सोऽपि मोह परित्यज्य तथा कात्यायनोऽभवत्॥ २.
त्यानेही मोह सोडून, कात्यायनासारखा झाला.
एवं सुश्रवसा प्रोक्तां कथामाकर्ण्य पद्मभूः २.
सुश्रवसाने सांगितलेली ही कथा ऐकून, पद्मभूने ती लक्षपूर्वक ऐकली.
साधु ते व्याहृतं वत्स एवमेतन्न चान्यथा २.
छान बोललास, बाळा; हे तसेच आहे, वेगळे नाही.
दानं यज्ञानां वरूथं दक्षिणा लोके दातारँसर्वभूतान्युपजीवंति दानेनारातीरँपानुदंत दानेन द्विषंतो मित्रा भवंति दाने सर्वं प्रतिष्ठितं तस्माद्दानं परमं वदंतीति॥ २.
दान हे यज्ञांचे मुख्य रक्षण आहे; दाता जगात मान मिळवतो. सर्व प्राणी दानावर जगतात; दानाने शत्रू दूर होतात; दानाने वैरी मित्र होतात; दानातच सर्व काही स्थिर आहे. म्हणून दान श्रेष्ठ मानले जाते.
संसारसागरे घोरे धर्माधर्मोर्मिसंकुले २.
धर्म-अधर्माच्या लाटा असलेल्या या भयानक संसारसागरात.
इति संचिंत्य च मया पुष्करे स्थापिता द्विजाः २.
असे विचार करून, मी पुष्कर येथे ब्राह्मणांची स्थापना केली.
स्थापिताः श्रीहरिभ्यां तु श्रीगौर्या वेदवित्तमाः २.
श्रीहरी आणि श्रीगौरी यांनी वेदज्ञ ब्राह्मणांची स्थापना केली.
श्रीमाले च तथा लक्ष्म्या ह्येवमादिसुरोत्तमैः २.
तसेच श्रीमाळमध्ये, लक्ष्मी आणि इतर श्रेष्ठ देवांनीही स्थापना केली.
न हि दानफले कांक्षा काचिन्नऽस्ति सुरोत्तमाः २.
हे देवांमधील श्रेष्ठांनो, दानाच्या फळाची कोणतीही इच्छा आमच्यात नाही.
ब्राह्मणाश्च कृतस्थाना नानाधर्मोपदेशनैः २.
ब्राह्मण आपापल्या योग्य स्थानावर राहून, विविध प्रकारच्या धर्माचे उपदेश करतात.
दानं चतुर्विधं दानमुत्सर्गः कल्पितं तथा २.
दान चार प्रकारचे असते, आणि त्याचप्रमाणे त्यागही ठरवलेला असतो.
वापीकूपतडागानां वृक्षविद्यासुरौकसाम् २.
विहिरी, तलाव, सरोवर, झाडे, विद्या आणि देवांचे निवासस्थान—
उपजीवन्निमान्यश्च पुण्यं कोऽपि चरेन्नरः २.
जो कोणी या सर्वांचा आधार घेतो आणि त्यांचा सन्मान करतो, तो नक्कीच पुण्य मिळवतो.
तदेषामेव सर्वेषां विप्रसंस्थापनं परम् २.
या सर्वांमध्ये ब्राह्मणांची प्रतिष्ठापना ही सर्वात श्रेष्ठ आहे.
देवतायतनं यावद्यावच्च ब्राह्मणगृहम् २.
देवतांचे मंदिर असो किंवा ब्राह्मणाचे घर—
एतत्स्वल्पं हि वाणिज्यं पुनर्बहुफलप्रदम् २.
हे खरे तर लहानसे व्यवहार आहे, पण त्याचे फळ फार मोठे मिळते.
तस्मादिदं त्वहमपिब्रवीमि सुरसत्तमाः २.
म्हणूनच, हे देवांमधील श्रेष्ठांनो, मी तुम्हाला हे सांगतो.
इति सारस्वतप्रोक्तां तथा पद्मभुवेरिताम् २.
ही गोष्ट सरस्वतीने सांगितली आणि कमळावर जन्मलेल्या ब्रह्मदेवानेही तशीच सांगितली.
ततः सभाविसर्गांते सुरम्ये मेरुमूर्धनि २.
मग सभेच्या आणि यज्ञाच्या शेवटी, सुंदर मेरू पर्वताच्या शिखरावर—
सत्यमाह विरंचिस्तु स किमर्थं तु जीवति २.
ब्रह्मदेवाने सत्य बोलले—'मग तो माणूस कशासाठी जगतो?'
तदहं दानपुण्यं हि करिष्यामि कथं स्फुटम् २.
म्हणून मी दानाचे पुण्य कसे स्पष्टपणे करावे, हे विचारतो.
अनर्हते यद्ददाति न ददाति तथार्हते २.
जो अयोग्याला देतो आणि योग्याला देत नाही—
देशेकाले च पात्रे च शुद्धेन मनसा तथा २.
योग्य वेळ, योग्य ठिकाण, योग्य पात्र आणि शुद्ध मनाने दिलेले दान—
तमोवृतस्तु यो दद्यात्क्रोधात्तथैव च २.
जो अज्ञानाने किंवा रागाने दान देतो—
बालत्वेऽपि च सोऽश्राति यद्दत्तं दम्भकारणात् २.
लहानपणीसुद्धा, जर दान केवळ दिखाव्यासाठी दिले असेल, तर त्याला आनंद मिळत नाही.
वृद्धत्वे हि समश्राति नरो वै नात्र भविष्यति शुभार्जितं प्रयुञ्जीत श्रद्धया शाठ्यवर्जितः॥ २.
म्हणूनच, वृद्धपणातही त्याला आनंद मिळत नाही; माणूस असा होत नाही. जे शुद्धपणे मिळवले आहे, ते श्रद्धेने आणि कपट न ठेवता वापरावे.
तदेतन्निर्धनत्वाच्च कथं नाम भविष्यति २.
या दारिद्र्यामुळे हे कसं घडणार, असं वाटतं.
नाधनस्यास्त्ययं लोको न परश्च कथंचन २.
गरिबाला या जगात किंवा पुढच्या जन्मात काहीच मिळत नाही.
दारिद्र्यं पातकं लोके कस्तच्छंसितुमर्हति २.
दारिद्र्य हे जगात पापच आहे; ते सहन करायला कोण तयार होईल?
यः कृशाश्वः कृशधनः कृशभृत्यः कृशातिथिः २.
ज्याच्याकडे अशक्त घोडे, थोडं धन, कमी नोकर आणि क्वचितच पाहुणे असतात—