कुरु मे सत्वरं कार्यं दक्षयज्ञं क्षयं नय
माझे काम त्वरेने पूर्ण कर, दक्षयज्ञाचा नाश कर.
ते त्वयाप्यवमंतव्या व्रज पुत्र शुभोदय
ते सुद्धा तू दुर्लक्ष कर; जा पुत्रा, शुभ प्रभाताकडे.
हरं प्रदक्षिणीकृत्य जग्मिवानतिरंहसा
हराची प्रदक्षिणा करून तो मोठ्या वेगाने निघून गेला.
शतकोटिमितानुग्रान्गणानन्न्यानवासृजत्
त्याने शंभर कोटींच्या संख्येने इतर गण निर्माण केले.
केचित्तदनुगा जाताः केचित्तत्पार्श्वगा ययुः
काही जण त्याचे अनुयायी झाले, काही त्याच्या बाजूला गेले.
शृंगाग्राणि गिरीणां च कैश्चिदुत्पाटितानि वै
काहींनी आपल्या शिंगांनी पर्वतांची शिखरे उपटली.
उत्पाट्य महतो वृक्षान्केचित्प्राप्ता मखांगणम्
काहींनी मोठमोठी झाडं उपटून, ते यज्ञाच्या जागी पोहोचले.
मंडपं ध्वंसयामासुः केचित्क्रोधोद्धुरागणाः अभक्षयन्हवींष्यन्ये पृषदाज्यं पपुः परे
काही रागाने भरलेल्या टोळ्यांनी मंडप फोडायला सुरुवात केली; काहींनी हविर्दानं खाल्ली, तर काहींनी तुप प्यायलं.
दध्वंसुरन्नराशींश्च केचित्पर्वतसन्निभान्
काहींनी पर्वताएवढ्या माणसांच्या राशींना आग लावली.
केचित्पक्वान्नपुष्टांगा यज्ञपात्राण्यचूर्णयन् 4.2.89.४० व्यभजञ्छकटान्केचित्पशून्केचिदजीगिलन्
काहींनी पक्कं अन्न खाऊन शरीरानं पुष्ट होऊन, यज्ञाची भांडी फोडली; काहींनी गाड्या विभागल्या, तर काहींनी प्राणी गिळले.
स्वयं परिदधुश्चान्ये दुकूलानि मुदा युताः
इतर काहींनी आनंदात स्वतःच सुंदर वस्त्रं परिधान केली.
एकेन च भगो देवः पश्यंश्चक्रे विलोचनः
आणि एक डोळ्याने भग देवता सर्व पाहत होते.
यज्ञः पलायितो दृष्टः केनचिन्मृगरूपधृक्
कुणीतरी यज्ञाला हरिणाचं रूप घेऊन पळताना पाहिलं.
एकः सरस्वतीं यांतीं दृष्ट्वा निर्नासिकां व्यधात्
कुणीतरी सरस्वतीला निघताना पाहून तिचं नाक कापलं.
अर्यम्णो बाहुयुगलं तथोत्पाटितवान्परः
कुणीतरी अर्यमाचा दोन्ही हात उपटून टाकला.
चिच्छेद वायोर्वृषणं पार्षदोन्यः प्रतापवान्
दुसऱ्या एका बलाढ्याने वायूचे अंडकोष छाटले.
यत्र धर्मे महेशो न प्रथमं परिपूज्यते
जिथे धर्माने महेश प्रथम पूजला जात नाही—
अनीश्वरं हविर्भुक्तं त्वयेत्या ताडयत्पदा
'तुझ्यामुळे, ईश्वर नसलेल्याने हविर्दान घेतलं,' असं म्हणत त्याने पायाने मारलं.
वामयामास बहुशो भक्षिता ह्यध्वराहुतीः 4.2.89.
त्याने वारंवार उलटी केली, कारण खरंच यज्ञातील आहुती खाल्ल्या होत्या.
रुद्राख्या धारणवशात्प्रमथैस्तेऽवहेलिताः
रुद्राच्या आज्ञेने प्रचंड शक्तीमुळे प्रमथांनी त्यांची काहीच पर्वा केली नाही.
बहिरुद्गिरयामास यद्दत्तं चेशवर्ज्जितम्
ईश्वरासाठी दिलेलं वगळता, बाकी सगळं त्याने बाहेर टाकलं.
उड्डीय गिरिमाश्रित्यच्छन्नः कौतुकमैक्षत
तो वर उडून गडावर जाऊन लपला आणि तिथून तमाशा पाहू लागला.
प्रमथाः कालयामासुरन्यानपि च याचकान् वीरभद्रः स्वतः प्राप्तः प्रमथानीकिनी वृतः
प्रमथांनी इतर मागणाऱ्यांनाही हाकलून दिलं; वीरभद्र स्वतः प्रमथांच्या मोठ्या सैन्यासह आला.
यज्ञवाटं श्मशानाभं दृष्ट्वा तैः प्रमथैः पुरा
त्या प्रमथांनी आधी यज्ञवाट श्मशानासारखी करून टाकलेली पाहून—
गणाः पश्यत दुर्वृत्तैः प्रारब्धानां च कर्मणाम्
गणांनो, वाईट वागणाऱ्यांनी जे कर्म सुरू केलं आहे, ते पाहा.
ये द्विषंति महादेवं सर्वकर्मैकसाक्षिणम्
जे लोक महादेवाचा द्वेष करतात, जो सर्व कर्मांचा एकटा साक्षी आहे—
क्व स दक्षो दुराचारः क्व च यज्ञभुजः सुराः
तो दुष्ट वागणारा दक्ष कुठे आहे आणि यज्ञात भाग घेणारे देव कुठे आहेत?
इत्याज्ञा वीरभद्रस्य प्राप्य ते प्रमथा द्रुतम्
वीरभद्राची आज्ञा मिळताच, ते प्रमथगण लगेचच—
तेन ते प्रमथाः सर्वे महाबलपराक्रमाः 4.2.89.
त्याच्यामुळे ते सर्व प्रमथगण, मोठ्या बळाचे आणि पराक्रमी—
अथ नष्टेषु सर्वेषु प्रमथेषु हरेर्भयात्
मग सर्व प्रमथगण नष्ट झाल्यावर, हरिच्या भीतीने—