महाश्मशानस्तंभोस्ति कोटीशाद्वह्निदिक्स्थितः
कोटीशाच्या अग्निकोनाला एक मोठा स्मशानस्तंभ आहे.
तं स्तंभं समलंकृत्य नरस्तत्पदमाप्नुयात्
तो स्तंभ सुंदरपणे सजवल्यावर माणसाला ते परमपद मिळते.
कपालमोचनं नाम तत्र स्नातोऽश्वमेधभाक्
त्या ठिकाणी कपाळमोचन नावाचे एक स्थान आहे. तिथे स्नान केल्यास अश्वमेध यज्ञाचे पुण्य मिळते.
तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा मुक्तो भवति चर्णतः
त्या तीर्थात स्नान केल्यावर मनुष्य सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
स्नात्वांगारक तीर्थे तु भवेद्भूयो न गर्भभाक् व्याधिभिर्नाभि भूयेत न च दुःखी कदाचन
आंगारक तीर्थात स्नान केल्यावर पुन्हा गर्भात जन्म घ्यावा लागत नाही, रोग होत नाहीत आणि कधीच दु:ख भोगावे लागत नाही.
विश्वकर्मेश्वरं लिंगं ज्ञानदं च तदुत्तरे
त्याच्या उत्तरेला विश्वकर्मेश्वराचे ज्ञान देणारे शिवलिंग आहे.
कूपः शुभोद नामापि स्नातव्यं तत्र निश्चितम् 4.2.97.
तेथे शुभोदा नावाचा एक विहीर आहे; तिथे स्नान करणे नक्कीच आवश्यक आहे.
महामुंडा ततो देवी समुत्पन्नाघहारिणी
तेथून महामुंडा देवी प्रकट झाली, जी मोठ्या पापांचा नाश करणारी आहे.
निष्पापो जायते मर्त्यः खट्वांगेश विलोकनात्
खट्वांगेश्वराचे दर्शन घेतल्यावर माणूस पापमुक्त होतो.
तत्र कुंडे नरः स्नातो भुवने शोभवेन्नरः
त्या कुंडात स्नान केल्यावर माणूस जगात तेजस्वी दिसतो.
तत्र स्नात्वा विलोक्येशं विमलो जायते नरः
तेथे स्नान करून आणि ईश्वराचे दर्शन घेऊन माणूस निर्मळ होतो.
विधिपूर्वं तदभ्यर्च्य प्राप्नुयाच्छिवमंदिरम्
विधीपूर्वक पूजा केल्यावर तेथे शिवाचे धाम मिळते.
तत्र सिद्धः पाशुपतः कपिलर्षिर्महातपाः
त्या ठिकाणी सिद्ध पाशुपत कपिल ऋषींनी मोठ्या तपस्या केल्या.
तां गुहां प्रविशेद्यो वै न स गर्भे विशेत्क्वचित्
जो त्या गुहेत प्रवेश करतो, त्याला पुन्हा कधीच गर्भात जावे लागत नाही.
ओंकार एष एवासावादिवर्णमयात्मकः
हेच ओंकार आहे, जो आद्य अक्षरांनी बनलेला आहे.
नादेशः परमं ब्रह्म नादेशः परमा गतिः 4.2.97.
नाद हेच परम ब्रह्म आहे; नाद हीच सर्वोच्च प्राप्ती आहे.
कदाचित्तस्य देवस्य दर्शने याति जाह्नवी
कधी कधी त्या देवतेच्या दर्शनासाठी जाह्नवी नदी येते.
मत्स्योदरी यदा गंगा पश्चिमे कपिलेश्वरम्
जेव्हा मत्स्योदरी नावाची गंगा पश्चिमेकडील कपिलेश्वराजवळ पोहोचते—
उद्दालकेश्वरं लिंगमुदीच्यां कपिलेश्वरात्
कपिलेश्वराच्या उत्तरेला उद्दालकेश्वराचे शिवलिंग आहे.
तदुत्तरे बाष्कुलीशं लिंगं सर्वार्थसिद्धिदम्
त्याच्या पुढे उत्तरेला बाष्कुलीशाचे शिवलिंग आहे, जे सर्व कार्यात यश देते.
तस्यार्चनेन रत्नौघैर्न वियुज्येत कर्हिचित्
तिची भक्ती केल्याने, माणसाला कधीच रत्नांचा अभाव भासत नाही.
संसेव्य परमं ज्ञानं लभेदद्यापि साधकः
जो साधक श्रेष्ठ ज्ञानाची सेवा करतो, त्याला आजही ते ज्ञान मिळते.
अघोरोद इति ख्यातो वाजिमेधफलप्रदः
तो अघोरोद म्हणून प्रसिद्ध आहे, आणि तो अश्वमेध यज्ञाचे फळ देतो.
अनेनैवेह देहेन यत्र तौ सिद्धिमापतुः
याच देहाने त्या दोघांनी इथेच सिद्धी मिळवली.
तद्दक्षिणे महाकुंडं रुद्रावास इति स्मृतम्
त्याच्या दक्षिणेला एक मोठं कुंड आहे, ज्याला रुद्राचे निवासस्थान म्हणून ओळखतात.
चतुर्दशी यदापर्णे रुद्रनक्षत्र संयुता 4.2.97.
जेव्हा चतुर्दशीला, अपराणे, रुद्र नक्षत्र येते.
रुद्रकुंडे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा रुद्रेश्वरं विभुम्
जो माणूस रुद्रकुंडात स्नान करून, रुद्रेश्वराचे दर्शन घेतो,
रुद्रस्य नैर्ऋते भागे लिंगं तत्र महालयम्
रुद्राच्या नैऋत्य भागात एक मोठं लिंग आहे, तेथे महालय आहे.
तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा पिंडान्कूपे परिक्षिपेत्
तेथे माणसाने श्राद्ध करून, पिंड त्या विहिरीत टाकावे.
तत्र वैतरणी नाम दीर्घिका पश्चिमानना
तेथे वैतरणी नावाचं एक तलाव आहे, जे पश्चिमेला तोंड करून आहे.