अविमुक्ते महाक्षेत्रे सर्वसिद्धिप्रदे सताम्
अविमुक्त या महान क्षेत्रात, जे सत्पुरुषांना सर्व सिद्धी देणारे आहे,
305a समाश्रितानां जंतूनां सर्वेषां सर्वकर्मणाम् 4.2.74.
जेथे सर्व प्राण्यांनी आश्रय घेतला आहे, त्यांच्या सर्व कर्मांसाठी,
कर्मभूरुह दावाग्नौ संसाराब्ध्यौर्वशोचिपि
कर्मरूपी वनातील ज्वाळेत, संसारसागरातील दुःखदाहात,
दीर्घनिद्रा प्रसुप्तानां परमोद्बोधदायिनि
दीर्घ झोपेत असणाऱ्यांना ते परम जागृती देते.
अनेकजन्मजनित महापापाद्रिवज्रिणि
अनेक जन्मांनी निर्माण झालेल्या मोठ्या पापांच्या पर्वताला ते चूर करते.
विश्वेशितुः परेधाम्नि सीम्नि स्वर्गापवर्गयोः
सर्व विश्वाचे स्वामी ज्याच्या परधामाच्या सीमेला, स्वर्ग आणि मोक्ष यांच्या सीमेवर,
एवंविधे महाक्षेत्रे सर्वदुःखौघहारिणि
अशा या महान क्षेत्रात, जे सर्व दुःखांचा समूह नाहीसा करते,
यत्र कालभयं नास्ति यत्र नास्त्येनसो भयम्
जिथे काळाचा किंवा मृत्यूचा भयं नाही, जिथे पापाचेही भय नाही,
तीर्थानि यानि लोकेस्मिञ्जंतूनामघहान्यहो
या जगातील तीर्थस्थाने, खरंच, प्राण्यांचे पाप नाहीसे करतात.
अपि काश्यां वसेद्यस्तु सर्वाशी सर्वविक्रयी
जरी कोणी काशीमध्ये राहिला, सर्व इच्छा आणि सर्व संपत्ती असलेला,
रागबीजसमुद्भूतः संसारविटपो महान्
मोहाच्या बीजातून हा संसाराचा मोठा वृक्ष उगवतो.
सर्वेषामूषराणां तु काशी परम ऊषरः 4.2.74.
सर्व वाळवंटांमध्ये काशी हे सर्वात श्रेष्ठ वाळवंट आहे.
स्मरिष्यंतीह ये काशीमवश्यं तेपि साधवः
जे लोक इथे काशीचे स्मरण करतात, तेही नक्कीच पुण्यवान आहेत.
विभूतिः सर्वलोकानां सत्यादीनां सुभंगुरा
सर्व लोकांचे, सत्याचे आणि अशा गोष्टींचे वैभव फारच नाशवंत असते.
कृमिकीटपतंगानामविमुक्ते तनुत्यजाम्
अविमुक्त क्षेत्रात मरताना जरी ते किडे, मुंग्या किंवा पतंग असले, तरीही त्यांना लाभ होतो.
वाराणसी यदा प्राप्ता कदाचित्कालपर्ययात्
जीवनात कधीही वाराणसी मिळाली, तरी ती प्राप्ती महत्त्वाचीच असते.
पूर्वतो मणिकर्णीशो ब्रह्मेशो दक्षिणे स्थितः
पूर्वेला मणिकर्णीश्वर आणि दक्षिणेला ब्रह्मेश्वर उभे आहेत.
305b इत्येतदुत्तमं क्षेत्रमविमुक्ते महाफलम्
अविमुक्त क्षेत्र हे अत्यंत उत्तम असून तेथे मोठे फळ मिळते.
क्षेत्रं प्रदक्षिणीकृत्य राजसूयफलं लभेत्
या क्षेत्राची प्रदक्षिणा केल्याने राजसूय यज्ञाचे फळ मिळते.
अविमुक्त समं क्षेत्रमपि ब्रह्मांडगोलके
अविमुक्त क्षेत्र हे ब्रह्मांडातही तितकेच श्रेष्ठ आहे.
रक्षंति सततं क्षेत्रं यत्र पाशासिपाणयः
जिथे फास आणि तलवार हातात असलेले रक्षक आहेत, तिथे हे क्षेत्र नेहमीच सुरक्षित असते.
प्राग्द्वारमट्टहासश्च गणकोटिपरीवृतः 4.2.74.
पूर्व दरवाज्यावर मट्टहास असतो आणि त्याच्याभोवती असंख्य गण असतात.
तथैव भूतधात्रीशः क्षेत्रदक्षिणरक्षकः
तसेच, दक्षिणेकडील क्षेत्राचे रक्षण भूतधात्रीश्वर करतात.
उदग्द्वारं तथा रक्षेद्घंटाकर्णो महागणः
उत्तर दरवाज्याचे रक्षण मोठा गण घण्टाकर्ण करतो.
रक्षः काष्ठां शंकुकर्णो दृमिचंडो मरुद्दिशम्
पश्चिम दिशेला, म्हणजे वाऱ्याच्या दिशेला, शंकुकर्ण आणि द्रमिचंड हे रक्षण करतात.
कालाक्षोरण भद्रस्तु कौलेयः कालकंपनः
काळाक्षोर, शुभ, कौलेय आणि काळकंपन हेही आहेत.
वीरभद्रो नभश्चैव कर्दमालिप्तविग्रहः
वीरभद्र आणि नभ, यांच्या अंगावर चिखल लावलेला आहे.
विशालाक्षो महाभीमः कुंडोदरमहोदरौ
विशाल डोळ्यांचा, फार भयंकर, कुंडोदरी आणि महोदरी हेही आहेत.
नंदिसेनश्च पंचालः खरपादकरंटकः
नंदिसेन, पांचाळ, खरपाद आणि करंटक —
तस्मिन्क्षेत्रे महापुण्ये लिंगमोंकारसंज्ञकम्
त्या पवित्र क्षेत्रात ओंकार नावाचं एक शिवलिंग आहे.