तदहं दानपुण्यं हि करिष्यामि कथं स्फुटम् २.
म्हणून मी दानाचे पुण्य कसे स्पष्टपणे करावे, हे विचारतो.
अनर्हते यद्ददाति न ददाति तथार्हते २.
जो अयोग्याला देतो आणि योग्याला देत नाही—
देशेकाले च पात्रे च शुद्धेन मनसा तथा २.
योग्य वेळ, योग्य ठिकाण, योग्य पात्र आणि शुद्ध मनाने दिलेले दान—
तमोवृतस्तु यो दद्यात्क्रोधात्तथैव च २.
जो अज्ञानाने किंवा रागाने दान देतो—
बालत्वेऽपि च सोऽश्राति यद्दत्तं दम्भकारणात् २.
लहानपणीसुद्धा, जर दान केवळ दिखाव्यासाठी दिले असेल, तर त्याला आनंद मिळत नाही.
वृद्धत्वे हि समश्राति नरो वै नात्र भविष्यति शुभार्जितं प्रयुञ्जीत श्रद्धया शाठ्यवर्जितः॥ २.
म्हणूनच, वृद्धपणातही त्याला आनंद मिळत नाही; माणूस असा होत नाही. जे शुद्धपणे मिळवले आहे, ते श्रद्धेने आणि कपट न ठेवता वापरावे.
तदेतन्निर्धनत्वाच्च कथं नाम भविष्यति २.
या दारिद्र्यामुळे हे कसं घडणार, असं वाटतं.
नाधनस्यास्त्ययं लोको न परश्च कथंचन २.
गरिबाला या जगात किंवा पुढच्या जन्मात काहीच मिळत नाही.
दारिद्र्यं पातकं लोके कस्तच्छंसितुमर्हति २.
दारिद्र्य हे जगात पापच आहे; ते सहन करायला कोण तयार होईल?
यः कृशाश्वः कृशधनः कृशभृत्यः कृशातिथिः २.
ज्याच्याकडे अशक्त घोडे, थोडं धन, कमी नोकर आणि क्वचितच पाहुणे असतात—
अर्थवान्दुष्कुलीनोऽपि लोके पूज्यतमो नरः २.
ज्याच्याकडे संपत्ती आहे, तो माणूस अगदी नीच कुळातला असला तरी जगात सर्वांत जास्त मान मिळवतो.
ज्ञानवृद्धास्तपोवृद्धा ये च वृद्धा बहुश्रुताः २.
ज्ञानात, तपश्चर्येत आणि अनुभवात मोठेपणा आलेले, तसेच खूप ऐकलेले वृद्ध—
यद्यप्ययं त्रिभुवने अर्थोऽस्माकं पराग्नहि २.
आपल्यासाठी या तिन्ही जगातलं धन जरी शत्रूसारखं अग्नीप्रमाणे असलं, तरी—
अथवैतत्पुरा सर्वं चिंतयिष्यामि सुस्फुटम् २.
तरीही मी हे सगळं आधी नीट विचार करून पाहीन.
स चिंतयित्वेति बहुप्रकारं देशांश्च ग्रामान्नगराणि चाश्रमान् २.
मग मी प्रदेश, गावं, नगरं आणि आश्रम यांचा अनेक प्रकारे विचार केला.
एवं स्थानानि पुण्यानि यानियानीह वै भुवि ३.
या पृथ्वीवर कितीही पवित्र स्थानं असली, ती अशीच आहेत—
विचरन्मेदिनीं सर्वां प्राप्तोऽहमाश्रमं भृगोः ३.
संपूर्ण पृथ्वीवर फिरून मी भृगूंच्या आश्रमात पोहोचलो आहे.
महापुण्या पवित्रा च सर्वतीर्थमयी शुभा ३.
हे स्थान अत्यंत पुण्यवान, पवित्र, मंगलमय आणि सर्व तीर्थांनी युक्त आहे.
तत्रावगाहनात्पार्थ मुच्यते जंतुरंहसा ३.
पार्था, तिथे स्नान केल्याने प्राणी पापांपासून मुक्त होतो.
इयं ब्रह्मांडपिण्डस्य स्थाने तस्मिन्प्रकीर्तिता ३.
या प्रदेशात ब्रह्मांडाच्या गर्भाचे स्थान म्हणून हे प्रसिद्ध आहे.
यत्र वै स्नानमात्रेण ब्रह्महत्या प्रणश्यति ३.
इथे फक्त स्नान केल्यावर ब्रह्महत्या हे पाप नष्ट होतं.
नानावृक्षसमाकीर्णं लतागुल्मोपशोभितम् ३.
हे स्थान विविध झाडांनी भरलेलं असून, वेलींनी आणि झुडपांनी शोभून दिसतं.
अनेकाश्वापदाकीर्णं विहगैरनुनादितम् ३.
अनेक वन्य प्राणी तिथे आहेत आणि पक्ष्यांच्या आवाजाने ते दुमदुमतं.
भ्रमरैः सर्वमुत्सृज्य निलीनं रावसंयुतम् ३.
सर्वत्र मधमाशा सगळं सोडून लपलेल्या आहेत आणि त्यांच्या गुंजारवाने आसमंत भरलेला आहे.
कोकिला मधुरैः स्वानैर्नादयंति तथा मुनीन् ३.
तेथे कोकीळ त्यांच्या गोड आवाजांनी वातावरण भरून टाकतात आणि ऋषींना आनंद देतात.
यत्र वृक्षा ह्लादयंति फलैः पुष्पैश्च पत्रकैः ३.
तेथे झाडे त्यांच्या फळांनी, फुलांनी आणि पानांनी आनंद देतात.
पुत्रपुत्रेति वाशंते यत्र पुत्रप्रियाः खगाः ३.
तेथे आपल्या मुलांवर प्रेम करणारे पक्षी 'मुला, मुला!' असे हाक देतात.
एवंविधं मुनेस्तस्य भृगोराश्रममंडलम् ३.
असा हा भृगु ऋषींचा आश्रम परिसर होता.
ऋग्यजुः सामनिर्घोपैरारूरितदिगन्तरम् ३.
ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेदाच्या मंत्रांनी दिशादिशा गुंजून गेल्या होत्या.
तत्राहं पार्थ संप्राप्तो यत्रास्ते मुनिसत्तमः ३.
पार्था, मी तेथे पोहोचलो जिथे श्रेष्ठ ऋषी राहात होते.