धर्मेशाद्दक्षिणे पूज्यं तत्त्वेशाख्यं परं नरैः
धर्मेशाच्या दक्षिणेला लोकांनी तत्त्वांचा स्वामी, जो श्रेष्ठ आहे, त्याची पूजा करावी.
धर्मेशात्पूर्वदिग्भागे वैराग्येशं समर्चयेत्
धर्मेशाच्या पूर्व दिशेला लोकांनी वैराग्याचा स्वामी याची भक्ती करावी.
ज्ञानेश्वरं तथैशान्यां ज्ञानदं सर्वदेहिनाम्
तसेच, ईशान्य दिशेला सर्व जीवांना ज्ञान देणारा ज्ञानेश्वर आहे.
तद्दर्शनाद्भवेन्नृणामैश्वर्यं मनसेप्सितम्
त्याचे दर्शन घेतल्याने लोकांना मनासारखे ऐश्वर्य मिळते.
एतान्यवश्यं संसेव्य नरः प्राप्नोति शाश्वतम्
हे सर्व नक्कीच सेवा केल्याने माणसाला शाश्वत प्राप्त होते.
यच्छ्रुत्वापि नरो घोरे संसाराब्धौ न मज्जति 4.2.81.
हे ऐकले तरी माणूस भयानक संसाराच्या समुद्रात बुडत नाही.
दमस्य पुत्रस्तत्रासीद्दुर्दमो नाम पार्थिवः
तेथे दमाचा मुलगा दुर्दम नावाचा राजा होता.
हरेत्पुरंध्रीः प्रसभं पौराणां काममोहितः
इच्छा आणि मोहाने अंध झालेला तो इतरांच्या स्त्रियांना जबरदस्तीने पळवून नेत असे.
अदंड्यान्दंडयांचक्रे दंड्येष्वासीत्पराङमुखः
तो निरपराधांना शिक्षा देई आणि जे शिक्षा पात्र होते त्यांच्याकडे दुर्लक्ष करी.
विवासिताः स्वविषयात्तेन सन्मतिदायिनः
ज्यांनी चांगला सल्ला दिला, त्यांना त्याने आपल्या राज्यातून हाकलून दिले.
परदारेषुसंतुष्टः स्वदारेषु पराङ्मुखः
तो दुसऱ्यांच्या स्त्रियांमध्ये रममाण असे, पण आपल्या स्त्रियांकडे त्याचे लक्ष नसे.
हारिणौ सर्वपापानां सर्ववांछितदायिनौ
ते सर्व पापे दूर करणारे आणि सर्व इच्छा पूर्ण करणारे होते.
स्वप्रजास्वेक उदितो धूमकेतुरिवापरः
आपल्या प्रजेमध्ये तो एकटा तेजस्वी दिसे, तर दुसरा धूमकेतूसारखा भासत असे.
स कदाचिन्मृगयुभिः पापर्धि व्यसनातुरः
एकदा दुर्व्यसन आणि शिकाराच्या नादाने तो शिकाऱ्यांसोबत बाहेर गेला.
एकाकी दैवयोगेन दुर्दमः सोऽवनीपतिः । धन्वी तुरंगमारुढोऽविशदानंदकाननम्
नशीबाच्या योगाने दुर्दम हा राजा एकटा, धनुष्य घेऊन आणि घोड्यावर बसून दाट जंगलात शिरला.
स विलोक्याथ सर्वत्र पादपा नवकेशिनः 4.2.81.
तेथे त्याने सर्वत्र नव्या कोंबांनी बहरलेली झाडे पाहिली.
सुगंधेन सुशीतेन सुमदेन सुवायुना
सुगंध, थंडावा, मधुर मस्ती आणि आल्हाददायक वारा या सर्वांनी
केवलं मृगया जातस्तत्खेदो न व्यपाव्रजत्
त्याने फक्त शिकार केली होती, आणि त्या श्रमाचा थकवा काही केल्या गेला नाही.
अथावरुह्य तुरगात्स भूपालोतिविस्मितः
मग तो राजा घोड्यावरून खाली उतरला आणि फारच आश्चर्यचकित झाला.
धन्योस्म्यहं प्रसन्नोस्मि धन्ये मेद्य विलोचने
मी धन्य आहे, मी समाधानी आहे, सुंदर डोळ्यांची तूही धन्य आहेस!
पुनर्निनिंद चात्मानं धर्मपीठ प्रभावतः
धर्माच्या आसनाच्या प्रभावामुळे त्याने पुन्हा स्वतःला दोष दिला.
जंतूद्वेगकरं मूढं प्रजापीडनपंडितम्
मी मूर्ख, जीवांना त्रास देणारा, प्रजेला छळण्यात पटाईत असा आहे—
अद्ययावन्मम गतं वृथाजन्माल्पमेधस
आजपर्यंत माझा जन्म व्यर्थ गेला, कारण माझ्या बुद्धीला मर्यादा आहे.
एवं बहु विनिंद्य स्वं नत्वा धर्मेश्वरं विभुम्
अशा प्रकारे स्वतःची मोठी निंदा करून, त्याने धर्माच्या प्रभूला वंदन केले.
ततोमात्यान्समाहूय क्रमायातांश्चिरंतनान् 4.2.81.
मग त्याने आपल्या मंत्र्यांना, जे पूर्वजांपासून आले होते, बोलावले.
ब्राह्मणांश्चनमस्कृत्य तेभ्यो वृत्तीः प्रदाय च
ब्राह्मणांना वंदन करून, त्यांना उपजीविकेची साधने दिली.
परिदंड्य च दंडार्हान्साधूंश्च परितोष्य च
ज्यांना शिक्षा मिळायला हवी त्यांना शिक्षा दिली, सज्जनांना संतुष्ट केले आणि
समागच्छदथैकाकी काशीं श्रेयोविकासिनीम्
मग तो एकटाच पुण्य फुलणाऱ्या काशीला निघून गेला.
धर्मेशदर्शनान्नित्यं तथाभूतः स दुर्दमः
धर्माच्या प्रभूचे दर्शन झाल्यापासून तो नेहमीच आवरता येणारा राहिला नाही.
इत्थं धर्मेश माहात्म्यं मया स्वल्पं निरूपितम्
अशा प्रकारे मी धर्माच्या प्रभूचे थोडक्यात माहात्म्य सांगितले.