शुश्रूषिताश्च गुरवो बहवो बह्वनेहसम्
अनेक दोषरहित गुरुंची मी सेवा केली आहे.
शिखराणि गिरींद्राणां मया चाध्युषितान्यहो 4.2.74.
अहो, मी गिरिराजांच्या शिखरांवरही वास्तव केलं आहे.
रसायनानि बहुशः सेवितानि मया पुनः
मी अनेकदा अमृतासारख्या औषधांचा उपयोग केला आहे.
मया प्रविष्टा बहुशः कृतांतवदनोपमाः
मी मृत्यूच्या मुखासारख्या जागेत वारंवार प्रवेश केला आहे.
परं किंचित्क्वचिन्नैक्षि सिद्ध्यंकुरमपि प्रभो
परंतु प्रभो, मला कुठेही साधनेचे अगदी लहानसेही फळ दिसले नाही.
मनसः स्थैर्यमापन्नमिव संप्राप्तसिद्धिना
जणू काही सिद्धी मिळाल्यामुळे मनाला स्थैर्य आले आहे.
तेनैव महती सिद्धिर्भवित्री मम नान्यथा
फक्त ह्याच्यामुळे मला मोठी सिद्धी मिळेल, अन्यथा नाही.
अनेनैव शरीरेण पार्थिवेन प्रथीयसी
ह्या पृथ्वीच्या शरीराने, जे अत्यंत बलवान आहे,
प्रत्यक्षदृष्टं प्रोवाच महदाश्चर्यमुत्तमम् मुमुक्षूणां धृतवतां महापाशुपतं व्रतम्
त्याने प्रत्यक्ष पाहिलेल्या अद्भुत आणि श्रेष्ठ गोष्टी सांगितल्या, मुक्तीची इच्छा असणाऱ्यांसाठी आणि धैर्यवानांसाठी हे महापाशुपत व्रत आहे.
शृणुष्वावहितो भूत्वा तदा ते कथयाम्यहम्
तू लक्षपूर्वक ऐक, आता मी तुला ते सांगतो.
अविमुक्ते महाक्षेत्रे सर्वसिद्धिप्रदे सताम्
अविमुक्त या महान क्षेत्रात, जे सत्पुरुषांना सर्व सिद्धी देणारे आहे,
305a समाश्रितानां जंतूनां सर्वेषां सर्वकर्मणाम् 4.2.74.
जेथे सर्व प्राण्यांनी आश्रय घेतला आहे, त्यांच्या सर्व कर्मांसाठी,
कर्मभूरुह दावाग्नौ संसाराब्ध्यौर्वशोचिपि
कर्मरूपी वनातील ज्वाळेत, संसारसागरातील दुःखदाहात,
दीर्घनिद्रा प्रसुप्तानां परमोद्बोधदायिनि
दीर्घ झोपेत असणाऱ्यांना ते परम जागृती देते.
अनेकजन्मजनित महापापाद्रिवज्रिणि
अनेक जन्मांनी निर्माण झालेल्या मोठ्या पापांच्या पर्वताला ते चूर करते.
विश्वेशितुः परेधाम्नि सीम्नि स्वर्गापवर्गयोः
सर्व विश्वाचे स्वामी ज्याच्या परधामाच्या सीमेला, स्वर्ग आणि मोक्ष यांच्या सीमेवर,
एवंविधे महाक्षेत्रे सर्वदुःखौघहारिणि
अशा या महान क्षेत्रात, जे सर्व दुःखांचा समूह नाहीसा करते,
यत्र कालभयं नास्ति यत्र नास्त्येनसो भयम्
जिथे काळाचा किंवा मृत्यूचा भयं नाही, जिथे पापाचेही भय नाही,
तीर्थानि यानि लोकेस्मिञ्जंतूनामघहान्यहो
या जगातील तीर्थस्थाने, खरंच, प्राण्यांचे पाप नाहीसे करतात.
अपि काश्यां वसेद्यस्तु सर्वाशी सर्वविक्रयी
जरी कोणी काशीमध्ये राहिला, सर्व इच्छा आणि सर्व संपत्ती असलेला,
रागबीजसमुद्भूतः संसारविटपो महान्
मोहाच्या बीजातून हा संसाराचा मोठा वृक्ष उगवतो.
सर्वेषामूषराणां तु काशी परम ऊषरः 4.2.74.
सर्व वाळवंटांमध्ये काशी हे सर्वात श्रेष्ठ वाळवंट आहे.
स्मरिष्यंतीह ये काशीमवश्यं तेपि साधवः
जे लोक इथे काशीचे स्मरण करतात, तेही नक्कीच पुण्यवान आहेत.
विभूतिः सर्वलोकानां सत्यादीनां सुभंगुरा
सर्व लोकांचे, सत्याचे आणि अशा गोष्टींचे वैभव फारच नाशवंत असते.
कृमिकीटपतंगानामविमुक्ते तनुत्यजाम्
अविमुक्त क्षेत्रात मरताना जरी ते किडे, मुंग्या किंवा पतंग असले, तरीही त्यांना लाभ होतो.
वाराणसी यदा प्राप्ता कदाचित्कालपर्ययात्
जीवनात कधीही वाराणसी मिळाली, तरी ती प्राप्ती महत्त्वाचीच असते.
पूर्वतो मणिकर्णीशो ब्रह्मेशो दक्षिणे स्थितः
पूर्वेला मणिकर्णीश्वर आणि दक्षिणेला ब्रह्मेश्वर उभे आहेत.
305b इत्येतदुत्तमं क्षेत्रमविमुक्ते महाफलम्
अविमुक्त क्षेत्र हे अत्यंत उत्तम असून तेथे मोठे फळ मिळते.
क्षेत्रं प्रदक्षिणीकृत्य राजसूयफलं लभेत्
या क्षेत्राची प्रदक्षिणा केल्याने राजसूय यज्ञाचे फळ मिळते.
अविमुक्त समं क्षेत्रमपि ब्रह्मांडगोलके
अविमुक्त क्षेत्र हे ब्रह्मांडातही तितकेच श्रेष्ठ आहे.