सर्वत्र सर्वे हि सुरासुरा भृशं नमंति मां विप्रवराः समुत्सुकाः श्मशानवासी निरपत्रपो ह्ययं कथं प्रणामं न करोति मेऽधुना॥ १.
सर्वत्र सर्व देव, दैत्य आणि उत्सुक श्रेष्ठ ब्राह्मण माझ्यासमोर वाकतात; पण हा स्मशानात राहणारा निर्लज्ज माझ्यासमोर आता वाकत नाही—हे कसं?
पाखंडिनो दुर्जनाः पापशीला विप्रं दृष्ट्वा चोद्धता उन्मदाश्च १.
पाखंडी, वाईट लोक, पापी स्वभावाचे, ब्राह्मणाला पाहिल्यावर गर्विष्ठ आणि वेडे होतात.
इत्येवमुक्त्वा स महातपास्तदा रुषान्वितो रुद्रमिदं बभाषे॥ १.
असं म्हणून तो महातपस्वी रागाने रुद्राला म्हणाला—
श्रृण्वंत्वमी विप्रतमा इदानीं वचो हि मे कर्तुमिहार्हथैतत् १.
हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, आता माझं बोलणं ऐका; इथे तुम्ही हे करायलाच हवं.
नंदी निशम्य तद्वाक्यं शैलादो हि रुषान्वितः १.
शैलादाचा पुत्र नंदी, ते शब्द ऐकून रागावला.
यज्ञबाह्यो हि मे स्वामी महेशोऽयं कृतः कथम् १.
माझे स्वामी महेश यांना यज्ञाबाहेर कसे काढलं गेलं?
यज्ञो दानं तपश्चैव तीर्थानि विविधानि च १.
यज्ञ, दान, तप आणि विविध तीर्थक्षेत्रं—
वृथा ते ब्रह्मचापल्याच्छप्तोऽयं दक्ष दुर्मते शप्तोऽयं स कथं पाप रुद्रोऽयं ब्राह्मणाधम॥ १.
ब्राह्मणाचा गर्व धरून, वाया गेलं तुझं शाप देणं, हे वाईट मनाच्या दक्षा; हा रुद्र, ब्राह्मणांतला नीच, पापी म्हणून कसा शापित झाला?
एवं निर्भार्त्सितस्तेन नंदिना हि प्रजापतिः १.
नंदीने अशा रीतीने फटकारल्यावर प्रजापती दक्ष—
यूयं सर्वे रुद्रवरा वेदबाह्याश्च वै भृशम् १.
तुम्ही सर्व रुद्राचे अनुयायी, खरंतर वेदांपासून फारच दूर आहात.
पाषंडवादसंयुक्ताः शिष्टऽऽचारबहिष्कृताः १.
तुम्ही पाषंड मतांशी जोडलेले, आणि सज्जनांच्या वर्तनातून बाहेर टाकलेले आहात.
इति शप्तास्तदा तेन दक्षेण शिवकिंकराः १.
त्या वेळी दक्षाने शिवाचे सेवक शापित केले.
शप्ता वयं त्वया विप्र साधवः शिवकिंकराः १.
ब्राह्मण, आम्ही शिवाचे धर्मनिष्ठ सेवक, तुझ्या शापामुळे शापित झालो आहोत.
वेदवादरता यूयं नान्यदस्तीतिवादिनः १.
तुम्ही वेदाच्या शिकवणीला समर्पित आहात आणि दुसरे काही अस्तित्वात नाही असे म्हणता.
वैदिकं च पुरस्कृत्य ब्राह्मणाः शूद्रयाजकाः १.
वेदाला अग्रस्थान देणारे ब्राह्मण, शूद्रांसाठी याजक होतील.
दक्ष केचिद्भविष्यन्ति ब्राह्मणा ब्रह्मराक्षसाः लोमश उवाच १.
दक्ष, काही ब्राह्मण ब्रह्मराक्षस बनतील — ब्राह्मणांमध्ये असुरसदृश.
अथाकर्ण्येश्वरो वाक्यं नंदिनः प्रहसन्निव १.
नंदीचे बोल ऐकून, ईश्वर हसल्यासारखा स्मित केला.
कोपं नार्हसि वै कर्तुं ब्राह्मणान्प्रति वै सदा १.
तुला ब्राह्मणांवर कधीही राग करायला योग्य नाही.
वेदो मंत्रमयः साक्षात्तथा सूक्तमयो भृशम् १.
वेद हा प्रत्यक्ष मंत्रांनी आणि स्तुतींनी परिपूर्ण आहे.
तस्मान्नात्मविदो निन्द्या आत्मैवाहं न चेतरः १.
म्हणून आत्मज्ञान असणाऱ्यांचा निंदा करू नये; मीच आत्मा आहे, दुसरा कोणी नाही.
प्रपंचरचनां हित्वा बुद्धो भव महामते १.
सृष्टीची चिंता सोडून, तू जागृत हो, बुद्धिमान.
एवं प्रबोधितस्तेन शंभुना परमेष्ठिना शिवेन सह संगम्य परमानंदसंप्लुतः॥ १.
शंभू या परमेश्वराने जागृत केल्यावर, तो शिवाशी एकरूप झाला आणि परमआनंदाने भरला.
दक्षोपि हि रुषाऽऽविष्टऋषिभिः परिवारितः १.
दक्षही संतापाने भरून, ऋषींच्या वेढ्यात तसाच झाला.
श्रद्धां विहाय परमां शिवपूजकानां निंदापरः स हि बभूव नराधमश्च १.
परम श्रद्धा सोडून, तो शिवपूजकांची निंदा करण्यात मग्न झाला आणि सर्वात नीच मनुष्य बनला.
एकदा तु तदा तेन यज्ञः प्रारंभितो महान् २.
त्या वेळी त्याने एक महान यज्ञ सुरू केला.
ऋषयो विविधास्तत्र वशिष्ठाद्याः समागताः २.
विविध ऋषी, वसिष्ठपासून सुरुवात करून, तेथे जमले.
दधीचो भगवान्व्यासो भरद्वाजोऽथ गौतमः २.
भगवान दधीची, व्यास, भरद्वाज आणि गौतमही उपस्थित होते.
तथा सर्वे सुरगणा लोकपालस्तथाऽपरे विद्याधराश्च गंधर्वाः किंनराप्सरसां गणाः॥ २.
तसेच सर्व देवगण, लोकपाल, विद्या धारी, गंधर्व, किन्नर आणि अप्सरांचा समूहही तेथे होता.
सप्तलोकात्समानीतो ब्रह्मा लोकपितामहः २.
सातही लोकांतून ब्रह्मा, लोकांचे पितामह, आणला गेला.
देवेन्द्रो हि समानीत इंद्राण्या सह सुप्रभः २.
तेजस्वी इंद्र, इंद्राणी सोबत, तेथे आणला गेला.