परदारेषुसंतुष्टः स्वदारेषु पराङ्मुखः
तो दुसऱ्यांच्या स्त्रियांमध्ये रममाण असे, पण आपल्या स्त्रियांकडे त्याचे लक्ष नसे.
हारिणौ सर्वपापानां सर्ववांछितदायिनौ
ते सर्व पापे दूर करणारे आणि सर्व इच्छा पूर्ण करणारे होते.
स्वप्रजास्वेक उदितो धूमकेतुरिवापरः
आपल्या प्रजेमध्ये तो एकटा तेजस्वी दिसे, तर दुसरा धूमकेतूसारखा भासत असे.
स कदाचिन्मृगयुभिः पापर्धि व्यसनातुरः
एकदा दुर्व्यसन आणि शिकाराच्या नादाने तो शिकाऱ्यांसोबत बाहेर गेला.
एकाकी दैवयोगेन दुर्दमः सोऽवनीपतिः । धन्वी तुरंगमारुढोऽविशदानंदकाननम्
नशीबाच्या योगाने दुर्दम हा राजा एकटा, धनुष्य घेऊन आणि घोड्यावर बसून दाट जंगलात शिरला.
स विलोक्याथ सर्वत्र पादपा नवकेशिनः 4.2.81.
तेथे त्याने सर्वत्र नव्या कोंबांनी बहरलेली झाडे पाहिली.
सुगंधेन सुशीतेन सुमदेन सुवायुना
सुगंध, थंडावा, मधुर मस्ती आणि आल्हाददायक वारा या सर्वांनी
केवलं मृगया जातस्तत्खेदो न व्यपाव्रजत्
त्याने फक्त शिकार केली होती, आणि त्या श्रमाचा थकवा काही केल्या गेला नाही.
अथावरुह्य तुरगात्स भूपालोतिविस्मितः
मग तो राजा घोड्यावरून खाली उतरला आणि फारच आश्चर्यचकित झाला.
धन्योस्म्यहं प्रसन्नोस्मि धन्ये मेद्य विलोचने
मी धन्य आहे, मी समाधानी आहे, सुंदर डोळ्यांची तूही धन्य आहेस!
पुनर्निनिंद चात्मानं धर्मपीठ प्रभावतः
धर्माच्या आसनाच्या प्रभावामुळे त्याने पुन्हा स्वतःला दोष दिला.
जंतूद्वेगकरं मूढं प्रजापीडनपंडितम्
मी मूर्ख, जीवांना त्रास देणारा, प्रजेला छळण्यात पटाईत असा आहे—
अद्ययावन्मम गतं वृथाजन्माल्पमेधस
आजपर्यंत माझा जन्म व्यर्थ गेला, कारण माझ्या बुद्धीला मर्यादा आहे.
एवं बहु विनिंद्य स्वं नत्वा धर्मेश्वरं विभुम्
अशा प्रकारे स्वतःची मोठी निंदा करून, त्याने धर्माच्या प्रभूला वंदन केले.
ततोमात्यान्समाहूय क्रमायातांश्चिरंतनान् 4.2.81.
मग त्याने आपल्या मंत्र्यांना, जे पूर्वजांपासून आले होते, बोलावले.
ब्राह्मणांश्चनमस्कृत्य तेभ्यो वृत्तीः प्रदाय च
ब्राह्मणांना वंदन करून, त्यांना उपजीविकेची साधने दिली.
परिदंड्य च दंडार्हान्साधूंश्च परितोष्य च
ज्यांना शिक्षा मिळायला हवी त्यांना शिक्षा दिली, सज्जनांना संतुष्ट केले आणि
समागच्छदथैकाकी काशीं श्रेयोविकासिनीम्
मग तो एकटाच पुण्य फुलणाऱ्या काशीला निघून गेला.
धर्मेशदर्शनान्नित्यं तथाभूतः स दुर्दमः
धर्माच्या प्रभूचे दर्शन झाल्यापासून तो नेहमीच आवरता येणारा राहिला नाही.
इत्थं धर्मेश माहात्म्यं मया स्वल्पं निरूपितम्
अशा प्रकारे मी धर्माच्या प्रभूचे थोडक्यात माहात्म्य सांगितले.
इदं धर्मेश्वराख्यानं यः श्रोष्यति नरोत्तमः
जो कोणी, हे श्रेष्ठ पुरुषा, धर्माच्या प्रभूची ही कथा ऐकेल,
श्राद्धकाले विशेषेण धर्मेशाख्यानमुत्तमम्
विशेषतः श्राद्धाच्या वेळी, धर्माच्या प्रभूची ही उत्तम कथा,
धर्माख्यानमिदं शृण्वन्नपि दूरस्थितः सुधीः
कोणीही दूर असला, तरी सुज्ञ असेल आणि ही धर्माची कथा ऐकेल,
राज्ञ्युवाच अवधेहि धरानाथ कथयामि यथातथम्
राजा म्हणाला: ऐका, हे पृथ्वीचे स्वामी, मी तुम्हाला जशी घडली तशी गोष्ट सांगतो.
पुरा पुरः श्रीदपत्न्याः श्रीमुख्या ब्रह्मसूनुना
पूर्वी, धनाच्या देवतेच्या सुंदर आणि श्रेष्ठ पत्नीसमोर, ब्रह्मदेवाच्या पुत्राने—
चीर्णं चाथ तया देव्या पुत्रोभून्नलकूबरः
त्या देवीने कठोर तप केल्यावर, नलकुबेर तिच्या पुत्ररूपाने जन्मास आला.
विधिनाप्यत्र संपूज्या गौरी सर्वविधानवित्
इथेही, सर्व विधी जाणणाऱ्याने गौरीचे विधिपूर्वक पूजन करावे.
मार्गशीर्ष तृतीयायां शुक्लायां कलशोपरि
मार्गशीर्ष महिन्यातील शुक्ल पक्षातील तृतीयेला, कलशावर—
अविच्छिन्नं नवीनं च रजनीरागरंजितम्
नवीन, अखंड, रात्री फुलणाऱ्या सुवासिक फुलांनी रंगवलेले—
तस्योपरि शुभं पद्मं रविरश्मिविकासितम्
त्यावर, सूर्यकिरणांनी उमललेले सुंदर कमळ ठेवावे.