केवलोद्यमसंवीता ममंथुः क्षीरसागरम् ९.
फक्त आपल्या उत्साहाच्या जोरावर, त्यांनी क्षीरसागराचे मंथन चालू ठेवले.
त्रैलोक्यदहने प्रौढं प्राप्तं हंतुं दिवौकसः ग्रसितुं सर्वभूतानां कालकूटं समभ्ययात्॥ ९.
तीनही लोकांत प्रचंड ज्वाळा पसरली असताना, सर्व देवांचा नाश करण्यासाठी आणि सर्व प्राण्यांना गिळण्यासाठी काळकूट पुढे आला.
दृष्ट्वा बृहंतं स्वकरस्थमोजसा तं सर्पराजं सह पर्वतेन ९.
स्वतःच्या हातात पर्वतासह तेजस्वी सर्पराज असलेला तो पाहून—
तथैव सर्व ऋषयो भृग्वाद्याः शतशाम्यति ९.
त्याचप्रमाणे, भृगु इत्यादी शेकडो ऋषीही तिथे आले.
सत्यलोकं गताः सर्वे भुगुणा नोदिता भृशम् देवा नास्त्यत्र संदेहः सत्यं सत्यं वदामि वः॥ ९.
सर्वजण सत्यलोकात गेले आहेत; भृगूंच्या गुणांची फारशी चर्चा झालेली नाही. देवांनो, यात काहीच शंका नाही; मी तुम्हाला खरंच खरं सांगतो.
भृगुणोक्तं वचः श्रुत्वा कालकूटविषार्द्दिताः ९.
भृगूने सांगितलेले शब्द ऐकून, कालकूट विषामुळे सर्व देव त्रस्त झाले.
तदा जाज्वल्यमानं वै कालकूटं प्रभोज्जवलम् तेषां शपितुमारेभे नारदेन निवारितः॥ ९.
तेव्हा, प्रज्वलित झालेलं कालकूट विष प्रचंड पेटलं आणि प्रभू त्यांना शाप देण्यासाठी सज्ज झाले, पण नारदांनी त्यांना थांबवलं.
अकार्यं किं कृतं देवाः कस्मात्क्षोभोयमुद्यतः ९.
देवांनो, असं कोणतं अयोग्य कृत्य केलं गेलं? आणि हा गोंधळ कशामुळे निर्माण झाला?
ततो देवैः परिवृतो वेदोपनिषदैस्तथा ९.
मग देव आणि वेद-उपनिषदांनी त्यांना वेढलं.
ततश्चिंतान्विता देवा इदमूचुः परस्परम् ९.
यानंतर, सर्व देव चिंतेने भरले आणि एकमेकांशी बोलू लागले.
ब्रह्माणं च पुरस्कृत्य तदा देवास्त्वरान्विताः ९.
मग ब्रह्मा यांना पुढे करून, सर्व देव घाईने पुढे गेले.
ब्रह्मादयश्चर्षिगणाश्च तदा परेशं विष्णुं पुराणपुरुषं प्रभविष्णुमीशम् ९.
त्या वेळी, ब्रह्मा आणि ऋषीगण परमेश्वर, प्राचीन पुरुष, सर्वशक्तिमान विष्णू यांच्याकडे गेले.
तावत्प्रवृद्धं सुमहत्कालकूटं समभ्ययात् ९.
तेव्हाच, फारच वाढलेलं कालकूट विष तिथे आलं.
कालकूटाग्निना दग्धो विष्णुः सर्वगुहाशयः ९.
सर्वत्र वावरणारा विष्णू कालकूटाच्या ज्वाळांनी भाजला गेला.
वैकुण्ठं च सुनीलं च सर्वलोकैः समावृतम् ९.
वैकुंठ आणि सुनिल, सर्व लोकांनी वेढलेले होते.
अष्टावरणसंवीतं ब्रह्मांडं ब्रह्मणा सह ९.
आठ आवरणांनी वेढलेलं ब्रह्मांड ब्रह्मासोबत होतं.
नोभूमिर्न जलं चाग्निर्न वायुर्न नभस्तदा शिवस्य कोपात्संजातं तदा भस्माकुलं जगत्॥ ९.
त्या वेळी ना पृथ्वी होती, ना पाणी, ना अग्नी, ना वारा, ना आकाश; शंकराच्या रागामुळे सगळं जग राखांनी भरून गेलं.
यत्त्वया कथितं ब्रह्मन्ब्रह्मांडं सचराचरम् १०.
हे ब्रह्मन्, तू जे सांगितलं — चराचरांसह ब्रह्मांड —
ब्रह्मांडांतरतः किं तु रुद्रं मन्यामहे वयम् १०.
पण आम्ही ब्रह्मांडाच्या आत रुद्रालाच सर्वश्रेष्ठ मानतो.
भस्मीभूतं रुद्रकोपात्कथं सृष्टिः प्रवर्तिता १०.
रुद्राच्या रागामुळे सगळं राख झालं असताना सृष्टी कशी सुरू झाली?
अन्ये सुरा सुराः कुत्र भस्मीभूता लयं गताः १०.
इतर देव आणि दैत्य कुठे गेले, जे राख होऊन लय पावले?
व्यासप्रसादात्सकलं वेत्थ त्वं नापरो हि तत् १०.
व्यासनच्या कृपेने तुला सगळं माहीत आहे; असं दुसरं कोणीच नाही.
इति पृष्टस्तदा सर्वैर्मुनिभिर्भावितात्मभिः १०.
त्या वेळी सर्व ऋषींनी, ज्यांचे मन शुद्ध झाले होते, असे विचारले.
यदा ब्रह्मांडमध्यस्था व्याप्ता देवा विषाग्निना तदा विज्ञापितः शंभुर्हेरंबेन महात्मना॥ १०.
जेव्हा ब्रह्मांडाच्या मध्यभागी असलेल्या देवांना विषाच्या ज्वाळांनी व्यापले, तेव्हा महात्मा हेरंबाने शंभूला कळवले.
हे रुद्र हे महादेव हे स्थाणो ह जगत्पते १०.
हे रुद्र, हे महादेव, हे स्थाणू, हे जगाच्या अधिपती,
भयेन मति मोहात्त्वां नार्च्चयंति च मामपि १०.
भीती आणि मनाच्या गोंधळामुळे, ते तुलाही आणि मलाही पूजा करत नाहीत.
एवमभ्यर्थितस्तेन पिनाकी वृषभध्वजः १०.
त्याने अशी विनंती केल्यावर, पिनाकधारी वृषभध्वज शंभू उत्तर देतो.
लिंगरूपोऽब्रवीच्छंभुर्निराकारो निरामयः १०.
लिंगरूपातील, निराकार आणि सर्व दुःखांपासून मुक्त असलेल्या शंभूने असे सांगितले.
हेरंब श्रृणु मे वाक्यं श्रद्धया परया युतः १०.
हेरंबा, माझे हे शब्द अत्यंत श्रद्धेने ऐक.
स्थितिं करोत्यहंकारः प्रलयोत्पत्तिमेव च १०.
अहंकारामुळे सृष्टीची स्थिती, प्रलय आणि उत्पत्ती घडते.