क्षेत्रस्य तत्त्वमेतद्धि षट्त्रिंशल्लिंगरूप्यहो
हे क्षेत्राचे खरे स्वरूप म्हणजे छत्तीस लिंगरूपेच आहेत.
मुने रहस्यभूतानि र्लिगान्येतानि निश्चितम् 4.2.94.
मुनी, ही लिंगे नक्कीच गूढ स्वरूपाची आहेत.
मोक्षक्षेत्रमिंदं काशी लिंगैरेतैर्मेहामते
हे बुद्धिमान, या लिंगांमुळे काशी हे मोक्षाचे क्षेत्र आहे.
आनंदकाननं शंभोः क्षेत्रमेतदनादिमत्
शंभूचे हे क्षेत्र म्हणजे आनंदाचे अरण्य, आणि ते अनादी आहे.
योगसिद्धिरिहास्त्येव तपःसिद्धिरिहैव हि
इथेच योगसिद्धी आणि तपसिद्धी सहज मिळते.
सिद्ध्यष्टकं तु यत्प्रोक्तमणिमादि महत्तरम्
अणिमा वगैरे आठ सिद्धी, ज्या सांगितल्या आहेत, त्या अत्यंत श्रेष्ठ आहेत.
निर्वाणलक्ष्म्याः सदनमेतदानंदकाननम्
हे आनंदकानन म्हणजेच निर्वाणलक्ष्मीचे निवासस्थान आहे.
अयमेव महालाभ इदमेव परं तपः
हेच खरे मोठे लाभ आहे; हेच सर्वोच्च तप आहे.
अवश्यं जन्मिनो मृत्युर्यत्र कुत्र भविष्यति
ज्याचा जन्म झाला आहे, त्याला कुठे ना कुठे मृत्यू निश्चितच येणार आहे.
मृत्युं विज्ञाय नियतं गतिकर्मानुसारिणीम्
मृत्यू अटळ आहे हे जाणून, प्रत्येकजण आपल्या कर्मानुसार मार्गक्रमण करतो.
मानुष्यं प्राप्य यं मूढा निमेषमितजीवितम्
मानव जन्म मिळवूनही, जो इतका क्षणभंगुर आहे, तो व्यर्थ घालवणारे खरेच मूर्ख आहेत.
दुर्लभं जन्म मानुष्यं दुर्लभा काशिकापुरी 4.2.94.
मानव जन्म मिळवणं फार कठीण आहे, आणि काशी नगरी मिळवणं त्याहूनही कठीण आहे.
क्व च तादृक्तपांसीह क्व तादृग्योग उत्तमः
पापांचा नाश करणारा किंवा असा श्रेष्ठ योग इथे दुसरीकडे कुठे आहे?
सत्यं सत्यं पुनः सत्यं सत्यपूर्वं पुनःपुनः
हे खरं आहे, खरंच आहे, पुन्हा पुन्हा सांगतो — सत्याच्या आधाराने मी वारंवार सांगतो.
विश्वेशो मुक्तिदो नित्यं मुक्त्यै चोत्तरवाहिनी
विश्वेश्वर नेहमीच मुक्ती देणारा आहे, आणि उत्तरवाहिनी नदीही मुक्ती देते.
एक एव हि विश्वेशो मुक्तिदो नान्य एव हि
मुक्ती देणारा एकटाच विश्वेश्वर आहे, दुसरा कोणीही नाही.
सायुज्यमुक्तिरत्रैव सान्निध्यादिरथान्यतः
इथेच परमात्म्याशी एकरूप होण्याची मुक्ती मिळते; इतरत्र केवळ सान्निध्य वगैरे मिळते.
कृष्णद्वैपायनो व्यासोऽकथयद्यन्महद्वचः
कृष्णद्वैपायन व्यास यांनी हे महान वचन सांगितले आहे.
आश्चर्यभाजनं जातस्तीर्थानि कथयाधुना
आता मी त्या तीर्थांची कथा सांगतो, जी आश्चर्याचा विषय ठरली आहेत.
आनंदकानने यानि यत्र संति षडानन
सुखाच्या वनात जी तीर्थस्थाने आहेत, जिथे षडानन वास करतो.
यादृशः कथितो वच्मि तादृशं शृणु कुंभज
जशी ती वर्णन केली आहेत, तशीच मी सांगतो — ऐक, कुंभज.
तानि तानीह मे काश्यां तत्रतत्र वद प्रभो
प्रभो, काशीमध्ये जी तीर्थस्थाने आहेत, ती सर्व मला सांग.
जलाशयेपि तीर्थाख्या जाता मूर्ति परिग्रहात्
पाण्याच्या साठ्यातही, देवमूर्तींच्या उपस्थितीमुळे तीर्थांची निर्मिती झाली आहे.
मूर्तयो ब्रह्मविष्ण्वर्कशिवविघ्नेश्वरादिकाः
त्या मूर्ती म्हणजे ब्रह्मा, विष्णु, सूर्य, शिव, विघ्नेश्वर आणि इतर आहेत.
वाराणस्यां महादेवः प्रथमं तीर्थमुच्यते
वाराणसीमध्ये महादेव हे पहिले आणि श्रेष्ठ तीर्थ मानले जाते.
क्षेत्रपूर्वोत्तरेभागे तद्दृष्टं पशुपाशहृत्
क्षेत्राच्या पूर्वोत्तर भागात ते दिसते, जिथे पशूंच्या बंधनांचा छेद होतो.
सा पूजिता प्रयत्नेन सुखवस्तिप्रदा सदा
त्या स्थळाची भक्तीपूर्वक पूजा केल्यास, नेहमीच उत्तम वास्तव्याचे सुख मिळते.
तद्दर्शनाद्भवेत्सम्यग्गोदानजनितं फलम् 4.2.97.
त्या स्थळाचे दर्शन केल्याने, गोदानाने मिळणारे सर्व पुण्य पूर्णपणे मिळते.
तद्दर्शनाद्भवेत्पुंसां फलं यज्ञसमुद्भवम्
त्या दर्शनाने माणसाला यज्ञातून मिळणारे फळ मिळते.
लिंगं दृष्ट्वा प्रयत्नेन वैष्णवं पदमृच्छति
लिंग भक्तीभावाने पाहिल्यास, वैष्णव पद मिळते.