अष्टादशपुराणेषु गीयते वै परः शिवः १.
अठरा पुराणांमध्ये परम शिवाचेच गाणे केले जाते.
शिवेति द्व्यक्षरं नाम व्याहरिइष्यंति ये जनाः १.
जे लोक 'शिव' हे दोन अक्षरी नाव उच्चारतात—
उदारो हि महादेवो देवानां पतिरिश्वरः १.
कारण महादेव उदार आहेत, देवांचे स्वामी आणि सर्वांचे ईश्वर आहेत.
ते धन्यास्ते महात्मानो ये भजंति सदा शिवम्॥ १.
जे नेहमी शिवाची भक्ती करतात, ते खरेच धन्य आणि महान आत्मे आहेत.
विना सदाशिवं योहि संसारं तर्तुमिच्छति १.
जो कोणी सदा शिवांशिवाय या संसारातून पार व्हायचं ठरवतो,
भक्षितं हि गरं येन दक्षयज्ञो विनाशितः १.
तोच तर आहे ज्याने विष पिऊन टाकलं आणि दक्षाचा यज्ञ नष्ट केला.
यथा गरं भक्षितं च यथा यज्ञो विनाशितः १.
जसं विष पिळं गेलं, जसं यज्ञ उद्ध्वस्त झाला,
दाक्षायणी पुरा दत्ता शंकराय महात्मने १.
पूर्वी दक्षायणी ही महात्मा शंकराला दिली गेली होती.
एकदा हि स दक्षो वै नैमिषारण्यमागतः १.
एकदा तो दक्ष नैमिषारण्यात आला.
स्तुतिभिः प्रणिपातैश्च तथा सर्वैः सुरासुरैः चकारास्य ततः क्रुद्धो दक्षो वचनब्रवीत्॥ १.
सर्व देव आणि दैत्यांनी स्तुती आणि नमस्कार करून त्याचा सन्मान केला; मग रागावून दक्ष म्हणाला—
सर्वत्र सर्वे हि सुरासुरा भृशं नमंति मां विप्रवराः समुत्सुकाः श्मशानवासी निरपत्रपो ह्ययं कथं प्रणामं न करोति मेऽधुना॥ १.
सर्वत्र सर्व देव, दैत्य आणि उत्सुक श्रेष्ठ ब्राह्मण माझ्यासमोर वाकतात; पण हा स्मशानात राहणारा निर्लज्ज माझ्यासमोर आता वाकत नाही—हे कसं?
पाखंडिनो दुर्जनाः पापशीला विप्रं दृष्ट्वा चोद्धता उन्मदाश्च १.
पाखंडी, वाईट लोक, पापी स्वभावाचे, ब्राह्मणाला पाहिल्यावर गर्विष्ठ आणि वेडे होतात.
इत्येवमुक्त्वा स महातपास्तदा रुषान्वितो रुद्रमिदं बभाषे॥ १.
असं म्हणून तो महातपस्वी रागाने रुद्राला म्हणाला—
श्रृण्वंत्वमी विप्रतमा इदानीं वचो हि मे कर्तुमिहार्हथैतत् १.
हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, आता माझं बोलणं ऐका; इथे तुम्ही हे करायलाच हवं.
नंदी निशम्य तद्वाक्यं शैलादो हि रुषान्वितः १.
शैलादाचा पुत्र नंदी, ते शब्द ऐकून रागावला.
यज्ञबाह्यो हि मे स्वामी महेशोऽयं कृतः कथम् १.
माझे स्वामी महेश यांना यज्ञाबाहेर कसे काढलं गेलं?
यज्ञो दानं तपश्चैव तीर्थानि विविधानि च १.
यज्ञ, दान, तप आणि विविध तीर्थक्षेत्रं—
वृथा ते ब्रह्मचापल्याच्छप्तोऽयं दक्ष दुर्मते शप्तोऽयं स कथं पाप रुद्रोऽयं ब्राह्मणाधम॥ १.
ब्राह्मणाचा गर्व धरून, वाया गेलं तुझं शाप देणं, हे वाईट मनाच्या दक्षा; हा रुद्र, ब्राह्मणांतला नीच, पापी म्हणून कसा शापित झाला?
एवं निर्भार्त्सितस्तेन नंदिना हि प्रजापतिः १.
नंदीने अशा रीतीने फटकारल्यावर प्रजापती दक्ष—
यूयं सर्वे रुद्रवरा वेदबाह्याश्च वै भृशम् १.
तुम्ही सर्व रुद्राचे अनुयायी, खरंतर वेदांपासून फारच दूर आहात.
पाषंडवादसंयुक्ताः शिष्टऽऽचारबहिष्कृताः १.
तुम्ही पाषंड मतांशी जोडलेले, आणि सज्जनांच्या वर्तनातून बाहेर टाकलेले आहात.
इति शप्तास्तदा तेन दक्षेण शिवकिंकराः १.
त्या वेळी दक्षाने शिवाचे सेवक शापित केले.
शप्ता वयं त्वया विप्र साधवः शिवकिंकराः १.
ब्राह्मण, आम्ही शिवाचे धर्मनिष्ठ सेवक, तुझ्या शापामुळे शापित झालो आहोत.
वेदवादरता यूयं नान्यदस्तीतिवादिनः १.
तुम्ही वेदाच्या शिकवणीला समर्पित आहात आणि दुसरे काही अस्तित्वात नाही असे म्हणता.
वैदिकं च पुरस्कृत्य ब्राह्मणाः शूद्रयाजकाः १.
वेदाला अग्रस्थान देणारे ब्राह्मण, शूद्रांसाठी याजक होतील.
दक्ष केचिद्भविष्यन्ति ब्राह्मणा ब्रह्मराक्षसाः लोमश उवाच १.
दक्ष, काही ब्राह्मण ब्रह्मराक्षस बनतील — ब्राह्मणांमध्ये असुरसदृश.
अथाकर्ण्येश्वरो वाक्यं नंदिनः प्रहसन्निव १.
नंदीचे बोल ऐकून, ईश्वर हसल्यासारखा स्मित केला.
कोपं नार्हसि वै कर्तुं ब्राह्मणान्प्रति वै सदा १.
तुला ब्राह्मणांवर कधीही राग करायला योग्य नाही.
वेदो मंत्रमयः साक्षात्तथा सूक्तमयो भृशम् १.
वेद हा प्रत्यक्ष मंत्रांनी आणि स्तुतींनी परिपूर्ण आहे.
तस्मान्नात्मविदो निन्द्या आत्मैवाहं न चेतरः १.
म्हणून आत्मज्ञान असणाऱ्यांचा निंदा करू नये; मीच आत्मा आहे, दुसरा कोणी नाही.