न दातव्यं त्वया दानं विष्णवे बटुरूपिणे तस्मात्त्वया न पूज्यो हि विष्णुरध्यात्मदीपकः॥ १८.
तू ब्राह्मण रूप घेतलेल्या विष्णूला दान देऊ नकोस; म्हणूनच, आत्म्याला प्रकाश देणाऱ्या विष्णूची पूजा करू नकोस.
पुरा कृतमनेनैव मोहिनीरूपधारिणा १८.
पूर्वी ह्यानेच मोहिनीचे रूप घेऊन असेच केले होते.
येन विद्राविता दैत्याः कालनेमिर्हतो बली॥ १८.
ज्याच्या हातून दैत्य पळवले गेले आणि बलवान कालनेमि मारला गेला.
एवंविधोऽयं पुरुषो महात्मा स ईश्वरो विश्वपतिः स एव १८.
असा हा पुरुष, मोठ्या मनाचा, तोच सर्वांचा स्वामी, विश्वाचा मालक आहे.
एवं संबोधितो दैत्यो गुरुणा भार्गवेण हि १९.
अशा प्रकारे भृगुवंशीय गुरुने त्या दैत्याला समजावले.
त्वयोक्तोहं हितार्थाय यैर्वाक्यैश्चालितोऽस्म्यहम् १९.
तुम्ही माझ्या भल्यासाठी सांगितले, आणि त्या शब्दांनी मी हललो आहे.
दास्यामि भिक्षितं चास्मै विष्मवे बटुरूपिणे १९.
मी मागितलेली वस्तू त्या ब्रह्मचारी रूपातील विष्णूला देईन.
येषां हृदि स्थितो विष्णुस्ते वै पात्रतमा ध्रुवम् १९.
ज्यांच्या हृदयात विष्णू वास करतो, तेच खरेच सर्वात योग्य पात्र आहेत.
येन वेदाश्च यज्ञाश्च मंत्रतंत्रादयो ह्यमी १९.
ज्याच्यामुळे वेद, यज्ञ, मंत्र आणि तंत्र या सर्व गोष्टी अस्तित्वात आहेत.
आगतः कृपया मेद्य सर्वात्मा हरिरीश्वरः १९.
तो सर्वांचा आत्मा, हरि, माझ्यावर दया करून आला आहे.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चुकोप च रुषान्वितः १९.
ती वचने ऐकून तो रागावला, आणि क्रोधाने भरून गेला.
मम वाक्यमतिक्रम्य दातुमिच्छस्यरिंदम १९.
माझे शब्द न ऐकता, तू देण्याचा हट्ट धरतोस, शत्रूंचा जिंकणारा.
एवं शशाप च तदा परमार्थविज्ञं शिष्यं महात्मानमगाधबोधम् १९.
मग त्याने त्या वेळी, परमसत्य जाणणाऱ्या, महान आणि खोल समज असलेल्या शिष्याला शाप दिला.
गते तु भार्गवे तस्मिन्बलिर्विरोचनात्मजः १९.
भृगुवंशीय निघून गेल्यावर, विरोचनाचा मुलगा बळी—
विंध्यावलिः समागत्य बलेरर्द्धांगशोभिता १९.
विंध्यावली बळीच्या अर्ध्या देहासह तेजस्वीपणे त्याच्याकडे आली.
संकल्पपूर्वेण तदा विधिना विधिकोविदः १९.
मग पूर्वीच्या संकल्पानुसार आणि योग्य पद्धतीने, विधी जाणणारा—
यदैकेन मही व्याप्ता विष्णुना प्रभविष्णुना १९.
जेव्हा बलवान विष्णूने एका पावलात पृथ्वी व्यापली.
सत्यलोकगतो विष्णोश्चरणः परमेष्ठिना १९.
सत्यलोकात गेलेला विष्णूचा पाय, परमेश्वराने—
तत्पादसंपर्कजलाच्च जाता भागीरथी सर्वसुमंगला च यया कपर्दः परिपूरितो वै शंभोस्तदानीं च भगीरथेन॥ १९.
त्या पायाच्या स्पर्शाने जे पाणी झाले, त्यातून सर्वमंगल भागीरथी जन्मली; ज्याने शंभूच्या जटांमध्ये भरून गेली, आणि मग भागीरथाने ती आणली.
तीर्थानां तीर्थमाद्यं च गंगाख्यमवतारितम् १९.
सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ असलेली, गंगा नावाची तीर्थभूमी पृथ्वीवर उतरली.
त्रिविक्रमात्परो ह्यात्मा नाम्ना त्रिविक्रमोऽभवत् १९.
त्रिविक्रमाहून पुढे असलेला परमात्मा, त्रिविक्रम हे नाव मिळवून ओळखला जाऊ लागला.
पदद्वयेन वा पूर्णं जगदेतच्चराचरम् पुनश्च बटुरूपोऽसावुपविश्य निजासने॥ १९.
फक्त दोन पावलांनी त्याने हे सगळं चराचर जग व्यापलं; मग वामन रूप धारण करून आपल्या आसनावर बसला.
तदा देवाः सगंधर्वा मुनयः सिद्धचारणाः १९.
त्यावेळी देव, गंधर्व, ऋषी, सिद्ध आणि चारण सगळे तिथे होते.
तत्र ब्रह्मा समागत्य स्तुतिं चक्रे परात्मनः १९.
तेथे ब्रह्मा आले आणि परमात्म्याची स्तुती केली.
एभिः सर्वैः परिवृतो वामनो बलिसद्मनि १९.
या सर्वांनी वेढलेला वामन, बळीच्या घरात होता.
दैत्योऽसौ बालिशो भूत्वा दत्तानेन मही मम १९.
तो दैत्य, बालिशपणा करून, या पृथ्वीचं दान माझ्याकडे दिलं.
पदमेकं प्रतिश्रुत्य न ददाति हि दुर्मतिः १९.
एक पाऊल द्यायचं कबूल करूनसुद्धा, तो दुष्ट मनाचा माणूस ते देत नाही.
इत्युक्तो गरुडस्तेन वामनेन महात्मना १९.
असं वामन त्या महात्म्याने सांगितल्यावर, गरुड—
रे बले किं त्वया मूढ कृतमस्ति जुगुप्सितम् औदार्येण हि किं कार्यमल्पकेन त्वयाधुना॥ १९.
अरे बळी, मूर्खा, तू असं कोणतं लाजिरवाणं कृत्य केलं आहेस? तुझ्या थोड्याशा दानशीलतेचा आता काय उपयोग?
इत्युक्तो बलिराविष्टः स्यमानः खगेश्वरम् १९.
असं ऐकून, बळी हसत-हसत, गरुडराजाशी बोलू लागला.