भूषणानि महार्हाणि तेभ्यो देव्यै परंतपः २.
त्या महातपस्वीने देवीला फार मौल्यवान दागिने दिले.
देव्या गतं वै स्वपितुर्गृहं तदा विमृश्य सर्वं भगवान्महेशः २.
देवी वडिलांच्या घरी गेल्यावर, भगवान महेश्वराने सर्व गोष्टी विचारात घेतल्या.
दाक्षायणी गता तत्र यत्र यज्ञो महानभूत् ३.
दाक्षायणी तिथे गेली, जिथे मोठा यज्ञ चालू होता.
द्वारि स्थिता तदा देवा अवतीर्य निजासनात् ३.
ती दारात उभी असताना, देव आपापल्या जागांवरून खाली उतरले.
मातरं पितरं दृष्ट्वा सुहृत्संबंधि वांधवान् ३.
तिने आई, वडील, मित्र, नातेवाईक आणि बांधवांना पाहिलं.
बभाषे वचनं देवी प्रस्तापसदृशं तदा ३.
त्या वेळी देवीने आपल्या दुःखाला साजेशी अशी वाणी बोलली.
येन पूतमिदं सर्वं समग्रं सचराचरम् ३.
ज्याच्यामुळे हे सर्व जग, जडजिवंत सगळं शुद्ध झालं आहे—
द्रव्यं मंत्रादिकं सर्वं हव्यं कव्यं च यन्मयम् ३.
सर्व वस्तू, मंत्र, देवांना आणि पितरांना अर्पण केलं जाणारं सर्व काही त्याच्याच स्वरूपाचं आहे.
शंभुना हि विना तात कथं यज्ञः प्रवर्तते ३.
बाबा, शंभूशिवांशिवाय यज्ञ कसा पूर्ण होईल?
हे भृगो त्वं न जानासि हे कश्यप महामते ३.
भृगु, तुला हे माहीत नाही; कश्यप, तू मोठा ज्ञानी आहेस—
हे विष्णो त्वं महादेवं जानासि परमेश्वरम् ३.
विष्णू, तुला परमेश्वर महादेव माहीत आहे.
पुरा पंचमुखो भूत्वा गर्वितोसि सदाशिवम् ३.
एकदा तू पाच मुखांचा होतास आणि सदा शिवापुढे गर्व केला होतास.
भिक्षाटनं कृतं येन पुरा दारुवने विभुः ३.
ज्यांनी पूर्वी दारूवनात भिक्षा मागितली, तोच सर्वांचा प्रभू होता.
शप्तेनापि च रुद्रेण भवद्भिर्विस्मृतं कथम् ३.
रुद्रांनी शाप दिला असतानाही, तुम्ही सगळ्यांनी हे कसं विसरलंत?
लिंगभूतं जगत्सर्वं जातं तत्क्षणमेव हि ३.
त्या क्षणीच संपूर्ण जग लिंगरूपात प्रकट झालं.
सर्वे देवाश्च संभूता यतो देवस्य शूलिनः ३.
शूली असलेल्या त्या देवतेपासून सर्व देव जन्मले.
तस्या वचनमाकर्ण्य दक्षः क्रुद्धोऽब्रवीद्वचः ३.
तिचं बोलणं ऐकून दक्ष रागावून म्हणाला,
गच्छ वा तिष्ठवा भद्रे कस्मात्त्वं हि समागता ३.
जा किंवा राहा, सुभगे, तू इथे कशासाठी आलीस?
अकुलीनो वेदबाह्यो भूतप्रेतपिशाचराट् ३.
तो कुठल्याही कुळाचा नाही, वेदांपासून दूर आहे, भूत, प्रेत आणि पिशाच्चांचा स्वामी आहे.
मया दत्तासि सुश्रोणि पापिना मंदबुद्धिना ३.
सुंदर कटी असलेल्या सती, मीच तुला त्या पापी आणि मंदबुद्धी माणसाला दिलं.
तस्मात्कायं परित्यज्य स्वस्था भव शुचिस्मिते ३.
म्हणून, हे हसतमुखे, हे शरीर सोड आणि शांत हो.
निंदायुक्तं स्वपितरं विलोक्य रुषिता भृशम् ३.
तिच्या वडिलांना निंदा करताना पाहून ती फारच संतापली.
शंकरं द्रष्टुकामांह किं वक्ष्ये तेन पृच्छिता तावुभौ नरके यातो यावच्चन्द्रदिवाकरौ॥ ३.
शंकराला पाहायचं म्हणून तिने विचारलं, 'तो विचारेल तर मी काय सांगू? चंद्र आणि सूर्य असेपर्यंत तुम्ही दोघं नरकात जाल.'
तस्मात्तयक्ष्याम्यहं देहं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्॥ ३.
म्हणून मी हे शरीर त्यागून अग्नीत प्रवेश करीन.
एवं मीमांसमाना सा शिवरुद्रेतिभाषिणी ३.
अशी ठरवून, ती 'शिव' आणि 'रुद्र' म्हणत होती.
हाहाकारेण महता व्याप्तमासीद्दिगंतरम् ३.
मोठ्या आक्रोशाने सगळीकडे हंबरडा उठला.
शस्त्रैः स्वैर्जध्नुरात्मानं स्वानि देहानि चिच्छिदुः ३.
त्यांनी स्वतःच्या शस्त्रांनी स्वतःलाच मारलं आणि आपली शरीरं तुकडे तुकडे केली.
नीराजयंतस्त्वरिता भस्मीभूताश्च जज्ञिरे ३.
लवकर नीराजन करताना ते राख झाले.
शस्त्रप्राहारैः स्वांगानि चिच्छिदुश्चातिभीषणाः ३.
भीषण शस्त्रप्रहारांनी त्यांनी स्वतःचीच अंगं तुकडे केली.
गणास्तत्रायूते द्वे च तदद्भुतमिवाभवत् ३.
तेथे दोन गणांचे समूह प्रकटले; ते पाहून सगळ्यांना अचंबा वाटला.