कर्मणा परमेणैव ब्रह्मा लोकपितामहः ३१.
सर्वोच्च कर्मानेच ब्रह्मा, जगाचा पितामह—
तथा विष्णुर्हि भगवान्वेदवेद्यः सनातनः ३१.
आणि त्याचप्रमाणे, वेदांनी ओळखला जाणारा, सनातन, भगवंत विष्णू—
ददाति केवलं भावं येन कैवल्यमाप्नुयुः ३१.
तो फक्त अशी अवस्था देतो, ज्यामुळे माणसाला मुक्ती मिळते.
ददाति तुष्टो वै भोगं तथा स्वर्गादिसंपदः ३१.
तो प्रसन्न झाला की, भोग आणि स्वर्गादी संपत्ती देतो.
गणेशो हि महादेव अर्घ्यपाद्यादिचंदनैः ३१.
महादेव गणेशाला अर्घ्य, पाद्य आणि चंदनाने पूजन केले जाते.
तथान्ये लोकपाः सर्वे यथाशक्त्या फलप्रदाः ३१.
आणि तसेच, इतर सर्व लोकपालही आपल्या शक्तीनुसार फळ देतात.
महदाश्चर्य संभूतं सर्वेषां प्राणिनामिह ३१.
येथे सर्व प्राण्यांमध्ये एक मोठे आश्चर्य घडले आहे.
दर्शनाच्च कुमारस्य सर्वे स्वर्गैकसो नराः ३१.
कुमाराचे दर्शन घेतल्याने सर्व माणसे सर्वोच्च स्वर्गाला पोहोचतात.
मया किं क्रियतां देव कार्याकार्यव्यवस्थितौ ३१.
देवा, काय करावे, काय करू नये, याबद्दल मी काय करावे?
जितेंद्रिया अलुब्धाश्च कामरागविवर्जिताः ३१.
जे इंद्रियांवर विजय मिळवतात, लोभ नसतात, आणि इच्छा-वासनेपासून मुक्त असतात—
यां गतिं यांति वै शंभो सर्वे सुकृतिनोपि हि ३१.
शंभो, जे पुण्यवान मिळवतात तीच अवस्था—
कुमारस्य च देवेश महदाश्चर्यकर्मणः ३१.
आणि कुमार, देवांचा अधिपती, ज्याची कृत्ये अद्भुत आहेत—
शिवस्य तनयं दृष्ट्वा ते यांति स्वकुलैः सह ३१.
शिवाच्या मुलाला पाहिल्यावर ते आपल्या कुटुंबासह निघून जातात.
कुमारदर्शनात्सर्वे श्वपचा अपि यांति वै ३१.
कुमाराचे दर्शन झाल्यावर अगदी चांडाळसुद्धा निघून जातात.
यमस्य वचनं श्रुत्वा शंकरो वाक्यमब्रवीत्॥ ३१.
यमाचे शब्द ऐकून शंकराने असे बोलले:
येषां त्वंतगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् ३१.
ज्यांच्या पापांचा अंत झाला आहे, ज्यांनी पुण्यकर्मे केली आहेत—
सत्तीर्थगमनायैव दर्शनार्थं सतामिह ३१.
—जे पवित्र स्थळी आले आहेत किंवा येथे सत्पुरुषांचे दर्शन घ्यायला आले आहेत—
बहूनां जन्मनामंते मयि भावोऽनुवर्त्तते ३१.
अनेक जन्मांनंतर त्यांच्यात माझ्यावरील भक्ती निर्माण होते.
तस्मात्सुकृतिनः सर्वे येषां भावोऽनुवर्त्ते ३१.
म्हणून सर्व पुण्यवान लोकांमध्ये ही भक्ती निर्माण होते—
स्त्रीबालशूद्राः श्वपचाधमाश्च प्राग्जन्मसंस्कारवशाद्धि धर्म्म ३१.
स्त्रिया, मुले, शूद्र आणि अगदी कनिष्ठ चांडाळही पूर्वजन्मातील संस्कारामुळे धर्म प्राप्त करतात.
तथा सितेन मनसा च भवंति सर्वे सर्वेषु चैव विषयेषु भवंति तज्ज्ञाः ३१.
शुद्ध मनाने सर्वजण सर्व विषयांमध्ये ज्ञानी होतात.
जाता ह्यमी भूतगणाश्च सर्वे ह्यमी ऋषयो ह्यमी देवताश्च॥ ३१.
हे सर्व भूतगण, हे सर्व ऋषी आणि हे सर्व देवतासुद्धा जन्म घेतात.
विस्मयो नैव कर्त्तव्यस्त्वया वापि कुमारके ३१.
तुला किंवा कुमाराला आश्चर्य वाटू नये.
वचनं कर्मसंयुक्तं सर्वेषां फलदायकम् कार्याणि मनःशुद्ध्यर्थं नात्र कार्या विचारणा॥ ३१.
शब्द आणि कृती एकत्र केल्याने सर्वांना फळ मिळते; मन शुद्ध करण्यासाठी कृती कराव्यात—इथे विचार करण्याची गरज नाही.
मनसा भावितो ह्यात्मा आत्मनात्मानमेव च ३१.
मनाने आत्म्याचा विचार केला जातो आणि आत्म्यानेच आत्म्याला ओळखले जाते.
अहं सदा भावयुक्त आत्मसंस्थो निरंतरः ३१.
मी नेहमीच भक्तीने एकरूप, आत्म्यात स्थिर आणि अखंड आहे.
द्वंद्वातीतो निर्विकल्पो हि साक्षात्स्वस्थो नित्यो नित्ययुक्तो निरीहः ३१.
द्वैतापलीकडे, शंका नसलेला, स्वतःमध्ये स्थिर, शाश्वत, नेहमी एकरूप आणि इच्छा नसलेला आहे.
विस्मृत्य चैनं स्वात्मानं केवलं बोधलक्षणम् ३१.
ज्याचे स्वरूप शुद्ध ज्ञान आहे, असा स्वतःचा आत्मा विसरला जातो—
अहं ब्रह्मा च विष्णुश्च त्रयोऽमी गुणकारिणः ३१.
मीच ब्रह्मा आणि विष्णु आहे; हे तिघे गुणांच्या प्रभावाने कर्म करतात.
अहंकारवृतेनैव कर्मणा कारितावयम् ३१.
अहंकाराच्या प्रवृत्तीमुळेच ही कर्मे आपल्याकडून घडतात.