शक्ते परजने दाता स्वजने दुःखजीविनि ४.
तो परक्यांना उदारपणे देतो, पण आपल्या लोकांना दुःखात जगू देतो.
भृत्यानामुपरोधेन यत्करोत्यौर्ध्वदैहिकम् ४.
आपल्या नोकरांना त्रास देऊन जे मृतांसाठी करतो—
सामान्यं याचितं न्यासमाधिर्दाराश्च दर्शनम् ४.
साधी मागणी, ठेव, ध्यान, पत्नी आणि भेट—
आपत्स्वपि न देयानि नववस्तूनि पंडितैः ४.
अडचणीत असतानाही, सुज्ञ माणसाने ही नऊ वस्तू कधीच द्यायला नको.
इति ते गदितौ राजन्द्वौ हेतू श्रूयतामतः ४.
राजा, तुला दोन कारणे सांगितली, आता उरलेली ऐक.
धर्ममर्थं च कामं च व्रीडाहर्षभयानि च ४.
धर्म, संपत्ती, इच्छा, लाज, आनंद आणि भीती—
पात्रेभ्यो दीयते नित्यमनपेक्ष्य प्रयोजनम् ४.
योग्य पात्राला नेहमीच, हेतू न पाहता, दान द्यावे.
धनिनं धनलोभेन लोभयित्वार्थमाहरेत् ४.
श्रीमंताला लोभ दाखवून, त्याच्याकडून संपत्ती घ्यावी.
प्रयोजनमपेक्ष्यैव प्रसंगाद्यत्प्रदीयते ४.
कोणतीही वस्तू हेतू पाहून किंवा संधीने दिली जाते—
संसदि व्रीडयाऽऽश्रुत्य आर्थिभ्यः प्रददाति च ४.
सभेत लाजेखातर, मागितले नाही तरी तो मागणाऱ्यांना देतो.
दृष्ट्वा प्रियाणि श्रुत्वा वा हर्षवद्यत्प्रदीयते ४.
आनंददायक गोष्टी पाहून किंवा ऐकून, आनंदाने जे दिले जाते—
आक्रोशानर्थहिंसानां प्रतीकाराय यद्भवेत् ४.
अपमान, नुकसान किंवा इजा यांना उत्तर म्हणून जे दिले जाते—
प्रोक्तानि षडधिष्ठानान्यंगान्यपि च षट्च्छ्रुणु ४.
ही सहा गोष्टी आधार मानल्या आहेत; आता सहा अंगही ऐक.
देशकालौ च दानानामंगान्येतानि षड्विदुः ४.
दानाच्या अंगांमध्ये देश आणि काळ हे सहा मानले जातात.
अनिंद्याजीवकर्मा च षड्भिर्दाता प्रशस्यते ४.
निंदनीय नसलेल्या उपजीविकेने मिळवणारा दाता या सहा गुणांनी गौरवला जातो.
असत्यसंधो निद्रालुर्दातायं तामसोऽधमः ४.
जो असत्य बोलतो, विश्वास ठेवता येत नाही आणि आळशी आहे, असा दाता तामस आणि नीच समजला जातो.
विमुक्तो योनिदोषेभ्यो ब्राह्मः पात्रमुच्यते सत्कृतिश्चानसूया च तदा शुद्धिरिति स्मृता॥ ४.
ज्याच्यात जन्मदोष नाही, असा ब्राह्मण योग्य पात्र मानला जातो; सन्मान आणि द्वेष नसणे, हेच शुद्धत्व समजले जाते.
अपराबाधमक्लेशं स्वयत्नेनार्जितं धनम् ४.
इतरांना त्रास न देता आणि स्वतःच्या प्रयत्नाने मिळवलेले धन—
तेनापि किल धर्मेण उद्दिश्य किल किंचन ४.
त्यानेही धर्माचं पालन करत काहीतरी कृत्य केलं असं सांगितलं जातं.
न्यायेन दुर्लभं द्रव्यं देशे कालेपि वा पुनः ४.
योग्य मार्गाने मिळवणं कठीण असलेलं धन, योग्य ठिकाणी किंवा योग्य वेळी पुन्हा मिळवता येतं.
षंडगानीति चोक्तानि द्वौ च पाकावतः श्रृणु ४.
दानाच्या सहा प्रकारांचा उल्लेख केला आहे, आणि दोन प्रकारच्या शिजवलेल्या नैवेद्यांचाही — ते ऐक.
सद्भ्यो यद्दीयते किंचित्तत्परत्रोपतिष्ठति ४.
सज्जनांना जे काही दिलं जातं, ते खरंच श्रेष्ठ लोकांत टिकून राहतं.
द्वौ पाकाविति निर्दिष्टौ प्रकारांश्चतुरः श्रृणु ४.
शिजवलेल्या नैवेद्यांचे दोन प्रकार सांगितले आहेत; त्याचे चार प्रकार ऐक.
वैदिको दानमार्गोऽयं चतुर्धा वर्ण्यते द्विजैः ४.
वैदिक दानाचा मार्ग ब्राह्मणांनी चार प्रकारांनी सांगितला आहे.
तदाहुस्त्रिकामित्याहुर्दीयते यद्दिनेदिने ४.
त्याला 'त्रिकाम' असं म्हणतात; जे रोज दिलं जातं, त्याला हे नाव आहे.
इच्छासंस्थं च यद्दानं काम्यमित्यभिधीयते ४.
इच्छेनुसार जे दान दिलं जातं, त्याला 'काम्य' असं म्हणतात.
त्रिधा नौमित्तिकं प्रोक्तं सदा होमविवर्जितम् ४.
'नैमित्तिक' दान तीन प्रकारचं सांगितलं आहे, आणि ते नेहमी होमापासून वेगळं असतं.
अष्टोत्तमानि चत्वारि मध्यमानि विधानतः ४.
चौर्याऐंशी श्रेष्ठ दानं आहेत, आणि मध्यम दानं नियमाप्रमाणे असतात.
गृहप्रासादविद्याभूगोकूपप्राणहाटकम् ४.
घर, प्रासाद, विद्या, जमीन, गाय, विहीर, प्राण, सोनं —
अन्नारामं च वासांसि हयप्रभृतिवाहनम् ४.
अन्न, बाग, वस्त्र, घोड्यासारखी वाहने —