कुमारगीता गाथात्र श्रूयतां मुनिसत्तमाः १.
येथे कुमारगीता गायली जाते; हे श्रेष्ठ मुनींनो, ऐका.
मध्वाचारस्तं भतीर्थं यो निषेवेत मानवः १.
जो माणूस मध्वाचार्यांच्या मार्गाने त्या तीर्थाची सेवा करतो,
ब्रह्मलोकाद्विष्णुलोकस्तस्मादपि शिवस्य च १.
ब्रह्मलोकापासून विष्णुलोक, आणि त्याहूनही शिवाचे लोक,
अत्राश्चर्यकथा या च फाल्गुनस्य पुरेरिता १.
येथे फाल्गुनाने पूर्वी सांगितलेली एक अद्भुत कथा आहे.
पुरा निमित्ते कस्मिंश्चित्करीटी मणिकूटतः १.
पूर्वी, एका कारणासाठी, मुकुटधारी एकजण मणिकूटावरून आला.
वर्जयंति सदा यानि भयात्तीर्थानि तापसाः १.
तपस्वी नेहमी भीतीमुळे ती तीर्थस्थाने टाळतात.
स्तंभेशस्य द्वितीयं च सौभद्रस्य मुनेः प्रियम् १.
दुसऱ्या स्थानाचे नाव स्तंभेश आहे, जे सौभद्र ऋषींना अतिशय प्रिय होते.
चतुर्थं च महाकालं करंधम नृपप्रिययम् १.
चौथे स्थान महाकाळ आहे, जे करंधम राजाला फार आवडते.
एतानि पंच तीर्थानि ददर्श कुरुपुंगवः १.
ही पाचही तीर्थस्थाने कुरुवंशातील श्रेष्ठ पुरुषाने पाहिली.
दृष्ट्वा पार्श्वे नारदीयानपृच्छत महामुनीन् १.
ती सर्व पाहिल्यानंतर, जवळ उभ्या असलेल्या नारदांचे अनुयायी असलेल्या महान ऋषींना त्याने विचारले.
किमर्थं ब्रूत वर्ज्यंते सदैव ब्रह्मवादिभिः तापसा ऊचुः १.
"हे ब्रह्मज्ञान सांगणारे लोक ही तीर्थस्थाने नेहमी टाळतात, त्याचे कारण काय आहे?" असे त्याने विचारले. त्यावर तपस्वींनी उत्तर दिले.
अत एतानि वर्ज्यंते तीर्थानि कुरुनंदन १.
"याच कारणामुळे, हे कुरुवंशाचा आनंद, ही तीर्थस्थाने टाळली जातात."
ततस्तं तापसाः प्रोचुत्हंतुं नार्हसि फाल्गुन १.
मग त्या तपस्व्यांनी सांगितले, "फाळ्गुन, तिथे जाऊ नकोस."
तत्त्व द्वारशवर्षाणि तीर्थानामर्बुदेष्वपि १.
हेच सत्य आहे की, अर्बुदातील तीर्थांमध्येही बारा वर्षे असेच घडते.
यदुक्तं करुणासारैः सारं किं तदिहोच्यताम् १.
"दया करणाऱ्यांनी जे सांगितले, त्याचा सारांश इथे सांगावा."
धर्मकामं हि मनुजं यो वारयति मंदधीः १.
जो मूढबुद्धी मनुष्य दुसऱ्याला धर्म आणि कामापासून रोखतो—
यज्जीवितं चाचिरांशुसमानक्षणभंगुरम् १.
त्याचे आयुष्य सूर्यकिरणासारखे क्षणभंगुर आणि नाशिवंत असते.
जीवितं च धनं दाराः पुत्राः क्षेत्रगृहाणि च १.
आयुष्य, धन, पत्नी, मुले, शेतजमीन आणि घरे—
एवं ते ब्रुवतः पार्थ दीर्घमायुः प्रवर्धताम् १.
असे ते बोलत असताना, पार्था, तुझे आयुष्य दीर्घ आणि सुखी होवो.
एवमुक्तः प्रणम्यैतानाशीर्भिरभिसंस्तुतः १.
असे ऐकून त्याने सर्वांना वंदन केले आणि ते त्याला आशीर्वाद देत गौरव करू लागले.
ततः सौभद्रमासाद्य महर्षेस्तीर्थुमुत्तमम् १.
त्यांनंतर, सौभद्र नावाच्या त्या महर्षींच्या श्रेष्ठ तीर्थस्थानाजवळ तो पोहोचला.
अथ तं पुरुषव्याघ्रमंतर्जलचरो महान् १.
मग, त्या पुरुषसिंहाजवळ एक मोठा जलचर प्राणी आला.
तमादायैव कौतेयो विस्फुरंतं जलेचरम् १.
कुंतीपुत्राने त्या पाण्यात तडफडणाऱ्या जलचराला पकडले.
उद्धृतश्चैव तु ग्राहः सोऽर्जुनेन यशस्विना १.
त्या यशस्वी अर्जुनाने तो ग्राह पाण्यातून बाहेर ओढून काढला.
दीप्यमानशिखा विप्रा दिव्यरूपा मनोरमा १.
हे ब्राह्मणहो, ती स्त्री तेजस्वी ज्वाळांनी चमकत होती, तिचं रूप दिव्य आणि मन मोहून टाकणारं होतं.
तां स्त्रियं परमप्रीत इदं वचनमब्रवीत् १.
त्या स्त्रीवर अत्यंत प्रेमाने त्याने ही वाक्यं म्हटली.
किमर्थं च महात्पापमिदं कृतवती ह्यसि नार्युवाच १.
हे स्त्री, तू हे मोठं पाप का केलं आहेस?
इष्टा धनपतेर्नित्यं वर्चानाम महाबल १.
मला धन, मुलं आणि चिरकाल कीर्ती हवी होती, हे महाबलवान.
ताभिः सार्धं प्रयातास्मि देवराजनिवेशनात् १.
त्यांच्यासोबत मी देवांचा राजाच्या निवासातून बाहेर पडले.
रूपवंतमधीयानमेकमेकांतचारिणम् १.
तेथे एक देखणा, विद्वान आणि एकटा राहणारा पुरुष होता.