इत्थं दधीचिनाख्यातं जग्राह वचनं न तत्
अशा रीतीने दधीचिने सांगितलेले शब्द स्वीकारले गेले नाहीत.
प्रोवाच च भृशं क्रुद्धः का चिंता तव मे क्रतोः
आणि तो फार रागावून म्हणाला, 'माझ्या यज्ञाची चिंता तुला का आहे?'
तानि सिद्ध्यंति नियतं यथार्थकरणादिह
इथे योग्य रीतीने केलेली कर्मे नक्कीच सफल होतात.
स्वकर्मसिद्धये चाथ सर्व एव हि चेश्वरः
आणि खरंच, प्रत्येक कर्माच्या सिद्धीसाठी परमेश्वर उपस्थित असतो.
तत्तथास्तु परं साक्षी नार्थं दद्याच्च कुत्रचित्
तसं असू दे; सर्वोच्च साक्षीदाराने कुठेही काही देऊ नये.
जडानि सर्वकर्माणि न फलंतीश्वरं विना
परमेश्वराशिवाय सर्व कर्मे निष्क्रिय असतात आणि त्यांना फळ मिळत नाही.
जडान्यपि च बीजानि कालं संप्राप्यवात्मनः 4.2.87.
निष्क्रिय बियाणेसुद्धा योग्य वेळ आल्यावर आपली प्रकृती प्रकट करतात.
आदिदेश समीपस्थानालोक्य परितस्त्विति 4.2.87.
त्याने आजूबाजूला पाहून जवळच्यांना आदेश दिला.
ब्रह्मघोषेण तारेण व्योमशब्दगुणं स्फुटम् 4.2.87.
ब्रह्मध्वनीच्या उच्च स्वराने, आकाशातील नादाचा गुण स्पष्ट झाला.
विद्याधरैर्ननंदे च वसुधा ववृधे भृशम् इत्थं प्रवृत्तेऽथ मुनिः कैलासं नारदो ययौ
विद्याधरांसह पृथ्वीने मोठा आनंद मानला, आणि असे घडल्यावर, तो मुनी नारद कैलासाकडे गेला.
पुनः स नारदोऽगस्त्य देव्याः प्राक्समुपागतः
नंतर नारद आणि अगस्त्य पुन्हा देवीकडे गेले.
दृष्ट्वा स नारदः शंभुं नंदिना सह संकथाम्
नारदाने शंभूला नंदीबरोबर बोलताना पाहिले.
उपाविशच्च शैलादि विसृष्टासनमुत्तमम्
शैलराजाने दिलेल्या उत्तम आसनावर तो बसला.
आकारेणैव सर्वज्ञस्तद्वृत्तांतं विवेद ह
त्याच्या रूपावरून सर्वज्ञाने त्या प्रसंगाची पूर्ण कल्पना केली.
शरारिणां स्थितिरियमुत्पत्तिप्रलयात्मिका
शरीरधारी जीवांची ही स्थिती उत्पत्ती आणि प्रलयानेच ठरते.
दृश्यं विनश्वरं सर्वं विशेषाद्यदनीश्वरम्
दिसणारी सर्व वस्तू नाशवंत आहेत, विशेषतः ज्या भगवंताच्या अधीन नाहीत.
अभाविनो हि भावस्य भावः क्वापि न संभवेत्
जे अस्तित्वातच नाही, त्यातून कधीच काही निर्माण होऊ शकत नाही.
शंभूदीरितमाकर्ण्य स इत्थं मुनिपुंगवः
शंभूचे हे शब्द ऐकून तो श्रेष्ठ ऋषी मनात विचार करू लागला.
अवश्यमेव यद्भाव्यं तद्भूतं नात्र संशयः
जे घडायचेच आहे, ते नक्की घडते—यात काहीच शंका नाही.
नापचीयेत ते किंचिन्नोपचीयेत तत्त्वतः 4.2.89.
खरं पाहता, तुझं काहीच कमी किंवा जास्त होत नाही.
अहो वराकः संसारः क्व भविष्यत्यनीश्वरः
अरेरे, हा संसार किती दयनीय आहे—जो भगवंताशिवाय आहे, त्याचं पुढे काय होणार?
यतः प्रजापतिर्दक्षो न त्वामाहूतवान्क्रतौ
कारण प्रजापती दक्षाने तुला यज्ञासाठी बोलावलं नव्हतं.
तव रीढां करिष्यंति किमैश्वर्येण रीढिनाम् अथैश्वर्येण संपन्नाः प्रतिष्ठाभाजनं किमु
जे तुझा अपमान करतात, त्यांना त्यांच्या सामर्थ्याने काय मिळणार? राजसत्ता असूनही त्यांना खरी प्रतिष्ठा मिळेल का?
महीयसायुषा तेषां वसुभिर्भूरिभिश्च किम्
त्यांचं मोठं आयुष्य, संपत्ती किंवा प्रचंड धन याचा काय उपयोग?
अचेतनाश्च सावज्ञा जीवंतोपि न कीर्तये
जे जड आणि तुच्छ आहेत, त्यांच्याबद्दल तर मी काहीच बोलणार नाही.
या त्वद्विनिंदाश्रवणात्तृणीचक्रे स्वजीवितम्
ज्यांनी तुझ्या निंदा ऐकून स्वतःचं जीवन तृणासमान मानलं—
सत्यं मुने सती देवी तृणीचक्रे स्वजीवितम्
हे ऋषी, खरंच, सती देवीने स्वतःचं जीवन तृणासारखं समजलं.
रुद्रश्चातीवरुद्रोभूद्बहुकोपाग्निदीपितः
आणि रुद्र अत्यंत क्रोधित झाला, त्याच्या मनात प्रचंड रागाची ज्वाळा पेटली.
प्रत्यक्षः प्रतिमाकारः कालमृत्युप्रकंपनः
स्वतः प्रकट असलेली मूर्ती, जी काळ आणि मृत्यूलाही थरथरवते.
आज्ञां देहि पितः किं ते करवै दास्यमुत्तमम् 4.2.89.
वडील, तुमची आज्ञा द्या. मी तुमच्यासाठी कोणती उत्तम सेवा करू?