मणिमाणिक्यरत्नानामुच्छलच्चारुरोचिषाम्
रत्न आणि मौल्यवान दगडांच्या तेजस्वी, सुंदर प्रभेने सर्वत्र उजेड पसरला.
द्यावाभूम्योरंतरालं तथेति समवैम्यहम् 4.2.66.
माझ्या मते, हेच स्वर्ग आणि पृथ्वी यांच्यातील अंतर आहे.
अपि वैकुंठभुवने नेतरस्येह का कथा
वैकुंठातसुद्धा, इथल्या दुसऱ्या कुठल्याही ठिकाणाची काय कथा?
तावत्कार्पटिकः कश्चित्तल्लोचनपथं गतः
तेव्हा तिथे एक फकीर त्यांच्या नजरेस पडला.
स्वपुरोदंतमाख्याहि किमपूर्वमिहाध्वग
अरे प्रवासी, तुझी गोष्ट सांग, इथे काही नवीन घडलं का?
कोत्र संप्रत्यधिष्ठाता किमधिष्ठातृ चेष्टितम्
आता अधिपती कुठे आहे आणि त्याने काय केलं?
सोपि कार्पटिकस्तस्य गिरिराजस्य भाषितम्
मग त्या फकीराने गिरिराजाच्या बोलण्याला उत्तर दिलं.
अहानि पंचषाण्येव व्यतिक्रांतानि मानद
माझ्या मान्यते, पाच-सहा दिवस उलटून गेले आहेत.
समायाते जगन्नाथे पर्वतेंद्र सुतापतौ
जगन्नाथ, पर्वतराज आणि तो श्रेष्ठ पुत्र तिघेही येथे आले आहेत.
यो वै जगदधिष्ठाता सोधिष्ठातात्र सर्वगः
जो या जगाचा अधिपती आहे, सर्वत्र व्यापलेला तोच इथे आहे.
मन्ये दृषत्स्वरूपोसि दृषदोपि कठोरधीः
माझ्या मते, तुझं रूप दगडासारखं आहे आणि दगडातही तू खंबीर मनाचा आहेस.
स्वभावकठिनात्मापि स वरं हिमवान्गिरिः 4.2.66.
स्वभावाने कठीण असला तरी हिमवान पर्वत सर्वात श्रेष्ठ आहे.
बिभ्रत्सहज काठिन्यं जातो गौरीगुरुर्गुरुः
जन्मतःच कठीणपणा घेऊन तो गौरीचा पूज्य पिता, मोठा गुरु झाला.
चेष्टितं तस्य को वेद वेदवेद्यस्य चेशितुः
ज्याच्या कृत्यांना वेदांनीही जाणलं, अशा सर्वांच्या अधिपतीची कृत्यं कोण जाणू शकतो?
अधिष्ठाता मया ख्यातस्तथाधिष्ठातृ चेष्टितम्
मी अधिपतीचं नाव सांगितलं आणि त्याच्या कृत्यांचाही उल्लेख केला.
शुभे ज्येष्ठेश्वरस्थाने सांप्रतं स उमापतिः
शुभे, सध्या उमापती ज्येष्ठेश्वर या पवित्र स्थळी आहे.
आविष्करोति पथिकोऽद्रींद्रो हृष्येत्तदातदा
जेव्हा पर्वतराज प्रवाशाला स्वतःचं दर्शन देतो, तेव्हा तो फार आनंदित होतो.
उमानामामृतं पीतं येनेह जगतीतले
ज्याने इथे पृथ्वीवर उमाच्या नावाचं अमृत पिलं आहे.
उमेतिद्व्यक्षरं मंत्रं योऽहर्निशमनुस्मरेत्
जो 'उमा' हे दोन अक्षरांचं मंत्र दिवस-रात्र आठवतो—
पुनः शुश्राव हिमवान्हृष्टः कार्पटिकोदितम् कार्पटिक उवाच राजन्विश्वेश्वरार्थेयः प्रासादो विश्वकर्मणा
हिमवान आनंदित होऊन पुन्हा त्या फकीराचं बोलणं ऐकू लागला. फकीर म्हणाला: 'राजन, विश्वेश्वरासाठीचा मंदिर विश्वकर्म्याने बांधला.'
निर्मीयते सुनिर्माणो जन्मि निर्वाणदायिनः
मुक्ती देणारा जन्मदाता सुंदर आणि परिपूर्ण सृष्टी निर्माण करतो.
यत्रातिमित्रतेजोभिः शलाकाभिः समंततः 4.2.66.
तेथे अपरंपार तेजाच्या किरणांनी सर्व बाजूंनी काठ्या उभ्या केलेल्या आहेत.
यत्र संति शतं स्तंभा भास्वंतो द्वादशोत्तराः
तेथे एकशे बारा उजळणारे खांब आहेत.
चतुर्दशसु या शोभा विष्टपेषु समंततः
चौदा लोकांत जी शोभा आहे, ती सर्व बाजूंनी येथे दिसते.
चंद्रकांतमणीनां च स्तंभाधार शिलाश्च याः
खांबांना आधार देणाऱ्या दगड चंद्रकांत मणींचे आहेत.
पद्मरागेंद्रनीलानां शालीनाः शालभंजिकाः
महाल आणि स्त्रियांच्या मूर्ती पद्मराग व नीलम या रत्नांनी बनवलेल्या आहेत.
स्फुरत्स्फटिकनिर्माण श्लक्ष्ण पद्मशिलातले
तेथे झळाळत्या स्फटिक आणि कमळाच्या दगडांचे गुळगुळीत तळ आहेत.
आरक्तपीतमंजिष्ठ नीलकिर्मीरवर्णकैः
गडद लाल, पिवळा, मंजिष्ठा आणि निळ्या कमळाच्या तंतूंच्या रंगांनी सर्वत्र रंग भरलेला आहे.
दृक्पिच्छिला विलोक्यंते माणिक्यस्तंभराजयः
माणिक्यांसारख्या चमकदार खांबांचे राजे तिथे पाहायला मिळतात.
रत्नाकरेभ्यः सर्वेभ्यो गणा रत्नोच्चयान्बहून्
सर्व रत्नांच्या सागरांतून अनेक रत्नांचे ढीग आणले जातात.