धन्विभिर्बलिभिर्वीरैर्मृगाः केचिदनुद्रुताः
मजबूत आणि धनुष्यबाणांनी सज्ज असलेल्या वीरांनी काही प्राणी पळवले.
अनुव्रजन्तो दितिजा मृगांस्तान्हंतुमुद्यताः
दितीचे पुत्र त्या प्राण्यांचा पाठलाग करत, त्यांना मारण्यासाठी निघाले.
किमत्रेति तदा पृष्टा बटुका दुष्टदानवैः
तेव्हा दुष्ट दानव मुलांनी 'हे काय आहे?' असे विचारले.
न केनचित्प्रवेष्टव्यं बलिना मुनिसेवितम्
ही जागा ऋषींच्या वावराची आहे, म्हणून कितीही बलवान असला तरी कुणालाही इथे प्रवेश करता येणार नाही.
इति तेषां वचः श्रुत्वा बलिनो दुष्टदानवाः 1.3.1.10.
त्यांच्या बोलण्याचे ऐकून, बलवान आणि दुष्ट दानवांनी...
मायया पक्षिरूपास्ते प्रविश्याश्रममादरात्
मायेने त्यांनी पक्ष्यांचे रूप घेतले आणि आदराने आश्रमात प्रवेश केला.
सा पुनर्ल्लसितारण्ये सर्वर्तुकुसुमान्विते
ती पुन्हा फुलांनी सजलेल्या, सर्व ऋतूंच्या फुलांनी भरलेल्या जंगलात भटकत होती.
रूपलावण्यते तस्या निश्चयं तपसि स्थितम्
तिचे सौंदर्य आणि मोहिनी तिच्या तपामुळे दृढपणे स्थिर झाले होते.
स स्मरार्तो वृद्धरूपः प्रविवेशाश्रमं तदा
कामाने व्याकुळ झालेला तो वृद्धाचे रूप घेऊन त्या वेळी आश्रमात गेला.
वृद्धोऽपृच्छत्किमर्थं तु तपोऽस्या इति तास्तथा
त्या वृद्धाने विचारले, 'तू हे तप कशासाठी करतेस?' अशा प्रकारे त्यांनी विचारणा केली.
परं स बलवान्कांतो न कदापि प्रसीदति
तो अत्यंत बलवान आणि देखणा आहे, पण कधीच कुणावर कृपा करत नाही.
अपूर्वप्रभुणा तेन नवोपकरणं महत्
अपूर्व अधिकाराने त्याने एक नवीन आणि मोठे अर्पण केले.
भाजनरपि साद्यस्कैर्न्यस्तः पक्वैश्च शालिभिः
भांड्यात ताज्या धान्यांसह शिजवलेला भात ठेवला होता.
अपूर्वदृष्टविभवैः कार्यं स्यादुपकारणम्
अपूर्व संपत्तीमुळे, मदतीने हे कार्य पूर्ण होईल.
इति तासां वचः श्रुत्वा विहसन्महिषोऽभ्यधात् मदीया सकलां भूतिं शृणु बाले तपस्विनि ।। 1.3.1.10.
त्यांच्या बोलण्याचे ऐकून, महिषाने हसत म्हणाले, 'बाळे, तपस्विनी, माझी सर्व संपत्ती ऐक.'
महिषोऽहं महावीरो दैत्येन्द्रः सुरवंदितः
मी महिष आहे, मोठा वीर, दैत्यांचा राजा आणि देवांनी सन्मानित.
अनन्यवीरसद्भावो मय्येव भुजशुष्मणा
अद्वितीय शौर्य फक्त माझ्यातच आहे, माझ्या बाहूंच्या बळावर.
भज मां तव भर्त्तारं प्राणिनां तपसः फलम्
माझा स्वीकार तुझ्या पती म्हणून कर, कारण तपाचा खरा फल म्हणजे मीच आहे.
सृजामि तपसा चाहं विश्वकर्माणमादितः
तपामुळे मी आदिकाळापासून विश्वाचा कारागीर निर्माण करतो.
नवभिर्निधिभिः प्राप्तैः पार्श्वस्थैर्नित्यदा मम
नऊ निधी नेहमी मिळतात आणि ते माझ्या जवळ असतात.
इति तस्य वचः श्रुत्वा स्मृतदेवाभवत्क्रमात्
त्याचे बोलणे ऐकून, तिला हळूहळू देवांची आठवण झाली.
अहं बलवतो भार्या भविष्यामि तपश्चिरम्
मी दीर्घ तपश्चर्येनंतर त्या बलाढ्याचा पत्नी होईन.
विरच स्त्रीस्वभावं स्वं श्रुत्वा तद्वाक्यमुत्थितम्
विरचा, तिच्या स्त्रीस्वभावाची ओळख त्या शब्दांत ऐकून,
जिघृक्षतं समायांतं वीक्ष्य तं महिषासुरम्
महीषासुर तिला पकडण्यासाठी जवळ येताना तिने पाहिला,
महामायां समालोक्य ज्वलंती पुरतः स्थिताम् 1.3.1.10.
ती महा माया, तेजाने झळाळणारी, समोर उभी आहे हे त्याने पाहिले,
कुलभूधरशृंगाणि शृंगाभ्यां मुहुराक्षिपन्
तो आपले शिंग वारंवार हलवत, थोर डोंगरांच्या शिखरांना आपटू लागला,
अथ ब्रह्ममुखा देवाः प्रणम्य विविधायुधैः
मग ब्रह्मा यांच्या पुढाकाराने देवांनी नमस्कार करून वेगवेगळी शस्त्रे दिली,
पंचहेतीर्हरिः प्रादाद्दश चापि सदाशिवः
हरीने पाच शस्त्रे दिली आणि सदाशिवाने दहा शस्त्रे दिली,
दिक्पालाश्च सुराश्चान्ये पर्वताश्च पयोधयः
दिशांचे रक्षक, इतर देव, पर्वत आणि समुद्र यांनीही,
माया सा बहुभिर्हस्तैर्ज्वलदायुधसंचयैः
ती माया, अनेक हातांनी, प्रज्वलित शस्त्रांचा संच धरून,