तदा देवासुराः सर्वे स्तूयमाना महाचलम् ९.
मग सर्व देव आणि दैत्य त्या महान पर्वताचे स्तुती करू लागले.
क्षीरार्णवं नेतुकामा ह्यशक्तास्ते ततोऽभवन् ९.
ते सर्वजण पर्वत क्षीरसागराकडे नेण्याची इच्छा बाळगूनही, त्यांना ते शक्य झाले नाही.
केचिद्भग्ना मृताः केचित्केचिन्मूर्छापरा भवन् ९.
काही जण जखमी होऊन मरण पावले, काही बेशुद्ध पडले.
ेवं भग्नोद्यमा जाता असुराःसुरदानवाः ९.
अशा प्रकारे देव, दैत्य आणि दानव थकून आणि निराश झाले.
रक्षरक्ष महाविष्णो शरणागतवत्सल ९.
'रक्षा कर, रक्षा कर, हे महाविष्णू, शरण आलेल्यांवर प्रेम करणारा!'
देवानां कार्यसिद्ध्यर्थं प्रादुर्भूतो हरिस्तदा ९.
मग देवांचे कार्य साध्य व्हावे म्हणून हरि तेथे प्रकट झाला.
लीलया पर्वतश्रेष्ठमुत्तभ्यारोपयत्क्षणात् ९.
त्याने सहजपणे, क्षणार्धातच, तो सर्वोत्तम पर्वत उचलून योग्य जागी ठेवला.
तत उत्थाय तान्देवान्क्षीरोस्योत्तरं तटम् ९.
मग ते सर्व देव उठून क्षीरसागराच्या उत्तरेकडील काठावर गेले.
तदा सर्वे सुरगणाः स्वागत्य असुरैः सह ९.
त्या वेळी सर्व देव आणि असुर तिथे एकत्र जमले.
मंथानं मंदरं चैव वासुकिं रज्जुमेव च ९.
त्यांनी मंथनासाठी मंदार पर्वत आणि दोरीसाठी वासुकी नाग आणला.
क्षीराब्धेर्मथ्यमानस्य पर्वतो हि रसातलम् उद्धृतस्तत्क्षणादेव तदद्भुतमिवाभवत्॥ ९.
जेव्हा क्षीरसागर मंथन होत होता, तेव्हा पर्वत खाली रसातळात गेला, पण लगेचच वर उचलला गेला—हे पाहून सर्वांना आश्चर्य वाटले.
भ्राम्यमाणस्ततः शैलो नोदितः सुरदानवैः ९.
पर्वत फिरवला जात असतानाही, देव आणि दानवांच्या प्रयत्नामुळे तो बुडला नाही.
परमात्मा तदा विष्णुराधारो मंदरस्य च ९.
त्या वेळी परमात्मा विष्णू मंदाराचा आधार झाला.
तदा सुरासुराः सर्वे ममंथुः क्षीरसागरम् ९.
मग सर्व देव आणि असुरांनी मिळून क्षीरसागराचे मंथन केले.
पृष्ठकंठोरुजान्वंतः कमठस्य महात्मनः उभयोर्घर्षणादेव वडवाग्निः समुत्थितः॥ ९.
त्या महान कूर्माच्या पाठीवर, मान, मांड्या आणि गुडघ्यांवर झालेल्या घर्षणामुळे समुद्रातील ज्वाळा निर्माण झाली.
हलाहलं च संजातं तदॄष्ट्वा नारदेन हि ९.
आणि तेव्हा घातक हलाहल विष निर्माण झाले, जे नारदाने पाहिले.
न कार्यं मथनं चाब्धेर्भवद्भिरधुनाऽखिलैः तद्विस्मृतिं च वोयातं वीरभद्रेण यत्कृतम्॥ ९.
आता तुम्ही सर्वांनी क्षीरसागराचे मंथन थांबवावे; वीरभद्राने जे केले ते विसरू नका.
तस्माच्छिवः स्मर्यतां चाशु देवाः परः पराणामपि वा परश्च ९.
म्हणून, हे देवांनो, लवकरच शंकराचे स्मरण करा, जो सर्वश्रेष्ठांमध्येही श्रेष्ठ आहे.
ते मथ्यमानास्त्वरिता देवाः स्वात्मार्थसाधकाः ९.
ते देव आपले उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी उत्सुकतेने मंथन करत राहिले.
उपदेशैश्च बहुभिर्नोपदेश्याः कदाचन ९.
अनेक उपदेश मिळूनही, त्यांना कोणीही थांबवू शकले नाही.
केवलोद्यमसंवीता ममंथुः क्षीरसागरम् ९.
फक्त आपल्या उत्साहाच्या जोरावर, त्यांनी क्षीरसागराचे मंथन चालू ठेवले.
त्रैलोक्यदहने प्रौढं प्राप्तं हंतुं दिवौकसः ग्रसितुं सर्वभूतानां कालकूटं समभ्ययात्॥ ९.
तीनही लोकांत प्रचंड ज्वाळा पसरली असताना, सर्व देवांचा नाश करण्यासाठी आणि सर्व प्राण्यांना गिळण्यासाठी काळकूट पुढे आला.
दृष्ट्वा बृहंतं स्वकरस्थमोजसा तं सर्पराजं सह पर्वतेन ९.
स्वतःच्या हातात पर्वतासह तेजस्वी सर्पराज असलेला तो पाहून—
तथैव सर्व ऋषयो भृग्वाद्याः शतशाम्यति ९.
त्याचप्रमाणे, भृगु इत्यादी शेकडो ऋषीही तिथे आले.
सत्यलोकं गताः सर्वे भुगुणा नोदिता भृशम् देवा नास्त्यत्र संदेहः सत्यं सत्यं वदामि वः॥ ९.
सर्वजण सत्यलोकात गेले आहेत; भृगूंच्या गुणांची फारशी चर्चा झालेली नाही. देवांनो, यात काहीच शंका नाही; मी तुम्हाला खरंच खरं सांगतो.
भृगुणोक्तं वचः श्रुत्वा कालकूटविषार्द्दिताः ९.
भृगूने सांगितलेले शब्द ऐकून, कालकूट विषामुळे सर्व देव त्रस्त झाले.
तदा जाज्वल्यमानं वै कालकूटं प्रभोज्जवलम् तेषां शपितुमारेभे नारदेन निवारितः॥ ९.
तेव्हा, प्रज्वलित झालेलं कालकूट विष प्रचंड पेटलं आणि प्रभू त्यांना शाप देण्यासाठी सज्ज झाले, पण नारदांनी त्यांना थांबवलं.
अकार्यं किं कृतं देवाः कस्मात्क्षोभोयमुद्यतः ९.
देवांनो, असं कोणतं अयोग्य कृत्य केलं गेलं? आणि हा गोंधळ कशामुळे निर्माण झाला?
ततो देवैः परिवृतो वेदोपनिषदैस्तथा ९.
मग देव आणि वेद-उपनिषदांनी त्यांना वेढलं.
ततश्चिंतान्विता देवा इदमूचुः परस्परम् ९.
यानंतर, सर्व देव चिंतेने भरले आणि एकमेकांशी बोलू लागले.