रागबीजसमुद्भूतः संसारविटपो महान्
मोहाच्या बीजातून हा संसाराचा मोठा वृक्ष उगवतो.
सर्वेषामूषराणां तु काशी परम ऊषरः 4.2.74.
सर्व वाळवंटांमध्ये काशी हे सर्वात श्रेष्ठ वाळवंट आहे.
स्मरिष्यंतीह ये काशीमवश्यं तेपि साधवः
जे लोक इथे काशीचे स्मरण करतात, तेही नक्कीच पुण्यवान आहेत.
विभूतिः सर्वलोकानां सत्यादीनां सुभंगुरा
सर्व लोकांचे, सत्याचे आणि अशा गोष्टींचे वैभव फारच नाशवंत असते.
कृमिकीटपतंगानामविमुक्ते तनुत्यजाम्
अविमुक्त क्षेत्रात मरताना जरी ते किडे, मुंग्या किंवा पतंग असले, तरीही त्यांना लाभ होतो.
वाराणसी यदा प्राप्ता कदाचित्कालपर्ययात्
जीवनात कधीही वाराणसी मिळाली, तरी ती प्राप्ती महत्त्वाचीच असते.
पूर्वतो मणिकर्णीशो ब्रह्मेशो दक्षिणे स्थितः
पूर्वेला मणिकर्णीश्वर आणि दक्षिणेला ब्रह्मेश्वर उभे आहेत.
305b इत्येतदुत्तमं क्षेत्रमविमुक्ते महाफलम्
अविमुक्त क्षेत्र हे अत्यंत उत्तम असून तेथे मोठे फळ मिळते.
क्षेत्रं प्रदक्षिणीकृत्य राजसूयफलं लभेत्
या क्षेत्राची प्रदक्षिणा केल्याने राजसूय यज्ञाचे फळ मिळते.
अविमुक्त समं क्षेत्रमपि ब्रह्मांडगोलके
अविमुक्त क्षेत्र हे ब्रह्मांडातही तितकेच श्रेष्ठ आहे.
रक्षंति सततं क्षेत्रं यत्र पाशासिपाणयः
जिथे फास आणि तलवार हातात असलेले रक्षक आहेत, तिथे हे क्षेत्र नेहमीच सुरक्षित असते.
प्राग्द्वारमट्टहासश्च गणकोटिपरीवृतः 4.2.74.
पूर्व दरवाज्यावर मट्टहास असतो आणि त्याच्याभोवती असंख्य गण असतात.
तथैव भूतधात्रीशः क्षेत्रदक्षिणरक्षकः
तसेच, दक्षिणेकडील क्षेत्राचे रक्षण भूतधात्रीश्वर करतात.
उदग्द्वारं तथा रक्षेद्घंटाकर्णो महागणः
उत्तर दरवाज्याचे रक्षण मोठा गण घण्टाकर्ण करतो.
रक्षः काष्ठां शंकुकर्णो दृमिचंडो मरुद्दिशम्
पश्चिम दिशेला, म्हणजे वाऱ्याच्या दिशेला, शंकुकर्ण आणि द्रमिचंड हे रक्षण करतात.
कालाक्षोरण भद्रस्तु कौलेयः कालकंपनः
काळाक्षोर, शुभ, कौलेय आणि काळकंपन हेही आहेत.
वीरभद्रो नभश्चैव कर्दमालिप्तविग्रहः
वीरभद्र आणि नभ, यांच्या अंगावर चिखल लावलेला आहे.
विशालाक्षो महाभीमः कुंडोदरमहोदरौ
विशाल डोळ्यांचा, फार भयंकर, कुंडोदरी आणि महोदरी हेही आहेत.
नंदिसेनश्च पंचालः खरपादकरंटकः
नंदिसेन, पांचाळ, खरपाद आणि करंटक —
तस्मिन्क्षेत्रे महापुण्ये लिंगमोंकारसंज्ञकम्
त्या पवित्र क्षेत्रात ओंकार नावाचं एक शिवलिंग आहे.
कपिलश्चैव सावर्णिः श्रीकंठः पिगलोंशुमान्
कपिल, सावर्णि, श्रीकंठ, पिंगळ आणि अंशुमान —
एकदा तस्य लिंगस्य कृत्वा पंचापिपूजनम् 4.2.74.
एकदा त्यांनी त्या लिंगाची पाच प्रकारांनी पूजा केली.
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तत्र यद्वृत्तमद्भुतम्
मुनिवर, मी तुला तिथे घडलेली एक अद्भुत गोष्ट सांगतो.
एका भेकी मुने तत्र चरंती लिंग सन्निधौ
त्या लिंगाजवळ एक बेडूक तिथे वावरत होती.
सा तत्र मृत्युं न प्राप शिवनिर्माल्यभक्षणात्
ती शिवाच्या नैवेद्याचे उरलेले अन्न खाल्ल्यामुळे तिथे मरण पावली नाही.
वरं विषमपिप्राश्यं शिवस्वं नैव भक्षयेत्
शिवाचं जे काही आहे ते खाण्यापेक्षा विष प्यावं हेच बरं.
शिवस्य परिपुष्टांगाः स्पर्शनीया न साधुभिः
शिवाच्या नैवेद्याने पोसलेले शरीर असलेल्यांना सज्जनांनी स्पर्श करू नये.
कश्चित्काकः समालोक्य मंडूकीं तामितस्ततः
एका कावळ्याने त्या बेडूकिणीकडे पाहून तिला इकडून तिकडे जाऊन धरलं.
306a वर्षाभ्वी तेन सा क्षिप्ता काकेन क्षेत्रबाह्यतः
त्या कावळ्याने तिला पकडून क्षेत्राबाहेर फेकून दिलं.
प्रदक्षिणीकरणतो लिंगस्यस्पर्शनादपि
लिंगाची प्रदक्षिणा आणि स्पर्श केल्यामुळे,