परं स बलवान्कांतो न कदापि प्रसीदति
तो अत्यंत बलवान आणि देखणा आहे, पण कधीच कुणावर कृपा करत नाही.
अपूर्वप्रभुणा तेन नवोपकरणं महत्
अपूर्व अधिकाराने त्याने एक नवीन आणि मोठे अर्पण केले.
भाजनरपि साद्यस्कैर्न्यस्तः पक्वैश्च शालिभिः
भांड्यात ताज्या धान्यांसह शिजवलेला भात ठेवला होता.
अपूर्वदृष्टविभवैः कार्यं स्यादुपकारणम्
अपूर्व संपत्तीमुळे, मदतीने हे कार्य पूर्ण होईल.
इति तासां वचः श्रुत्वा विहसन्महिषोऽभ्यधात् मदीया सकलां भूतिं शृणु बाले तपस्विनि ।। 1.3.1.10.
त्यांच्या बोलण्याचे ऐकून, महिषाने हसत म्हणाले, 'बाळे, तपस्विनी, माझी सर्व संपत्ती ऐक.'
महिषोऽहं महावीरो दैत्येन्द्रः सुरवंदितः
मी महिष आहे, मोठा वीर, दैत्यांचा राजा आणि देवांनी सन्मानित.
अनन्यवीरसद्भावो मय्येव भुजशुष्मणा
अद्वितीय शौर्य फक्त माझ्यातच आहे, माझ्या बाहूंच्या बळावर.
भज मां तव भर्त्तारं प्राणिनां तपसः फलम्
माझा स्वीकार तुझ्या पती म्हणून कर, कारण तपाचा खरा फल म्हणजे मीच आहे.
सृजामि तपसा चाहं विश्वकर्माणमादितः
तपामुळे मी आदिकाळापासून विश्वाचा कारागीर निर्माण करतो.
नवभिर्निधिभिः प्राप्तैः पार्श्वस्थैर्नित्यदा मम
नऊ निधी नेहमी मिळतात आणि ते माझ्या जवळ असतात.
इति तस्य वचः श्रुत्वा स्मृतदेवाभवत्क्रमात्
त्याचे बोलणे ऐकून, तिला हळूहळू देवांची आठवण झाली.
अहं बलवतो भार्या भविष्यामि तपश्चिरम्
मी दीर्घ तपश्चर्येनंतर त्या बलाढ्याचा पत्नी होईन.
विरच स्त्रीस्वभावं स्वं श्रुत्वा तद्वाक्यमुत्थितम्
विरचा, तिच्या स्त्रीस्वभावाची ओळख त्या शब्दांत ऐकून,
जिघृक्षतं समायांतं वीक्ष्य तं महिषासुरम्
महीषासुर तिला पकडण्यासाठी जवळ येताना तिने पाहिला,
महामायां समालोक्य ज्वलंती पुरतः स्थिताम् 1.3.1.10.
ती महा माया, तेजाने झळाळणारी, समोर उभी आहे हे त्याने पाहिले,
कुलभूधरशृंगाणि शृंगाभ्यां मुहुराक्षिपन्
तो आपले शिंग वारंवार हलवत, थोर डोंगरांच्या शिखरांना आपटू लागला,
अथ ब्रह्ममुखा देवाः प्रणम्य विविधायुधैः
मग ब्रह्मा यांच्या पुढाकाराने देवांनी नमस्कार करून वेगवेगळी शस्त्रे दिली,
पंचहेतीर्हरिः प्रादाद्दश चापि सदाशिवः
हरीने पाच शस्त्रे दिली आणि सदाशिवाने दहा शस्त्रे दिली,
दिक्पालाश्च सुराश्चान्ये पर्वताश्च पयोधयः
दिशांचे रक्षक, इतर देव, पर्वत आणि समुद्र यांनीही,
माया सा बहुभिर्हस्तैर्ज्वलदायुधसंचयैः
ती माया, अनेक हातांनी, प्रज्वलित शस्त्रांचा संच धरून,
आपूरितदिशाभोगा तेजस्तत्सोढुमक्षमः
तिच्या तेजाने सर्व दिशा भरून गेल्या, ते तेज सहन करणे अशक्य होते,
अथ तेजो निजं घोरं प्रज्वलत्सोढुमक्षमम्
मग तिचे स्वतःचे भयंकर तेज प्रज्वलित झाले, जे कोणालाही सहन होत नव्हते,
उपायेन निहंतव्यो दुष्टोऽयं महिषासुरः
काही तरी उपायाने या दुष्ट महीषासुराचा नाश करायलाच हवा,
दूतोक्तिभिः समाकृष्य मृद्वीभिर्मर्मवृत्तिभिः
दूताच्या मधुर पण नेमक्या शब्दांनी त्याला आकर्षित करून,
अधर्मवृत्तियुक्तानां धर्मवाक्यपरिश्रवात् 1.3.1.10.
अधर्माने वागणाऱ्यांना धर्माचे बोल ऐकायला मिळाले,
अथवा धर्मबुद्धिस्सन्यदि शांतो भविष्यति
किंवा मन धर्माकडे वळले, तर शांतता मिळेल,
तपस्यद्भिः सदा कार्यः कोपत्यागः फलान्वितः
जे नेहमी तप करतात, त्यांनी राग सोडला तर त्याचे फळ नक्कीच मिळते,
इति संचिंत्य सा गौरी नाम्ना सुरगुरुं मुनिम्
असे विचार करून गौरीने देवगुरू त्या ऋषीला नाव घेऊन संबोधले,
गच्छ त्वं मायया युक्तो महर्षे वानरानन
माया अंगी धरून, वानरमुखी महर्षे, तू जा,
मैव त्वमरुणाद्रीशमुपपीडय दुर्मते
अरे मूढा, तू अरुण पर्वताच्या अधिपतीला त्रास देऊ नकोस.