरस्यावतारो भर्त्ता दाताऽभयस्य सः पूर्व ममालयं देहि देयार्थे प्रार्थनापरः॥ ४.
तोच प्रभूचा अवतार आहे, रक्षण करणारा आणि आधार देणारा; पूर्वी तोच माझा आश्रय होता. मी मागणी करायला आलो आहे, म्हणून मला हे दे.
यदि त्वं नारदो विप्र राज्यमस्त्वखिलं तव ४.
जर तू नारद आहेस, ब्राह्मण, तर हे संपूर्ण राज्य तुझंच असो.
यद्यस्माकं भवान्भक्तस्तत्ते कार्यं च नो वचः॥ ४.
जर तू आमचा भक्त असशील, तर तुझी इच्छा आमच्यासाठी आदेश आहे.
सर्वं यत्तद्देहि मे द्रव्यमुक्तं भुवं च मे सप्तगव्यूतिमात्राम् ४.
माझ्यासाठी सांगितलेली सर्व संपत्ती आणि भूमी, सात गायी उडी मारतील इतकी, मला दे.
ऽ ततोऽहं धर्मवर्माणं प्रोच्य तिष्ठेद्धनं त्वयि ५.
मग मी धर्मवर्म्याला सांगितलं, 'संपत्ती तुझ्याकडेच राहू दे.'