द्विजराजः स गर्विष्ठो रोहिणीप्रेमनिर्भरः
तो द्विजांचा राजा फारच गर्विष्ठ आहे आणि रोहिणीवरच्या प्रेमाने ओतप्रोत भरलेला आहे.
अस्याहं गर्वसर्वस्वं हरिष्याम्येव शूलिनः
मी या त्रिशूलधाऱ्याचा सारा गर्व नक्कीच हिरावून घेईन.
तथास्याहं करिष्यामि मानहानिं च सर्वतः
त्याला मी सर्व प्रकारे अपमानित करीन.
प्राप्य स्वभवनं देवानाजुहाव सवासवान्
तो आपल्या घरी पोहोचून देवांना आणि इंद्रासह सर्वांना बोलावतो.
भवंतु यज्ञसंभारानानयंतु त्वरान्विताः
यज्ञासाठी लागणाऱ्या सर्व वस्तू आणा, आणि लवकर आणा.
महाक्रतूपद्रष्टारं यज्ञपूरुषमेव च
महायज्ञाचे निरीक्षक आणि यज्ञपुरुष, हे दोघेही असावेत.
प्रावर्तत ततस्तस्य दक्षस्य च महाध्वरः 4.2.87.
मग दक्षाचा तो महान यज्ञ सुरू झाला.
अनीश्वरांस्ततो वेधा व्याजं कृत्वा गृहं ययौ
नंतर विधाता एका निमित्ताने आपले घर गाठले आणि त्या यज्ञात प्रमुखच उरला नाही.
दक्षयज्ञे समायातान्सतीश्वरविवर्जितान्
दक्षाच्या यज्ञात जे आले, त्यांच्यात सतीश्वर नव्हते.
दक्षस्य हि शुभोदर्कमिच्छन्प्रोवाच चेति वै दधीचिरुवाच
दक्षाला शुभ फल मिळावे म्हणून दधीचिने असे सांगितले:
न चास्ति तव सामर्थ्यं क्वापि कस्यापि निश्चितम्
तुला कुठेही, कोणासाठीही काही करण्याची ताकद नाही, हे निश्चित आहे.
न तादृङ्नेदसि प्रायः क्वापि ज्ञातो महामते
तुझ्यात असे गुण आहेत असे सामान्यपणे कुणालाही माहीत नाही, हे महाज्ञानी.
कर्तव्यश्चेत्तदाकार्यः स्याच्चेत्संपत्ति रीदृशी
काही करायचे असेल तर ते करावे; अशी समृद्धी असेल तर ती मिळू दे.
साक्षाच्च सर्वे मंत्रा वै साक्षाद्यज्ञपुमानसौ साक्षाद्ब्रह्मा स्वयं चैष भृगुर्वै कर्मकांडवित्
सर्व मंत्र प्रत्यक्ष येथे आहेत, यज्ञमूर्तीही आहे; ब्रह्मा स्वतः येथे आहे आणि भृगु कर्मकांड जाणणारा आहे.
अयं पूषा भगस्त्वेष इयं देवी सरस्वती
इथे पूषा आहे, भग आहे आणि ही देवी सरस्वती आहे.
त्वं च दीक्षां शुभां प्राप्तो देव्या च शतरूपया
तुला शुभ दीक्षा मिळाली आहे आणि शत रूपांची देवीही सोबत आहे.
स्वयमेव हि कुर्वीत धर्मकार्यं प्रयत्नतः 4.2.87.
धर्माचे कर्तव्य स्वतःच मन लावून पार पाडावे.
सप्तविंशतिभिः सार्धं पत्नीभिस्तव कार्यकृत्
तुझे कार्य सत्तावीस पत्नींसह पूर्ण झाले आहे.
दीक्षितो राजसूयस्य दत्तत्रैलोक्यदक्षिणः त्रयोदशमिताभिश्च भार्याभिस्तव कार्यकृत्
राजसूय यज्ञासाठी दीक्षित होऊन, तू त्रैलोक्याचे दान दिले आहेस; तुझे कार्य तेरा पत्नींसह पूर्ण झाले आहे.
हविः कामदुघा सूते कल्पवृक्षः समित्कुशान्
कामधेनू हविष तयार करते आणि कल्पवृक्ष समिधा व कुश देतो.
विश्वकर्माप्यलंकारान्कुरुतेभ्यागतर्त्विजाम्
विश्वकर्मा स्वतः आलेल्या ऋत्विजांसाठी अलंकार तयार करतो.
स्वयंलक्ष्मीरलंकुर्याद्यावै चात्र सुवासिनीः
लक्ष्मी स्वतः येथे असलेल्या सुवासिनींना अलंकार घालते.
सर्वे सुखाय मे दक्ष वीक्षमाणस्य सर्वतः
दक्ष, मी सर्वत्र पाहतो तेव्हा हे सर्व माझ्या सुखासाठीच आहे.
जीवहीनो यथा देहो भूषितोपि न शोभते
जसा प्राण नसलेला शरीर शोभत नाही, तसा.
इत्थं दधीचिवचनं श्रुत्वा दक्षः प्रजापतिः
दधीचिंची ही वचने ऐकून दक्ष प्रजापती आनंदित झाला.
पूर्वस्तुत्याति संहृष्टो दृष्टो योसौ दधीचिना
दधीचिंनी पूर्वी केलेल्या स्तुतीमुळे तो अतिशय प्रसन्न झाला.
प्रत्युवाचाथ तं विप्रं वेपमानांगयष्टिकः 4.2.87.
नंतर अंग थरथरत असताना त्याने त्या ऋषीला उत्तर दिले.
दीक्षामहमहो प्राप्तः कर्तुं नायाति किंचन
अरे, आता मला दीक्षा मिळाली आहे; काहीच बाकी राहिले नाही.
भवान्केन समाहूतो यदत्रागान्महाजडः
अरे मोठ्या मूर्खा, तुला येथे बोलावले कोण आणि तू येथे कसा आलास?
सर्वमंगलमांगल्यो यत्र श्रीमानयं हरिः
जिथे सर्व मंगलांचा मंगल, श्रीमान हरि आहे,