इदं धर्मेश्वराख्यानं यः श्रोष्यति नरोत्तमः
जो कोणी, हे श्रेष्ठ पुरुषा, धर्माच्या प्रभूची ही कथा ऐकेल,
श्राद्धकाले विशेषेण धर्मेशाख्यानमुत्तमम्
विशेषतः श्राद्धाच्या वेळी, धर्माच्या प्रभूची ही उत्तम कथा,
धर्माख्यानमिदं शृण्वन्नपि दूरस्थितः सुधीः
कोणीही दूर असला, तरी सुज्ञ असेल आणि ही धर्माची कथा ऐकेल,
राज्ञ्युवाच अवधेहि धरानाथ कथयामि यथातथम्
राजा म्हणाला: ऐका, हे पृथ्वीचे स्वामी, मी तुम्हाला जशी घडली तशी गोष्ट सांगतो.
पुरा पुरः श्रीदपत्न्याः श्रीमुख्या ब्रह्मसूनुना
पूर्वी, धनाच्या देवतेच्या सुंदर आणि श्रेष्ठ पत्नीसमोर, ब्रह्मदेवाच्या पुत्राने—
चीर्णं चाथ तया देव्या पुत्रोभून्नलकूबरः
त्या देवीने कठोर तप केल्यावर, नलकुबेर तिच्या पुत्ररूपाने जन्मास आला.
विधिनाप्यत्र संपूज्या गौरी सर्वविधानवित्
इथेही, सर्व विधी जाणणाऱ्याने गौरीचे विधिपूर्वक पूजन करावे.
मार्गशीर्ष तृतीयायां शुक्लायां कलशोपरि
मार्गशीर्ष महिन्यातील शुक्ल पक्षातील तृतीयेला, कलशावर—
अविच्छिन्नं नवीनं च रजनीरागरंजितम्
नवीन, अखंड, रात्री फुलणाऱ्या सुवासिक फुलांनी रंगवलेले—
तस्योपरि शुभं पद्मं रविरश्मिविकासितम्
त्यावर, सूर्यकिरणांनी उमललेले सुंदर कमळ ठेवावे.
विधिं संपूजयेद्भक्त्या रत्नपट्टाबंरादिभिः
विधीनुसार, भक्तीने, रत्नजडीत वस्त्र व इतर अलंकारांनी पूजन करावे.
सुगंधैश्चंदनाद्यैश्च कर्पूर मृगनाभिभिः
सुगंधी चंदन, कर्पूर, कस्तुरी यांसारख्या सुवासिक वस्तूंनी—
धूपैरगुरुमुख्यैश्च रम्ये कुसुममंडपे 4.2.83.
आणि मुख्यतः अगरूच्या धुपाने, सुंदर फुलांच्या मंडपात पूजन करावे.
हस्तमात्रमिते कुंडे जातवेदस इत्यृचा
हाताएवढ्या आकाराच्या कुंडात, जातवेदस ऋचांचा पाठ करावा.
सहस्रकमलानां च स्मेराणां स्वयमेव हि
स्वतःच, हसऱ्या हजार कमळांची अर्पण करावी.
दद्यादाचार्यवर्याय सालंकारां सलक्षणाम्
शोभिवंत आणि चिन्हांनी युक्त असे कमळ, आदरणीय आचार्याला द्यावे.
प्रातःस्नात्वा चतुर्थ्यां च संपूज्याचार्यमादृतः
चतुर्थीच्या दिवशी सकाळी स्नान करून, आदराने आचार्याचे पूजन करावे.
सोपस्करां च तां मृर्तिमाचार्याय निवेदयेत्
सर्व उपस्करांसह ती मूर्ती आचार्याला अर्पण करावी.
नमो विश्वविधानज्ञे विधे विविधकारिणि
विश्वाची रचना जाणणाऱ्या, विविध कर्म करणाऱ्या विधाता तुला नमस्कार.
सहसं भोजयित्वाथ द्विजानां भक्तिपूर्वकम्
नंतर, द्विजांना भक्तीपूर्वक भोजन घालावे.
इत्थमेतद्व्रतं राजंश्चिकीर्षामि त्वया सह
राजा, मी हे व्रत तुझ्यासोबत करावे अशी माझी इच्छा आहे.
इति भूपालवर्येण श्रुत्वा संहृष्टचेतसा
राजांनी हे ऐकून, त्यांचे मन आनंदाने भरून गेले.
तयाथ प्रार्थिता गौरी गर्भिण्या भक्तितोषिता 4.2.83.
त्या स्त्रीने प्रार्थना केल्यावर, गौरी देवी तिच्या भक्तीने प्रसन्न होऊन तिची इच्छा पूर्ण केली.
जातमात्रो व्रजेत्स्वर्गं पुनगयाति चात्र वै
तो मुलगा जन्मताच स्वर्गात जाईल आणि नंतर पुन्हा इथे परत येईल.
विनैव स्तन्यपानेन षोडशाब्दाकृतिः क्षणात्
दूधही न पिता, तो क्षणात सोळा वर्षांचा तरुण दिसू लागेल.
मृडान्यापि तथेत्युक्ता राज्ञी भक्त्यातितुष्टया
मृडानीने 'तसेच होवो' असे सांगितल्यावर, राणी भक्तीने अत्यंत आनंदली.
हितैरमात्यैरथ सा विज्ञप्तारिष्टसंस्थिता
दु:खाने ग्रस्त असताना, तिला हितचिंतक मंत्र्यांनी योग्य सल्ला दिला.
सा मंत्रिवाक्यमाकर्ण्य केवलं पतिदेवता
मंत्र्यांचे बोल ऐकून, तिने फक्त पतीलाच आपली देवता मानली.
धात्रेयिकां समाकार्य प्राहेदं सा नृपांगना
धात्रीला बोलावून, त्या राणीने तिला असे सांगितले.
तदग्रे स्थापयित्वामुं बालं धात्रेयिके वद
त्या बाळाला तिच्यासमोर ठेवून, राणीने धात्रीला सांगितले: