तैः सुराः पूजिताः सर्वे ब्रह्मविष्णुमुखा मखैः
त्यांनी ब्रह्मा, विष्णू यांच्या पुढेमध्ये सर्व देवतांची यज्ञांनी पूजा केली आहे.
अहं तेनोमया सार्धं दीक्षां संप्राप्य शांभवीम्
त्यांच्यासोबत, उमेसह, मी शांभवी दीक्षा प्राप्त केली आहे.
तपांसि तेन तप्तानि शीर्णपर्णादिना चिरम्
त्याने खूप काळ तपा केला, फक्त वाळलेल्या पानांवर आणि अशा साध्या गोष्टींवर उपवास करत राहिला.
दत्त्वा दानानि भूरीणि मखानिष्ट्वा तु भूरिशः
त्याने भरपूर दान दिली आणि अनेक यज्ञ मोठ्या प्रमाणात केले.
विपुलेत्र महीपृष्ठे पंचक्रोश्यां मनोहरा
पृथ्वीच्या विस्तीर्ण भागावर, पाच क्रोशांची रम्य जागा होती.
दानानां च व्रतानां च क्रतूनां तपसामपि 4.2.84.
दान, व्रत, यज्ञ आणि तप यांचेही.
एतेषामपि तीर्थानां चतुर्णामपि सत्तम 4.2.84.
या चारही पवित्र स्थानांबद्दल देखील, हे श्रेष्ठा.
इति वीरेश्वराख्यानं तीर्थाख्यानप्रसंगतः
या प्रकारे वीरेश्वराचे कथन, तीर्थकथांच्या संदर्भात, येथे संपले.
प्रादुर्भावं निशम्यैषां लिंगानां मुक्तिदायिनाम्
ही मुक्ती देणारी लिंगे प्रकट झाली याचे ऐकून
नितरां परितृप्तोस्मि सुधां पीत्वेव निर्जरः
माझे मन पूर्णपणे तृप्त झाले, जणू काही मी अमृत प्यायलो आहे.
आनंदमेवजनयेदपि पापजुषामिह
पाप करणाऱ्यालाही येथे आनंद मिळेल.
जीवन्मुक्तइवासं हि क्षेत्रतत्त्वश्रुतेरहम् यान्युक्तानि समाचक्ष्व तत्प्रभावमशेषतः
मी या क्षेत्राच्या सत्याचे ऐकून जिवंत असतानाच मुक्त झालो आहे; जी सांगितली गेली ती सर्व तू मला पूर्णपणे सांग.
यो दक्षो गर्हयामास मध्ये देवसभं विभुम्
जो दक्ष होता, त्याने देवांच्या सभेत प्रभूची निंदा केली.
इति श्रुत्वा शिखिरथः कुंभयोनेरुदीरितम्
कुंभातून जन्मलेल्या कुमाराने जे सांगितले ते शिखिरथाने ऐकले.
आकर्णय मुने वच्मि कथां कल्मषहारिणीम्
हे मुनी, ऐक, मी तुला पाप नष्ट करणारी कथा सांगतो.
छागवक्त्रो विरूपास्यो दधीचि परिधिक्कृतः
बोकडासारखा चेहरा आणि विद्रूप रूप असलेला दधीचि वेढला गेला.
एकदा देवदेवस्य सेवार्थं शशिमौलिनः
एकदा चंद्राला मुकुट असलेल्या देवाधिदेवाच्या सेवेसाठी,
इंद्रादयो लोकपाला विश्वेदेवा मरुद्गणाः 4.2.87.
इंद्र आणि इतर लोकपाल, विश्वदेव, आणि मरुतगण,
ऋषयोऽप्सरसोयक्षा गंधर्वाः सिद्धचारणाः
ऋषी, अप्सरा, यक्ष, गंधर्व, सिद्ध आणि चारण,
स्तुतश्च नाना स्तुतिभिः शंभुनापि कृतादराः
त्याची विविध स्तोत्रांनी स्तुती झाली आणि शंभूनेही त्यांचा सन्मान केला.
अथ तेषूपविष्टेषु शंभुना विष्टरश्रवाः
ते सर्वजण बसल्यावर, वागण्यात प्रसिद्ध असलेल्या शंभूनं,
श्रीवत्सलांछन हरे दैत्यवंशदवानल
श्रीवत्साचा चिन्ह असलेल्या, दैत्यांचा नाश करणाऱ्या हरिला उद्देशून असे विचारले,
दितिजान्दनुजान्दुष्टान्कच्चिच्छासि रणांगणे
दिती आणि दनु यांच्या दुष्ट पुत्रांचा संहार करणाऱ्या, रणभूमीत तू ठामपणे उभा राहतोस का? असे विचारले.
बाधया रहिता गावः कच्चित्संति महीतले
पृथ्वीवरील गायी कोणत्याही त्रासापासून मुक्त आहेत ना? त्या सुरक्षित आहेत ना?
विधियज्ञाः प्रवर्तंते पृथिव्यां बहुदक्षिणाः
पृथ्वीवर विधिपूर्वक, भरपूर दक्षिणेसह यज्ञ होत आहेत ना?
निष्प्रत्यूहं पठंत्येव सांगान्वेदान्द्विजोत्तमाः
श्रेष्ठ ब्राह्मण सर्व अंगांसह वेदांचा पाठ, कोणत्याही अडथळ्याशिवाय करतात ना?
स्वेषु स्वेषु च धर्मेषु कच्चिद्वर्णाश्रमास्तथा
प्रत्येक वर्ण आणि आश्रम आपापल्या कर्तव्यांमध्ये स्थिर आहेत ना?
धूर्जटिः परिपृछ्येति हृष्टं वैकुंठनायकम्। ब्रह्माणं चापि पप्रच्छ ब्राह्मं तेजः समेधते ।। 4.2.87.
धूर्जटीने आनंदाने वैकुंठनाथाला विचारणा केली आणि ब्रह्माचा तेज प्रकट झालेल्या ब्रह्मालाही विचारले.
सत्यमस्खलितं कच्चिदस्ति त्रैलोक्यमंडपे
त्रैलोक्याच्या सभेत सत्य आणि प्रामाणिकपणा टिकून आहे ना?
इंद्रादयः सुराः कच्चित्स्वेषु स्वेषु पुरेष्वहो
इंद्र आणि इतर देवता आपापल्या नगरीत सुरक्षित आहेत ना?