तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काशीभक्तिपरैर्नरैः ।। 4.2.72.
म्हणून काशीच्या भक्तांनी पूर्ण प्रयत्नाने आचरण करावे.
काश्यां यस्यास्ति वै प्रेम तेन कृत्वाऽऽदरं गुरुम्
ज्याला काशीवर खरे प्रेम आहे, त्याने गुरुचा आदर करून—
पद्मकल्पे तु या वृत्ता दमनस्य द्विजन्मनः
पद्मकल्पात द्विजन्मा दमनाची कथा घडली.
भारद्वाजस्य तनयो दमनो नाम नामतः
भारद्वाजांचा मुलगा दमन नावाचा होता.
संसारदुःखबहुलं जीवितं चापि चंचलम्
संसारातील जीवन दुःखांनी भरलेलं आणि कायम अस्थिर असतं.
कांचिद्दिशं समालंब्य निर्वेदं परमं गतः
कुठल्या तरी दिशेला धरून त्याने अत्युच्च वैराग्य मिळवलं.
प्रतितीर्थं प्रतिनदि स बभ्राम तपोयुतः
तो तपश्चर्येला वाहून, एक तीर्थस्थानाहून दुसऱ्या नदीकाठी भटकत राहिला.
अध्युवास स तावंति संयतेंद्रियमानसः
तो काही काळ तिथेच राहिला, इंद्रिय आणि मनावर नियंत्रण ठेवून.
मनोरथोपदेष्टा च कुत्रचित्क्वापि नेक्षितः
इच्छांचा उपदेश करणारा कुठेच दिसला नाही.
रेवातटे निरैक्षिष्ट तीर्थं चामरकंटकम्
रेवा नदीच्या काठी त्याने अमरकंटक हे पवित्र स्थान पाहिलं.
दृष्ट्वा हृष्टमना आसीच्चेतः स्थैर्यमवाप ह
ते पाहून त्याचं मन आनंदित झालं आणि त्याला मनाची स्थिरता मिळाली.
304b विभूतिभूषिततनून्कृतलिंगसमर्चनान् 4.2.74.
त्याने अंगावर विभूती लावलेली आणि शिवलिंगाची पूजा करणारी माणसं पाहिली.
स्वस्थोपविष्टान्स्वपुरोरग्रतोऽचलमानसान्
ते आपल्या नगरीसमोर शांतपणे बसलेले आणि मनाने अढळ होते.
प्रबद्धहस्तयुगलः प्रणमतरकंधरः
त्याने हात जोडून आणि डोकं वाकवून नमस्कार केला.
वार्धकेन समाक्रांतस्तपसा कृशविग्रहः
त्याच्यावर वार्धक्याने परिणाम केला होता आणि तपामुळे शरीर कृश झालं होतं.
पप्रच्छ दमनं चेति कस्त्वं कस्मादिहागतः
त्याने विचारलं, 'हे दमना, तू कोण आहेस? आणि इथे का आला आहेस?'
भगोः पाशुपताचार्य सर्वज्ञाराधनप्रिय
मी पाशुपतांचा आचार्य आहे, सर्वज्ञ भगवंताच्या उपासनेत रमलेला.
कथयामि यथार्थं ते निजचेतोविचेष्टितम्
माझ्या मनाने जे ठरवलं आहे, ते मी तुला खरं खरं सांगतो.
संसारासारतां ज्ञात्वा वानप्रस्थमशिश्रियम्
संसार निरर्थक आहे हे जाणून मी वानप्रस्थ जीवन स्वीकारलं.
स्नातं बहुषु तीर्थेषु मंत्रा जप्तास्तु कोटिशः
मी अनेक तीर्थांमध्ये स्नान केलं आणि कोट्यवधी मंत्र जपले.
शुश्रूषिताश्च गुरवो बहवो बह्वनेहसम्
अनेक दोषरहित गुरुंची मी सेवा केली आहे.
शिखराणि गिरींद्राणां मया चाध्युषितान्यहो 4.2.74.
अहो, मी गिरिराजांच्या शिखरांवरही वास्तव केलं आहे.
रसायनानि बहुशः सेवितानि मया पुनः
मी अनेकदा अमृतासारख्या औषधांचा उपयोग केला आहे.
मया प्रविष्टा बहुशः कृतांतवदनोपमाः
मी मृत्यूच्या मुखासारख्या जागेत वारंवार प्रवेश केला आहे.
परं किंचित्क्वचिन्नैक्षि सिद्ध्यंकुरमपि प्रभो
परंतु प्रभो, मला कुठेही साधनेचे अगदी लहानसेही फळ दिसले नाही.
मनसः स्थैर्यमापन्नमिव संप्राप्तसिद्धिना
जणू काही सिद्धी मिळाल्यामुळे मनाला स्थैर्य आले आहे.
तेनैव महती सिद्धिर्भवित्री मम नान्यथा
फक्त ह्याच्यामुळे मला मोठी सिद्धी मिळेल, अन्यथा नाही.
अनेनैव शरीरेण पार्थिवेन प्रथीयसी
ह्या पृथ्वीच्या शरीराने, जे अत्यंत बलवान आहे,
प्रत्यक्षदृष्टं प्रोवाच महदाश्चर्यमुत्तमम् मुमुक्षूणां धृतवतां महापाशुपतं व्रतम्
त्याने प्रत्यक्ष पाहिलेल्या अद्भुत आणि श्रेष्ठ गोष्टी सांगितल्या, मुक्तीची इच्छा असणाऱ्यांसाठी आणि धैर्यवानांसाठी हे महापाशुपत व्रत आहे.
शृणुष्वावहितो भूत्वा तदा ते कथयाम्यहम्
तू लक्षपूर्वक ऐक, आता मी तुला ते सांगतो.