तदप्यहो चातिकष्ट हेतुना तेन मे मतम् ४.
पण हे सुद्धा मला फार कठीण वाटते, म्हणून माझे असे मत आहे.
प्रतीग्रहेण संयुक्तं ह्यमीवमाविशोद्द्विजम् ४.
कारण मागणीने मिळालेले धन स्वीकारल्यावर द्विजांना यातना होतात.
ततः केनाप्युपायेन द्वयोरन्यतरेण तु ४.
म्हणून काही तरी उपाय करून, या दोन्हींपैकी एक मार्ग निवडावा.
यथा कुभार्यः पुरुषश्चिन्तांतं न प्रपद्यते ४.
जेणेकरून वाईट पत्नी किंवा पुरुष कोणताही चिंता करणार नाही.
एतस्मिन्नन्तरे पार्थ स्नातुं तत्र समागताः ४.
त्या वेळेत, पार्था, सर्वजण तिथे स्नानासाठी एकत्र आले होते.
अहं तानब्रवं सर्वान्कुतो यूयं समागताः ४.
मी सर्वांना विचारले, 'तुम्ही सगळे कुठून इथे जमला आहात?'
धर्मवर्मेति नृपतिर्योऽस्य देशस्य भूपतिः ४.
धर्मवर्मा हे या प्रदेशाचे राजा आहेत.
ततस्तं प्राह खे वाणी श्लोकमेकं नृप श्रृणु ४.
तेव्हा आकाशातून एक वाणी आली आणि एक श्लोक म्हटला — ऐका, राजन.
चतुःप्रकारं त्रिविधं त्रिनाशं दानमुच्यते ४.
दान चार प्रकारचे, तीन स्वरूपाचे आणि त्यात तीन प्रकारचे नुकसान सांगितले आहे.
श्लोकस्यार्थं नावभाषे पृच्छमानापि नारद ४.
नारद, विचारले तरी मी त्या श्लोकाचा अर्थ सांगितला नाही.
यस्तु श्लोकस्य चैवास्य लब्धस्य तपसा मया ४.
पण हा श्लोक, जो मला तपस्येने मिळाला — त्याचा अर्थ असा आहे,
गवां च सप्त नियुतं सुवर्णं तावदेव तु ४.
सात नियुत गायी आणि तितकेच सोनं —
पटहेनेति नृपतेः श्रुत्वा राज्ञो वचो महत् ४.
राजाच्या मोठ्या वचनाची ढोलावर घोषणा ऐकून —
पुनर्दुर्बोधविन्यासः श्लोकस्तैर्विप्रपुंगवैः ४.
पुन्हा त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी तो श्लोक अवघड रीतीने समजावला.
वयं च तत्र याताः स्मो धनलोभेन नारद ४.
आणि आम्ही तिथे गेलो, नारद, धनाच्या लोभाने.
दुर्व्याख्येयस्त्वयं श्लोको धनं लभ्यं न चैव नः ४.
पण हा श्लोक समजायला कठीण आहे आणि आम्हाला धन मिळाले नाही.
एवं फाल्गुन तेषां तु वचः श्रुत्वा महात्मनाम् ४.
फाळ्गुना, त्या महात्म्यांची वचने ऐकून —
अहो प्राप्त उपायो मे स्थानप्राप्तौ न संशयः ४.
अरे! मला उपाय सापडला; आता स्थान मिळेल यात शंका नाही.
विद्यामूल्येन नैवं च याचितः स्यात्प्रतिग्रहः ४.
विद्येच्या मोबदल्यात असे दान मागू नये किंवा घ्यावेही नये.
धर्मस्य यस्य श्रद्धा स्यान्न च सा नैव पूर्यते ४.
ज्याच्यात धर्मावर श्रद्धा आहे, पण ती श्रद्धा पूर्ण होत नाही —
एवं विचिंत्य विद्वांसः प्रकुर्वंति यथारुचि ४.
अशा प्रकारे विचार करून, विद्वान लोक आपल्या इच्छेनुसार वागतात.
मनोरथोऽयं सफलः संभूतोंकुरितः स्फुटम् ४.
ही इच्छा पूर्ण झाली; ती आता स्पष्टपणे फळाला आली आहे.
अमूर्तैः पितृभिः पूर्वमेव ख्यातो हि मे पुरा ४.
मूर्तिरहित पितरांची मला फार पूर्वीपासूनच ओळख होती.
प्रणम्य तीर्थं चलितो महीसागरसंगमम् ४.
मी त्या पवित्र स्थळी, जिथे जमीन आणि समुद्र एकत्र येतात, नमस्कार करून निघालो.
इदं भणितवानस्मि श्लोकव्याख्यां नृप श्रृणु ४.
मी हा श्लोकाचा अर्थ सांगितला आहे, राजा, तू ऐक.
एवमुक्ते नृपः प्राह प्रोचुरेवं हि कोटिशः ४.
हे ऐकल्यावर राजा पुन्हा पुन्हा अनेक प्रकारे विचारू लागला.
के द्विहेतू षडाख्यातान्यधिष्ठानानि कानि च ४.
हे दोन कारणं कोणती, आणि ती सहा ठिकाणं कोणती?
के च प्रकाराश्चत्वारः किंस्वित्तत्त्रिविधं द्विज ४.
ते चार प्रकार कोणते, आणि ते तीन विभाग कसे आहेत, द्विजा?
स्फुटान्प्रश्नानिमान्सप्त यदि वक्ष्यसि ब्राह्मण ४.
हे सात स्पष्ट प्रश्न जर तू सांगितलेस, ब्राह्मणा—
सप्त ग्रामांश्च दास्यामि नो चेद्यास्यसि स्वं गृहम् ४.
मी तुला सात गावे देईन; नाहीतर, तू आपल्या घरी परत जा.