त्रिविक्रमात्परो ह्यात्मा नाम्ना त्रिविक्रमोऽभवत् १९.
त्रिविक्रमाहून पुढे असलेला परमात्मा, त्रिविक्रम हे नाव मिळवून ओळखला जाऊ लागला.
पदद्वयेन वा पूर्णं जगदेतच्चराचरम् पुनश्च बटुरूपोऽसावुपविश्य निजासने॥ १९.
फक्त दोन पावलांनी त्याने हे सगळं चराचर जग व्यापलं; मग वामन रूप धारण करून आपल्या आसनावर बसला.
तदा देवाः सगंधर्वा मुनयः सिद्धचारणाः १९.
त्यावेळी देव, गंधर्व, ऋषी, सिद्ध आणि चारण सगळे तिथे होते.
तत्र ब्रह्मा समागत्य स्तुतिं चक्रे परात्मनः १९.
तेथे ब्रह्मा आले आणि परमात्म्याची स्तुती केली.
एभिः सर्वैः परिवृतो वामनो बलिसद्मनि १९.
या सर्वांनी वेढलेला वामन, बळीच्या घरात होता.
दैत्योऽसौ बालिशो भूत्वा दत्तानेन मही मम १९.
तो दैत्य, बालिशपणा करून, या पृथ्वीचं दान माझ्याकडे दिलं.
पदमेकं प्रतिश्रुत्य न ददाति हि दुर्मतिः १९.
एक पाऊल द्यायचं कबूल करूनसुद्धा, तो दुष्ट मनाचा माणूस ते देत नाही.
इत्युक्तो गरुडस्तेन वामनेन महात्मना १९.
असं वामन त्या महात्म्याने सांगितल्यावर, गरुड—
रे बले किं त्वया मूढ कृतमस्ति जुगुप्सितम् औदार्येण हि किं कार्यमल्पकेन त्वयाधुना॥ १९.
अरे बळी, मूर्खा, तू असं कोणतं लाजिरवाणं कृत्य केलं आहेस? तुझ्या थोड्याशा दानशीलतेचा आता काय उपयोग?
इत्युक्तो बलिराविष्टः स्यमानः खगेश्वरम् १९.
असं ऐकून, बळी हसत-हसत, गरुडराजाशी बोलू लागला.
समर्थोस्मि महापक्ष गृपणो न भवाम्यहम् १९.
माझ्यात ताकद आहे, मोठ्या पंखाच्या राजानो; मी कंजूष नाही.
असमर्थो ह्यहं तात कृतोऽनेन महात्मना १९.
खरं सांगतो, या महात्म्यामुळे मी असमर्थ झालो आहे.
जानन्नपि च दैत्येंद्र गुरुणापि निवारितः १९.
हे दैत्यराजा, हे समजूनही, आणि गुरूने थांबवलं तरी—
दातव्यं तत्पदं विष्णोस्तृतीयं यत्प्रतिश्रुतम् १९.
विष्णूला वचन दिलेलं तिसरं पाऊल द्यायलाच हवं.
न ददासि तृतीयं च पदं मे स्वामिनः कथम् बबंध वारुणैः पाशैर्विरोचन सुतं तदा॥ १९.
माझ्या स्वामीचं तिसरं पाऊल तू का देत नाहीस? मग वरुणाच्या दोऱ्यांनी विरोचनपुत्राला बांधलं.
नितरां निष्ठुरो भूत्वा गरुडो जयतां वरः १९.
मग विजयशाली गरुड फारच कठोर झाला.
बाणमेकं समारोप्य वामनस्याग्रतः स्थिता १९.
त्याने एक बाण चढवला आणि वामनासमोर उभा राहिला.
तदोवाच महातेजाः प्रह्लादो ह्यसुराधिपः १९.
मग तेजस्वी असुरांचा राजा प्रह्लाद बोलला.
प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा वामनो वाक्यमब्रवीत् एवमुक्ता भगवता विंध्यावलिरभाषत॥ १९.
प्रह्लादाचं बोलणं ऐकून वामनाने बोलायला सुरुवात केली. भगवंताने असं म्हटल्यावर विंध्यावळीने उत्तर दिलं.
कस्माद्बद्धो मम पतिर्गरुडेन महात्मना तदोवाच महातेजा बटुवेषधरो हिः॥ १९.
माझा पती गरुडासारख्या महात्म्याने का बांधला आहे? मग त्या तेजस्वी, ब्राह्मणाच्या रूपात असलेल्या वामनाने सांगितलं.
अनेनैव प्रदत्ता मे मही त्रिपदलक्षणा १९.
याच व्यक्तीने मला तीन पावलांची जमीन दिली आहे.
अनेन मम दातव्यं तृतीयं पदमेव च १९.
त्याने मला अजून तिसरं पाऊल द्यायचं बाकी आहे.
श्रुत्वा भगवतो वाक्यमुवाच परमं वचः १९.
भगवंताचं बोलणं ऐकून तिने अत्यंत श्रेष्ठ असं उत्तर दिलं.
क्रांतं त्रिभुवनं चाद्य त्वया विक्रमरूपिणा १९.
आज तू, या विशाल पावलांनी, तीनही लोकं मोजून टाकली आहेत.
किंचिन्न दत्ता हि विभो देवदेव जगत्पते १९.
तरीही, हे प्रभो, हे देवांचा देव, हे जगाच्या अधिपती, काहीच खरं-खुरं दिलं गेलेलं नाही.
पदानि त्रीणि मे चाद्य दातव्यानि कुतोऽधुना तदोवाच च सा साध्वी ह्युरुक्रममवस्थिता॥ १९.
आज मला तीन पावलं द्यायची आहेत—आता हे कसं शक्य आहे? मग ती सती, त्या उरुक्रमासमोर ठामपणे उभी राहून बोलली.
त्वया कुतो वेयमुरुक्रमेण क्रांता त्रिलोकी भुवनैकनाथ १९.
हे एकमेव जगनाथा, तुझ्या या मोठ्या पावलांनी हे त्रैलोक्य कसं मोजलं गेलं?
तस्माद्विहाय तद्विष्णो त्वमेवं कुरु संप्रति ददाति मे पतिस्तेद्य नात्र कार्या विचारणा॥ १९.
म्हणून, हे विष्णू, ते सगळं बाजूला ठेव आणि आता असं कर—माझा पती आज तुला दान देईल, यात अजिबात विचार करण्याची गरज नाही.
निधेहि मे पदं त्वं हि शीर्ष्णि देववर प्रभो १९.
हे देवश्रेष्ठ, हे प्रभो, माझ्या पतीच्या डोक्यावर तुझं पाऊल ठेव.
तृतीयं च जगन्नाथ कुरु शीर्ष्णि पतेर्मम १९.
आणि, हे जगन्नाथा, तिसरं पाऊलही माझ्या पतीच्या डोक्यावर ठेव.