अहो वराकः संसारः क्व भविष्यत्यनीश्वरः
अरेरे, हा संसार किती दयनीय आहे—जो भगवंताशिवाय आहे, त्याचं पुढे काय होणार?
यतः प्रजापतिर्दक्षो न त्वामाहूतवान्क्रतौ
कारण प्रजापती दक्षाने तुला यज्ञासाठी बोलावलं नव्हतं.
तव रीढां करिष्यंति किमैश्वर्येण रीढिनाम् अथैश्वर्येण संपन्नाः प्रतिष्ठाभाजनं किमु
जे तुझा अपमान करतात, त्यांना त्यांच्या सामर्थ्याने काय मिळणार? राजसत्ता असूनही त्यांना खरी प्रतिष्ठा मिळेल का?
महीयसायुषा तेषां वसुभिर्भूरिभिश्च किम्
त्यांचं मोठं आयुष्य, संपत्ती किंवा प्रचंड धन याचा काय उपयोग?
अचेतनाश्च सावज्ञा जीवंतोपि न कीर्तये
जे जड आणि तुच्छ आहेत, त्यांच्याबद्दल तर मी काहीच बोलणार नाही.
या त्वद्विनिंदाश्रवणात्तृणीचक्रे स्वजीवितम्
ज्यांनी तुझ्या निंदा ऐकून स्वतःचं जीवन तृणासमान मानलं—
सत्यं मुने सती देवी तृणीचक्रे स्वजीवितम्
हे ऋषी, खरंच, सती देवीने स्वतःचं जीवन तृणासारखं समजलं.
रुद्रश्चातीवरुद्रोभूद्बहुकोपाग्निदीपितः
आणि रुद्र अत्यंत क्रोधित झाला, त्याच्या मनात प्रचंड रागाची ज्वाळा पेटली.
प्रत्यक्षः प्रतिमाकारः कालमृत्युप्रकंपनः
स्वतः प्रकट असलेली मूर्ती, जी काळ आणि मृत्यूलाही थरथरवते.
आज्ञां देहि पितः किं ते करवै दास्यमुत्तमम् 4.2.89.
वडील, तुमची आज्ञा द्या. मी तुमच्यासाठी कोणती उत्तम सेवा करू?
पिबामि चार्णवान्सप्ताप्येकेन चुलुकेन वै
मी एका ओंजळीने सातही समुद्र प्यायला तयार आहे.
त्वदाज्ञया नयामीश विनिमय्य स्वहेलया
माझ्या सुखासाठी, तुझ्या आज्ञेने मी त्यांना नेईन.
अपि वैकुंठनाथश्चेत्तत्साहाय्यं करिष्यति
जरी वैकुंठनाथसुद्धा या कार्यात मदत करेल,
दनुजा दितिजाः के वै वरा कारणदुर्बलाः
हे दानव आणि दितीचे पुत्र कोण, जे कारणाने दुर्बल आहेत?
कालं बध्नामि वा संख्ये मृत्योर्वा मृत्युमर्थये
युद्धात मी काळालाही बांधीन, किंवा मृत्यूपासूनच मृत्यू मागेन.
त्वद्बलेन महेशान न कोपि स्थैर्यमेष्यति
माझ्या प्रभू, तुझ्या बळावर इथे कुणालाही स्थैर्य मिळणार नाही.
कदलीदलवद्वाताद्वेपते सरसातलम्
वाऱ्यामुळे तलावाचे पाणी केळीच्या पानासारखे थरथरते.
किं बहूक्तेन देह्याज्ञां ममासाध्यं न किंचन
कशाला जास्त बोलावे? आज्ञा द्या, माझ्यासाठी काहीही अशक्य नाही.
इति प्रतिज्ञां तस्येशः श्रुत्वा कृतममन्यत
त्याची प्रतिज्ञा ऐकून प्रभूंनी ती पूर्ण झाल्यासारखी मानली.
महावीरोसि रे भद्र मम सर्वगणेष्विह 4.2.89.
हे महावीर, हे शुभेच्छुक, माझ्या सर्व गणांमध्ये इथे,
कुरु मे सत्वरं कार्यं दक्षयज्ञं क्षयं नय
माझे काम त्वरेने पूर्ण कर, दक्षयज्ञाचा नाश कर.
ते त्वयाप्यवमंतव्या व्रज पुत्र शुभोदय
ते सुद्धा तू दुर्लक्ष कर; जा पुत्रा, शुभ प्रभाताकडे.
हरं प्रदक्षिणीकृत्य जग्मिवानतिरंहसा
हराची प्रदक्षिणा करून तो मोठ्या वेगाने निघून गेला.
शतकोटिमितानुग्रान्गणानन्न्यानवासृजत्
त्याने शंभर कोटींच्या संख्येने इतर गण निर्माण केले.
केचित्तदनुगा जाताः केचित्तत्पार्श्वगा ययुः
काही जण त्याचे अनुयायी झाले, काही त्याच्या बाजूला गेले.
शृंगाग्राणि गिरीणां च कैश्चिदुत्पाटितानि वै
काहींनी आपल्या शिंगांनी पर्वतांची शिखरे उपटली.
उत्पाट्य महतो वृक्षान्केचित्प्राप्ता मखांगणम्
काहींनी मोठमोठी झाडं उपटून, ते यज्ञाच्या जागी पोहोचले.
मंडपं ध्वंसयामासुः केचित्क्रोधोद्धुरागणाः अभक्षयन्हवींष्यन्ये पृषदाज्यं पपुः परे
काही रागाने भरलेल्या टोळ्यांनी मंडप फोडायला सुरुवात केली; काहींनी हविर्दानं खाल्ली, तर काहींनी तुप प्यायलं.
दध्वंसुरन्नराशींश्च केचित्पर्वतसन्निभान्
काहींनी पर्वताएवढ्या माणसांच्या राशींना आग लावली.
केचित्पक्वान्नपुष्टांगा यज्ञपात्राण्यचूर्णयन् 4.2.89.४० व्यभजञ्छकटान्केचित्पशून्केचिदजीगिलन्
काहींनी पक्कं अन्न खाऊन शरीरानं पुष्ट होऊन, यज्ञाची भांडी फोडली; काहींनी गाड्या विभागल्या, तर काहींनी प्राणी गिळले.