विश्वकर्माप्यलंकारान्कुरुतेभ्यागतर्त्विजाम्
विश्वकर्मा स्वतः आलेल्या ऋत्विजांसाठी अलंकार तयार करतो.
स्वयंलक्ष्मीरलंकुर्याद्यावै चात्र सुवासिनीः
लक्ष्मी स्वतः येथे असलेल्या सुवासिनींना अलंकार घालते.
सर्वे सुखाय मे दक्ष वीक्षमाणस्य सर्वतः
दक्ष, मी सर्वत्र पाहतो तेव्हा हे सर्व माझ्या सुखासाठीच आहे.
जीवहीनो यथा देहो भूषितोपि न शोभते
जसा प्राण नसलेला शरीर शोभत नाही, तसा.
इत्थं दधीचिवचनं श्रुत्वा दक्षः प्रजापतिः
दधीचिंची ही वचने ऐकून दक्ष प्रजापती आनंदित झाला.
पूर्वस्तुत्याति संहृष्टो दृष्टो योसौ दधीचिना
दधीचिंनी पूर्वी केलेल्या स्तुतीमुळे तो अतिशय प्रसन्न झाला.
प्रत्युवाचाथ तं विप्रं वेपमानांगयष्टिकः 4.2.87.
नंतर अंग थरथरत असताना त्याने त्या ऋषीला उत्तर दिले.
दीक्षामहमहो प्राप्तः कर्तुं नायाति किंचन
अरे, आता मला दीक्षा मिळाली आहे; काहीच बाकी राहिले नाही.
भवान्केन समाहूतो यदत्रागान्महाजडः
अरे मोठ्या मूर्खा, तुला येथे बोलावले कोण आणि तू येथे कसा आलास?
सर्वमंगलमांगल्यो यत्र श्रीमानयं हरिः
जिथे सर्व मंगलांचा मंगल, श्रीमान हरि आहे,
यत्र वज्रधरः शक्रः शतयज्ञैकदीक्षितः
जिथे वज्रधारी इंद्र शंभर यज्ञांची दीक्षा घेतलेला आहे,
तं त्वंचोपमिमीषेमुं श्मशानेन महामखम्
तुला हा महान यज्ञ स्मशानाशी तुलना करायची आहे का?
श्रीदोस्ति यत्र श्रीदाता साक्षाद्यत्राशुशुक्षणिः
जिथे श्रीमंती आहे, जिथे श्री देणारा प्रत्यक्ष आहे, जिथे जलद संहार करणारा आहे,
देवाचार्यः स्वयं यत्र क्रतोराचार्यतागतः
जिथे देवांचा आचार्य स्वतः या यज्ञाचा आचार्य म्हणून आला आहे,
यत्रार्त्विज्यं भजंतेऽमी वसिष्ठप्रमुखर्षयः
जिथे वसिष्ठांसारखे ऋषी यजमानाची सेवा करत आहेत,
निशम्येति मुनिः प्राह दधीचिर्ज्ञानिनां वरः
हे ऐकून ज्ञानी ऋषी दधीचि बोलला.
तथापि शांभवी शक्तिर्वेदे विष्णुः प्रपठ्यते 4.2.87.
तरीही, वेदात शंभूची शक्ती सांगितली आहे आणि विष्णूचे नामस्मरण केले जाते.
दीक्षितो योश्वमेधानां शतस्य कुलिशायुधः
जो वज्रधारी शंभर अश्वमेधांची दीक्षा घेतलेला आहे,
पुनराराध्य भूतेशं प्रापैकाममरावतीम्
त्याने पुन्हा भूतांच्या स्वामीची पूजा करून अमरांची एकमेव नगरी मिळवली.
बलं तस्याखिलैर्ज्ञातं श्वेतं पाशयतः पुरा
कधीतरी त्याने पांढऱ्याला दोरीने बांधले तेव्हा त्याचे सामर्थ्य सर्वांना माहीत झाले.
पार्ष्णिग्राह्यभवद्रुद्रो देवाचार्यस्य वै तदा
त्या वेळी पर्श्नीने धरता येणारा रुद्र देवांचा आचार्य झाला.
तं विदंति वसिष्ठाद्यास्तवार्त्विज्यं भजंति ये
वसिष्ठासारखे यजमानाची सेवा करणारे सर्वजण त्याला ओळखतात.
प्रावर्तंतर्षयोन्येपि गौरवात्तव ते क्रतौ
इतर ऋषींनीही तुझ्या मानासाठी तुझा यज्ञ सुरू केला.
तदा क्रतुफलाधीशं विश्वेशं त्वं समाह्वय
त्या वेळी, तू सर्व यज्ञांचा अधिपती, विश्वाचा स्वामी याला बोलवावास.
सति तस्म्निमहादेवे विश्वकर्मैकसाक्षिणि
तो महादेव, सर्व सृष्टीचा एकमेव साक्षी, उपस्थित असताना,
यथा जडानि बीजानि न फलंति स्वयं तथा
जशी निष्क्रिय बियाणे आपोआप फळ देत नाहीत,
अर्थहीना यथा वाणी धर्महीना यथा तनुः ।। 4.2.87.
जशी अर्थ नसलेली वाणी, किंवा धर्म नसलेले शरीर,
गंगाहीना यथा देशाः पुत्रहीना यथा गृहाः
जशी गंगेविना भूमी, किंवा पुत्राविना घर,
मंत्रिहीनं यथा राज्यं श्रुतिहीना यथा द्विजाः
जसं मंत्रिविना राज्य, किंवा वेदांशिवाय द्विज,
दर्भहीना यथा संध्या तिलहीनं च तर्पणम्
जशी कुशाविना संध्या, किंवा तीळाविना तर्पण,