यः स्नातो नागपंचम्यां कुंडे वासुकिसंज्ञिते
जो कोणी नागपंचमीच्या दिवशी वासुकी नावाच्या कुंडात स्नान करतो,
कर्तव्या नागपञ्चम्यां यात्रा वर्षासु तत्र वै 4.2.66.
नागपंचमीच्या दिवशी, पावसाळ्यात तिथे यात्रा करणे आवश्यक आहे.
तत्कुण्डात्पश्चिमे भागे लिंगं वै तक्षकेश्वरम्
त्या कुंडाच्या पश्चिमेला तक्षकश्वर नावाचं शिवलिंग आहे.
मुनेस्तस्योत्तरे भागे कुण्डं तक्षकसंज्ञितम्
त्या मुनिच्या उत्तरेला तक्षक नावाचं कुंड आहे.
तत्कुण्डादुत्तरे भागे क्षेत्रं क्षेमकरः सदा
त्या कुंडाच्या उत्तरेला नेहमी कल्याण करणारे क्षेत्र आहे.
भैरवस्य महाक्षेत्रं तद्वै साधकसिद्धिदम्
तेथे भैरवाचं महान क्षेत्र आहे, जे साधकांना सिद्धी देतं.
तत्र चण्डी महामुण्डा भक्तविघ्नोपशांतिदा। बलिपूजोपहाराद्यैः पूज्या स्वाभीष्टसिद्धये
तेथे चंडी महामुंडा भक्तांचे विघ्न दूर करते; तिला बलिदान, पूजा आणि नैवेद्याने आपल्या इच्छापूर्तीसाठी पूजावं.
तस्या यात्रां तु यः कुर्यान्महाष्टम्यां नरोत्तमः
जो श्रेष्ठ पुरुष महाष्टमीच्या दिवशी तिची यात्रा करतो,
महामुण्डा प्रतीच्यां तु चतुःसागरवापिका
महामुंडेच्या पश्चिमेला चतु:सागर नावाचं तलाव आहे.
महाप्रसिद्धं तत्स्थानं चतुःसागरसंज्ञितम्
ते ठिकाण फार प्रसिद्ध असून चतु:सागर म्हणून ओळखलं जातं.
तस्या वाप्याश्चतुर्दिक्षु पूजितानि दहंत्यघम्
त्या तलावाच्या चारही दिशांना पूजलेली देवता पाप जाळून टाकतात.
हरस्य वृषभेणैव स्थापितं तत्स्वभक्तितः 4.2.66.
हराने स्वतःच्या भक्तीने, आपल्या वृषभामार्फत ते स्थापन केलं.
वृषेश्वरादुदीच्यां तु गंधर्वेश्वरसंज्ञितम्
वृषेश्वराच्या उत्तरेला गंधर्वेश्वर नावाचं शिवलिंग आहे.
गंधर्वेश्वरमभ्यर्च्य दत्त्वा दानानि शक्तितः
गंधर्वेश्वराची पूजा करून, आपल्या शक्तीनुसार दान दिल्यावर,
कर्कोटनामा नागोस्ति गन्धर्वेश्वरपूर्वतः
गंधर्वेश्वराच्या पूर्वेला कर्कोट नावाचा एक नाग आहे.
तस्यां वाप्यां नरः स्नात्वा कर्कोटेशं समर्च्य च
त्या तलावात स्नान करून आणि कर्कोटेश्वराची पूजा केल्यावर मनुष्य...
कर्कोट नागो यैर्दृष्टस्तद्वाप्यां विहितोदकैः
ज्यांनी त्या तळ्यात कर्कोट नावाचा सर्प पाहिला, त्यांनी तिथे योग्य स्नान केलं होतं.
कर्कोटेशात्प्रतीच्यां तु धुंधुमारीश्वराभिधम्
कर्कोटच्या पश्चिमेला धुंधुमारेश्वर नावाचा देव आहे.
पुरूरवेश्वरं लिंगं तदुदीच्यां व्यवस्थितम्
त्याच्या उत्तरेला पुरूरवेश्वर नावाचं लिंग वसलेलं आहे.
दिग्गजेनार्चितं लिंगं सुप्रतीकेन तत्पुरः
त्याच्या समोर दिशा रक्षण करणाऱ्या सुप्रतीकाने त्या लिंगाची पूजा केली आहे.
सरश्च सुप्रतीकाख्यं तत्पुरो भासते महत्
आणि त्याच्या पुढे सुप्रतीक नावाचं मोठं सरोवर उजळून दिसतं.
तत्रास्त्येका महागौरी नाम्ना विजयभैरवी 4.2.66.
तिथे एक महागौरी नावाची, विजयभैरवी म्हणून ओळखली जाणारी मोठी देवी आहे.
वरणायास्तटे रम्ये गणौ हुंडनमुंडनौ
वरणा नदीच्या सुंदर काठी हुंडन आणि मुंडन हे दोन गण आहेत.
तौ द्रष्टव्यौ प्रयत्नेन क्षेत्रनिर्विघ्न हेतवे
क्षेत्रातील अडथळे दूर व्हावेत म्हणून हे दोघे काळजीपूर्वक पाहावेत.
स्कंद उवाच इल्वलारे कथामेकां शृणुष्वावहितो भव
स्कंद म्हणाला: इल्वलार, एक कथा सांगतो, लक्ष देऊन ऐक.
एकदाद्रींद्रमालोक्य मेना संहृष्टमानसम्
एकदा मेना पर्वतराजाला पाहून मनापासून आनंदी झाली.
विवाहसमयादूर्ध्वं तस्या गौर्या गिरीश्वर
लग्नाच्या वेळी नंतर, त्या गौरीचे, हे गिरिश्वर,
स वृषेंद्रगतिर्देवो भस्मोरग विभूषणः
तो देव राख आणि सर्पांनी सुशोभित होऊन वृषभराजाकडे गेला.
अष्टौ या मातरो दृष्टा ब्राह्मी प्रभृतयः प्रिय
ब्राह्मीपासून सुरू होणाऱ्या आठ मातृका तिथे दिसल्या, प्रिय.
तस्यैकस्य न कोप्यन्योस्त्यद्वितीयस्य शूलिनः
त्यातील एकही दुसऱ्याची नाही, फक्त दुसरी शूलधारीची आहे.