तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चुकोप च रुषान्वितः १९.
ती वचने ऐकून तो रागावला, आणि क्रोधाने भरून गेला.
मम वाक्यमतिक्रम्य दातुमिच्छस्यरिंदम १९.
माझे शब्द न ऐकता, तू देण्याचा हट्ट धरतोस, शत्रूंचा जिंकणारा.
एवं शशाप च तदा परमार्थविज्ञं शिष्यं महात्मानमगाधबोधम् १९.
मग त्याने त्या वेळी, परमसत्य जाणणाऱ्या, महान आणि खोल समज असलेल्या शिष्याला शाप दिला.
गते तु भार्गवे तस्मिन्बलिर्विरोचनात्मजः १९.
भृगुवंशीय निघून गेल्यावर, विरोचनाचा मुलगा बळी—
विंध्यावलिः समागत्य बलेरर्द्धांगशोभिता १९.
विंध्यावली बळीच्या अर्ध्या देहासह तेजस्वीपणे त्याच्याकडे आली.
संकल्पपूर्वेण तदा विधिना विधिकोविदः १९.
मग पूर्वीच्या संकल्पानुसार आणि योग्य पद्धतीने, विधी जाणणारा—
यदैकेन मही व्याप्ता विष्णुना प्रभविष्णुना १९.
जेव्हा बलवान विष्णूने एका पावलात पृथ्वी व्यापली.
सत्यलोकगतो विष्णोश्चरणः परमेष्ठिना १९.
सत्यलोकात गेलेला विष्णूचा पाय, परमेश्वराने—
तत्पादसंपर्कजलाच्च जाता भागीरथी सर्वसुमंगला च यया कपर्दः परिपूरितो वै शंभोस्तदानीं च भगीरथेन॥ १९.
त्या पायाच्या स्पर्शाने जे पाणी झाले, त्यातून सर्वमंगल भागीरथी जन्मली; ज्याने शंभूच्या जटांमध्ये भरून गेली, आणि मग भागीरथाने ती आणली.
तीर्थानां तीर्थमाद्यं च गंगाख्यमवतारितम् १९.
सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ असलेली, गंगा नावाची तीर्थभूमी पृथ्वीवर उतरली.
त्रिविक्रमात्परो ह्यात्मा नाम्ना त्रिविक्रमोऽभवत् १९.
त्रिविक्रमाहून पुढे असलेला परमात्मा, त्रिविक्रम हे नाव मिळवून ओळखला जाऊ लागला.
पदद्वयेन वा पूर्णं जगदेतच्चराचरम् पुनश्च बटुरूपोऽसावुपविश्य निजासने॥ १९.
फक्त दोन पावलांनी त्याने हे सगळं चराचर जग व्यापलं; मग वामन रूप धारण करून आपल्या आसनावर बसला.
तदा देवाः सगंधर्वा मुनयः सिद्धचारणाः १९.
त्यावेळी देव, गंधर्व, ऋषी, सिद्ध आणि चारण सगळे तिथे होते.
तत्र ब्रह्मा समागत्य स्तुतिं चक्रे परात्मनः १९.
तेथे ब्रह्मा आले आणि परमात्म्याची स्तुती केली.
एभिः सर्वैः परिवृतो वामनो बलिसद्मनि १९.
या सर्वांनी वेढलेला वामन, बळीच्या घरात होता.
दैत्योऽसौ बालिशो भूत्वा दत्तानेन मही मम १९.
तो दैत्य, बालिशपणा करून, या पृथ्वीचं दान माझ्याकडे दिलं.
पदमेकं प्रतिश्रुत्य न ददाति हि दुर्मतिः १९.
एक पाऊल द्यायचं कबूल करूनसुद्धा, तो दुष्ट मनाचा माणूस ते देत नाही.
इत्युक्तो गरुडस्तेन वामनेन महात्मना १९.
असं वामन त्या महात्म्याने सांगितल्यावर, गरुड—
रे बले किं त्वया मूढ कृतमस्ति जुगुप्सितम् औदार्येण हि किं कार्यमल्पकेन त्वयाधुना॥ १९.
अरे बळी, मूर्खा, तू असं कोणतं लाजिरवाणं कृत्य केलं आहेस? तुझ्या थोड्याशा दानशीलतेचा आता काय उपयोग?
इत्युक्तो बलिराविष्टः स्यमानः खगेश्वरम् १९.
असं ऐकून, बळी हसत-हसत, गरुडराजाशी बोलू लागला.
समर्थोस्मि महापक्ष गृपणो न भवाम्यहम् १९.
माझ्यात ताकद आहे, मोठ्या पंखाच्या राजानो; मी कंजूष नाही.
असमर्थो ह्यहं तात कृतोऽनेन महात्मना १९.
खरं सांगतो, या महात्म्यामुळे मी असमर्थ झालो आहे.
जानन्नपि च दैत्येंद्र गुरुणापि निवारितः १९.
हे दैत्यराजा, हे समजूनही, आणि गुरूने थांबवलं तरी—
दातव्यं तत्पदं विष्णोस्तृतीयं यत्प्रतिश्रुतम् १९.
विष्णूला वचन दिलेलं तिसरं पाऊल द्यायलाच हवं.
न ददासि तृतीयं च पदं मे स्वामिनः कथम् बबंध वारुणैः पाशैर्विरोचन सुतं तदा॥ १९.
माझ्या स्वामीचं तिसरं पाऊल तू का देत नाहीस? मग वरुणाच्या दोऱ्यांनी विरोचनपुत्राला बांधलं.
नितरां निष्ठुरो भूत्वा गरुडो जयतां वरः १९.
मग विजयशाली गरुड फारच कठोर झाला.
बाणमेकं समारोप्य वामनस्याग्रतः स्थिता १९.
त्याने एक बाण चढवला आणि वामनासमोर उभा राहिला.
तदोवाच महातेजाः प्रह्लादो ह्यसुराधिपः १९.
मग तेजस्वी असुरांचा राजा प्रह्लाद बोलला.
प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा वामनो वाक्यमब्रवीत् एवमुक्ता भगवता विंध्यावलिरभाषत॥ १९.
प्रह्लादाचं बोलणं ऐकून वामनाने बोलायला सुरुवात केली. भगवंताने असं म्हटल्यावर विंध्यावळीने उत्तर दिलं.
कस्माद्बद्धो मम पतिर्गरुडेन महात्मना तदोवाच महातेजा बटुवेषधरो हिः॥ १९.
माझा पती गरुडासारख्या महात्म्याने का बांधला आहे? मग त्या तेजस्वी, ब्राह्मणाच्या रूपात असलेल्या वामनाने सांगितलं.