यावद्भावा ह्यनेकाश्च इंद्रियार्थास्तथैव च ८.
जोपर्यंत अनेक अवस्था आणि इंद्रियांचे विषय आहेत.
जितेंद्रियाणां शांतानां तन्निष्ठानां महात्मनाम् ८.
ज्यांनी इंद्रिये जिंकली आहेत, शांत आहेत, त्या स्थितीत दृढ आहेत आणि मोठ्या मनाचे आहेत.
तदा ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च विपश्चितः तत्सर्वं कथयान्यं च रावणस्य तपोबलम्॥ ८.
त्या वेळी ब्रह्मा आणि इतर देवता, तसेच ज्ञानी ऋषी यांनी, रावणाच्या तपश्चर्येच्या अद्भुत शक्तीसह सगळं सांगितलं.
कुबेरोऽधिकृतस्तेन शंकरेण महात्मना ८.
महात्मा शंकरांनी कुबेराला तेथे नेमलं.
आगच्छत्त्वरया युक्तः समारुह्य स्ववाहनम् ८.
तो आपल्या वाहनावर बसून, मोठ्या घाईने आला.
त्वया दृष्टोऽथ वात्रासौ कथ्यतामविलंबितम् ८.
तू जर त्याला इथे पाहिलं असेल, तर उशीर न करता सांग.
तदोवाच महातेजा रावणो लोकरावणः ८.
मग तेजस्वी आणि साऱ्या लोकांत प्रसिद्ध असलेल्या रावणाने बोलायला सुरुवात केली.
शिक्षापयितुमारब्धो मैवं कार्यमिति प्रभो तथा त्वं भव रे मूढ मा मूढत्वमुपार्जय॥ ८.
तो शिकवू लागला, 'असं करू नकोस, प्रभो. समजूतदार हो, मूर्खपणा करू नकोस.'
अहं मूढः कृतस्तेन कुबेरेण महात्मना ८.
महात्मा कुबेराने मला मूर्ख केलं.
कुबेरः स हि नंदिन्किमागतस्तव मंदिरम् ८.
नंदी, कुबेर खरंच तुझ्या मंदिरी आला आहे का?
रावणस्य वचः श्रुत्वा ह्यवोचं त्वरितोऽप्यहम् ८.
रावणाचं बोलणं ऐकून मीही पटकन उत्तर दिलं.
उभयोः समनां ज्ञात्वा वृथा जल्पसि दुर्मते ८.
दोघेही सारखे आहेत हे माहित असूनही, अरे मूर्खा, तू फुकाचा बोलतोस.
यथा भवद्भिः पृष्टोऽहं वदनार्थे महात्मभिः शिवेन दत्तं सालूप्यं न गृहीतं मया तदा॥ ८.
तुम्ही महात्म्यांनी विचारल्यावर मी सांगितलं, शिवाने दिलेलं सामीप्य मी तेव्हा स्वीकारलं नव्हतं.
याचितं च मया शंभोर्वदनं वानरस्य च ८.
मी शंभूंकडे वानराचं मुख मागितलं होतं.
निराभिमानिनो ये च निर्दभा निष्परिग्रहाः ८.
जे लोक अहंकाररहित, स्वच्छ आणि निष्कामी असतात—
तथावदन्मया सार्द्धं रावणस्तपसो बलात् ८.
अशा प्रकारे, रावणाने आपल्या तपश्चर्येच्या बळावर माझ्यासोबत बोललं.
उपहासकरं वाक्यं पौलस्त्यस्य तदा सुराः ८.
त्या वेळी, पुलस्त्यपुत्र रावणाचं बोलणं देवांना उपहासासारखं वाटलं.
ईदृशान्येव वक्त्राणि येषां वै संभवंति हि मां पुरस्कृत्य सहसा हनिष्यति न संशयः॥ ८.
अशा चेहऱ्यांचाच जन्म होतो; मला पुढे करून तो त्यांना अचानक ठार मारेल, यात शंका नाही.
एवं शप्तो मया ब्रह्मन्रावणो लोकरावणः ८.
अशा प्रकारे, ब्रह्मन्, लोकांना भयभीत करणारा रावण माझ्या शापाने बाधला गेला.
पीठिकारूपसंस्थेन विना तेन सुरोत्तमाः ८.
पिंठासारख्या आसनावर बसणाऱ्या त्याच्याशिवाय, ते श्रेष्ठ देवता—
देवदेवो महादेवो विष्णुरूपी महेश्वरः ८.
देवतांचा देव, महान देव, महेश्वर हे विष्णूच्या रूपात आहेत.
अहं हि सर्वदेवानां पुरोवर्ती भवाम्यतः वैकुंठमागता गीर्भिर्विष्णुं स्तोतुं प्रचक्रिरे॥ ८.
मी सर्व देवांपुढे उभा राहतो; म्हणून वैकुंठातून आलेल्यांनी विष्णूचे स्तुतीपर शब्दांनी गुणगान सुरू केले.
नमो भगवते तुभ्यं देवदेव जगत्पते ८.
भगवंत, देवांचा देव, जगाचा स्वामी, तुला नमस्कार असो.
एतल्लिंगं त्वया विष्णो धृतं वै पिण्डिरूपिणा ८.
हे विष्णू, हे लिंग तुझ्याचकडून पिंडाच्या रूपात धारण केले गेले.
तथा कमठरूपेण धृतो वै मंदराचलः ८.
त्याचप्रमाणे, कासवाच्या रूपात तू मंदार पर्वत उचलला.
हिरण्यकशिपुर्दैत्यो हतो नृहरिरूपिणा ८.
हिरण्यकशिपू हा दैत्य तुझ्या नरसिंह रूपाने मारला गेला.
भृगूणामन्वये भूत्वा कृतवीर्यात्मजो हतः ८.
भृगूंच्या वंशात जन्म घेऊन, तू कृतवीर्याचा पुत्राचा संहार केला.
रावमस्य भयादस्मात्त्रातुं भूयोर्हसि त्वरम्॥ ८.
रावणाच्या भीतीने, पृथ्वीचे रक्षण करण्यासाठी तू लवकर अवतार घ्यावा.
एवं संप्रार्थितो देवैर्भगवान्भूतभावनः ८.
देवतांनी अशी प्रार्थना केल्यावर, प्रजांचा सर्जन करणारा भगवंत—
हे देवाः श्रूयतां वाक्यं प्रस्तावसदृशं महत् अवतारान्प्रकुर्वन्तु वानरीं तनुमाश्रिताः॥ ८.
“हे देवहो, या प्रसंगाला योग्य अशी माझी वाणी ऐका; सर्वजण वानर रूप घेऊन अवतार घ्या.”