यो यो याति पुरीं तां तु स स तत्रैव तिष्ठति
जो कोणी त्या नगरीत प्रवेश करतो, तो तिथेच थांबतो.
अकिंचित्करतां प्राप्तः स सहस्रकरोप्यरम्
शंभर हात असलेला देखील तिथे गेल्यावर असहाय्य होतो.
चिंतयन्निति देवेशो गणानारहूय भूरिशः
असं विचार करत देवाधिदेवाने पुन्हा पुन्हा गणांना बोलावलं.
किं कुर्वंति तु योगिन्यः किं करोति स भानुमान्
योगिनी काय करत आहेत? आणि तो सूर्यदेव काय करतोय?
नामग्राहं ततःऽप्रैषीद्बहुमान पुरःसरम्
मग त्याने मोठ्या आदराने त्यांची नावं घेऊन हाक दिली.
सोमनंदिन्नंदिषेण काल पिंगल कुक्कुट
सोम, नंदी, दिश, काळ, पिंगळ, कुक्कुट—
तिलपर्ण स्मृलकर्ण दृमिचंड प्रभामय 4.2.53.
तिळपर्ण, स्मृलकर्ण, दृमिचंड, प्रभामय—
वीरभद्र किराताख्य चतुर्मुख निकुंभक
वीरभद्र, ज्याला किरात म्हणतात, चतुर्मुख, निकुंभक—
विराध सुमुखाषाढे भवंतो मम सूनवः
विराध, सुमुखाषाढ—हे माझेच पुत्र आहेत.
यथा शाखविशाखौ च यथेमौ नंदिभृंगिणौ
जसं शाख आणि विशाख, तसंच हे नंदी आणि भृंगी—
काशीप्रवृत्तिं नो जाने दिवोदासनृपस्य च
मला काशीचं काहीच कळत नाही, ना दिवोदास राजाचंही.
शंकुकर्णमहाकालौ कालस्यापि प्रकंपनौ
शंखकर्ण आणि महाकाळ, जे काळालाही थरथरवतात—
कृतप्रतिज्ञौ तो(?) तूर्णं प्राप्य वाराणसीं पुरीम्
त्यांनी प्रतिज्ञा करून लगेच वाराणसी नगरी गाठली.
यथैंद्रजालिकीं दृष्ट्वा मायामिह विचक्षणः
जसा एखादा हुशार माणूस जादूगाराची माया पाहतो—
अहो मोहस्य माहात्म्यमहो भाग्यविपर्ययः
वा! मोहाचं सामर्थ्य किती मोठं! आणि नशीबाचं उलटं वळण!
तत्यजे यैरियं काशी महाशीर्वादभूभिका
ज्यांनी ही काशी, मोठ्या आशीर्वादांची भूमी, सोडून दिली—
यत्र सर्वावभृथतः स्नानमात्रं विशिष्यते 4.2.53.
जिथे सर्व विधीने स्नान केल्यावर फक्त स्नान केल्याचं महत्त्व सर्वांत जास्त मानलं जातं.
यत्रैकपुष्पदानेन शिवलिंगस्य मूर्धनि
जिथे शिवलिंगाच्या शिरावर एकच फुल वाहिलं तरी त्याचा मोठा पुण्यफळ मिळतं.
यत्र दंडप्रणामेन अप्येकेन शिवाग्रतः
जिथे फक्त एकदाच दंडवत घालून शिवासमोर वाकलं तरी पुण्य मिळतं.
यत्रैकद्विजमात्रं तु भोजयित्वा यथेच्छया
जिथे आपल्या इच्छेनुसार फक्त एका ब्राह्मणाला जेवू घातलं तरी पुण्य मिळतं.
एकां गां यत्र दत्त्वा वै विधिवद्ब्राह्मणाय वै
जिथे योग्य रीतीने फक्त एक गाय ब्राह्मणाला दिली तरी मोठं पुण्य मिळतं.
एकलिंगं प्रतिष्ठाप्य यत्र संस्थापितं भवेत्
जिथे फक्त एक लिंग स्थापलं तरी ते पूर्णपणे स्थापित झालं असं मानलं जातं.
परिनिश्चित्य तावित्थं लिंगे संस्थाप्य पुण्यदे
असं ठरवून त्या ठिकाणी लिंगाची स्थापना केली पाहिजे, कारण ते मोठं पुण्य देणारं आहे.
शंकुकर्णेश्वरं लिंगं शंकुकर्ण ग णार्चितम्
शंकुकर्ण आणि त्याच्या गणांनी शंकुकर्णेश्वर हे लिंग भक्तीने पूजलं.
विश्वेशाद्वायुदिग्भागे शंकुकर्णेश्वरं नरः
विश्वेशाच्या वायू दिशेला, मनुष्याने शंकुकर्णेश्वराची पूजा करावी.
महाकालेश्वरं लिंगं महाकालगणार्चितम्
महाकाळगणांनी महाकाळेश्वर हे लिंग भक्तीने पूजलं.
ज्ञात्वा सर्वज्ञनाथोथ प्राहैपीदपरौ गणौ ।। 4.2.53.
सर्व ज्ञानाचा स्वामी हे समजून त्या दोन गणांना म्हणाला.
घंटाकर्ण त्वमागच्छ महोदर महामते
"घंटाकर्ण, इथे ये; महोदर, मोठ्या बुद्धीचा!"
इत्यगस्ते गणौ तौ तु गत्वा काशीं महापुरीम्
असं अगस्त्याने सांगितलं आणि ते दोन्ही गण काशी या महानगरात गेले.
घंटाकर्णेश्वरं लिंगं घंटाकर्ण गणोत्तमः
घंटाकर्ण या श्रेष्ठ गणाने तिथे घंटाकर्णेश्वर हे लिंग स्थापलं.