धर्मवर्माणमस्त्वेवं प्रावोचमवधारय ४.
मी हेच धर्मवर्म्याला सांगितले; हे नीट लक्षात ठेव.
अल्पत्वं वा बहुत्वं वा दानस्याभ्युदयावहम् ४.
दान लहान असो वा मोठं, ते नेहमीच वाढ देणारं असतं.
तत्र श्रद्धाविषये श्लोका भवन्ति ४.
श्रद्धेच्या विषयावर काही श्लोक आहेत.
धर्मः संप्राप्यते सूक्ष्मः श्रद्धा धर्मोऽद्भुतं तपः ४.
सूक्ष्म धर्म मिळतो; श्रद्धा म्हणजे धर्म, आणि तीच अद्भुत तपस्या आहे.
सर्वस्वं जीवितं चापि दद्यादश्रद्धया यदि ४.
कोणी सर्वस्व, अगदी प्राणसुद्धा श्रद्धेशिवाय दिलं—
श्रद्धया साध्यते धर्मो महद्भिर्नार्थराशिभिः ४.
धर्म श्रद्धेने साध्य होतो, संपत्तीच्या राशीने नाही.
त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा ४.
श्रद्धा ही देहधाऱ्यांमध्ये तीन प्रकारची असते, आणि ती त्यांच्या स्वभावातून येते.
यजंते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः ४.
सात्त्विक लोक देवांची पूजा करतात; राजसिक लोक यक्ष आणि राक्षसांची पूजा करतात.
तस्माच्छ्रद्धावता पात्रे दत्तं न्यायार्जितं हि यत् ४.
म्हणून, श्रद्धेने आणि योग्य मार्गाने मिळवलेलं दान योग्य पात्राला दिलं तर—
शक्तिविषये च श्लोका भवंति मध्वास्वादो विषं पश्चाद्दातुर्धर्मोऽन्यथा भवेत्॥ ४.
शक्तीच्या विषयावर असे श्लोक आहेत: मध सुरुवातीला गोड लागतो, पण नंतर विषासारखा होतो; दात्याचा धर्म वेगळा होतो.
शक्ते परजने दाता स्वजने दुःखजीविनि ४.
तो परक्यांना उदारपणे देतो, पण आपल्या लोकांना दुःखात जगू देतो.
भृत्यानामुपरोधेन यत्करोत्यौर्ध्वदैहिकम् ४.
आपल्या नोकरांना त्रास देऊन जे मृतांसाठी करतो—
सामान्यं याचितं न्यासमाधिर्दाराश्च दर्शनम् ४.
साधी मागणी, ठेव, ध्यान, पत्नी आणि भेट—
आपत्स्वपि न देयानि नववस्तूनि पंडितैः ४.
अडचणीत असतानाही, सुज्ञ माणसाने ही नऊ वस्तू कधीच द्यायला नको.
इति ते गदितौ राजन्द्वौ हेतू श्रूयतामतः ४.
राजा, तुला दोन कारणे सांगितली, आता उरलेली ऐक.
धर्ममर्थं च कामं च व्रीडाहर्षभयानि च ४.
धर्म, संपत्ती, इच्छा, लाज, आनंद आणि भीती—
पात्रेभ्यो दीयते नित्यमनपेक्ष्य प्रयोजनम् ४.
योग्य पात्राला नेहमीच, हेतू न पाहता, दान द्यावे.
धनिनं धनलोभेन लोभयित्वार्थमाहरेत् ४.
श्रीमंताला लोभ दाखवून, त्याच्याकडून संपत्ती घ्यावी.
प्रयोजनमपेक्ष्यैव प्रसंगाद्यत्प्रदीयते ४.
कोणतीही वस्तू हेतू पाहून किंवा संधीने दिली जाते—
संसदि व्रीडयाऽऽश्रुत्य आर्थिभ्यः प्रददाति च ४.
सभेत लाजेखातर, मागितले नाही तरी तो मागणाऱ्यांना देतो.
दृष्ट्वा प्रियाणि श्रुत्वा वा हर्षवद्यत्प्रदीयते ४.
आनंददायक गोष्टी पाहून किंवा ऐकून, आनंदाने जे दिले जाते—
आक्रोशानर्थहिंसानां प्रतीकाराय यद्भवेत् ४.
अपमान, नुकसान किंवा इजा यांना उत्तर म्हणून जे दिले जाते—
प्रोक्तानि षडधिष्ठानान्यंगान्यपि च षट्च्छ्रुणु ४.
ही सहा गोष्टी आधार मानल्या आहेत; आता सहा अंगही ऐक.
देशकालौ च दानानामंगान्येतानि षड्विदुः ४.
दानाच्या अंगांमध्ये देश आणि काळ हे सहा मानले जातात.
अनिंद्याजीवकर्मा च षड्भिर्दाता प्रशस्यते ४.
निंदनीय नसलेल्या उपजीविकेने मिळवणारा दाता या सहा गुणांनी गौरवला जातो.
असत्यसंधो निद्रालुर्दातायं तामसोऽधमः ४.
जो असत्य बोलतो, विश्वास ठेवता येत नाही आणि आळशी आहे, असा दाता तामस आणि नीच समजला जातो.
विमुक्तो योनिदोषेभ्यो ब्राह्मः पात्रमुच्यते सत्कृतिश्चानसूया च तदा शुद्धिरिति स्मृता॥ ४.
ज्याच्यात जन्मदोष नाही, असा ब्राह्मण योग्य पात्र मानला जातो; सन्मान आणि द्वेष नसणे, हेच शुद्धत्व समजले जाते.
अपराबाधमक्लेशं स्वयत्नेनार्जितं धनम् ४.
इतरांना त्रास न देता आणि स्वतःच्या प्रयत्नाने मिळवलेले धन—
तेनापि किल धर्मेण उद्दिश्य किल किंचन ४.
त्यानेही धर्माचं पालन करत काहीतरी कृत्य केलं असं सांगितलं जातं.
न्यायेन दुर्लभं द्रव्यं देशे कालेपि वा पुनः ४.
योग्य मार्गाने मिळवणं कठीण असलेलं धन, योग्य ठिकाणी किंवा योग्य वेळी पुन्हा मिळवता येतं.