पुनः स नारदोऽगस्त्य देव्याः प्राक्समुपागतः
नंतर नारद आणि अगस्त्य पुन्हा देवीकडे गेले.
दृष्ट्वा स नारदः शंभुं नंदिना सह संकथाम्
नारदाने शंभूला नंदीबरोबर बोलताना पाहिले.
उपाविशच्च शैलादि विसृष्टासनमुत्तमम्
शैलराजाने दिलेल्या उत्तम आसनावर तो बसला.
आकारेणैव सर्वज्ञस्तद्वृत्तांतं विवेद ह
त्याच्या रूपावरून सर्वज्ञाने त्या प्रसंगाची पूर्ण कल्पना केली.
शरारिणां स्थितिरियमुत्पत्तिप्रलयात्मिका
शरीरधारी जीवांची ही स्थिती उत्पत्ती आणि प्रलयानेच ठरते.
दृश्यं विनश्वरं सर्वं विशेषाद्यदनीश्वरम्
दिसणारी सर्व वस्तू नाशवंत आहेत, विशेषतः ज्या भगवंताच्या अधीन नाहीत.
अभाविनो हि भावस्य भावः क्वापि न संभवेत्
जे अस्तित्वातच नाही, त्यातून कधीच काही निर्माण होऊ शकत नाही.
शंभूदीरितमाकर्ण्य स इत्थं मुनिपुंगवः
शंभूचे हे शब्द ऐकून तो श्रेष्ठ ऋषी मनात विचार करू लागला.
अवश्यमेव यद्भाव्यं तद्भूतं नात्र संशयः
जे घडायचेच आहे, ते नक्की घडते—यात काहीच शंका नाही.
नापचीयेत ते किंचिन्नोपचीयेत तत्त्वतः 4.2.89.
खरं पाहता, तुझं काहीच कमी किंवा जास्त होत नाही.
अहो वराकः संसारः क्व भविष्यत्यनीश्वरः
अरेरे, हा संसार किती दयनीय आहे—जो भगवंताशिवाय आहे, त्याचं पुढे काय होणार?
यतः प्रजापतिर्दक्षो न त्वामाहूतवान्क्रतौ
कारण प्रजापती दक्षाने तुला यज्ञासाठी बोलावलं नव्हतं.
तव रीढां करिष्यंति किमैश्वर्येण रीढिनाम् अथैश्वर्येण संपन्नाः प्रतिष्ठाभाजनं किमु
जे तुझा अपमान करतात, त्यांना त्यांच्या सामर्थ्याने काय मिळणार? राजसत्ता असूनही त्यांना खरी प्रतिष्ठा मिळेल का?
महीयसायुषा तेषां वसुभिर्भूरिभिश्च किम्
त्यांचं मोठं आयुष्य, संपत्ती किंवा प्रचंड धन याचा काय उपयोग?
अचेतनाश्च सावज्ञा जीवंतोपि न कीर्तये
जे जड आणि तुच्छ आहेत, त्यांच्याबद्दल तर मी काहीच बोलणार नाही.
या त्वद्विनिंदाश्रवणात्तृणीचक्रे स्वजीवितम्
ज्यांनी तुझ्या निंदा ऐकून स्वतःचं जीवन तृणासमान मानलं—
सत्यं मुने सती देवी तृणीचक्रे स्वजीवितम्
हे ऋषी, खरंच, सती देवीने स्वतःचं जीवन तृणासारखं समजलं.
रुद्रश्चातीवरुद्रोभूद्बहुकोपाग्निदीपितः
आणि रुद्र अत्यंत क्रोधित झाला, त्याच्या मनात प्रचंड रागाची ज्वाळा पेटली.
प्रत्यक्षः प्रतिमाकारः कालमृत्युप्रकंपनः
स्वतः प्रकट असलेली मूर्ती, जी काळ आणि मृत्यूलाही थरथरवते.
आज्ञां देहि पितः किं ते करवै दास्यमुत्तमम् 4.2.89.
वडील, तुमची आज्ञा द्या. मी तुमच्यासाठी कोणती उत्तम सेवा करू?
पिबामि चार्णवान्सप्ताप्येकेन चुलुकेन वै
मी एका ओंजळीने सातही समुद्र प्यायला तयार आहे.
त्वदाज्ञया नयामीश विनिमय्य स्वहेलया
माझ्या सुखासाठी, तुझ्या आज्ञेने मी त्यांना नेईन.
अपि वैकुंठनाथश्चेत्तत्साहाय्यं करिष्यति
जरी वैकुंठनाथसुद्धा या कार्यात मदत करेल,
दनुजा दितिजाः के वै वरा कारणदुर्बलाः
हे दानव आणि दितीचे पुत्र कोण, जे कारणाने दुर्बल आहेत?
कालं बध्नामि वा संख्ये मृत्योर्वा मृत्युमर्थये
युद्धात मी काळालाही बांधीन, किंवा मृत्यूपासूनच मृत्यू मागेन.
त्वद्बलेन महेशान न कोपि स्थैर्यमेष्यति
माझ्या प्रभू, तुझ्या बळावर इथे कुणालाही स्थैर्य मिळणार नाही.
कदलीदलवद्वाताद्वेपते सरसातलम्
वाऱ्यामुळे तलावाचे पाणी केळीच्या पानासारखे थरथरते.
किं बहूक्तेन देह्याज्ञां ममासाध्यं न किंचन
कशाला जास्त बोलावे? आज्ञा द्या, माझ्यासाठी काहीही अशक्य नाही.
इति प्रतिज्ञां तस्येशः श्रुत्वा कृतममन्यत
त्याची प्रतिज्ञा ऐकून प्रभूंनी ती पूर्ण झाल्यासारखी मानली.
महावीरोसि रे भद्र मम सर्वगणेष्विह 4.2.89.
हे महावीर, हे शुभेच्छुक, माझ्या सर्व गणांमध्ये इथे,