उत्तरे चात्र दिग्भागे सोमतीर्थमिति स्मृतम् 1.3.1.7.
आणि इथे, उत्तर दिशेला, या तीर्थाला सोमतीर्थ असे ओळखले जाते.
ऐशाने चात्र दिग्भागे विष्णुतीर्थमिति स्मृतम्
आणि इथे, ईशान्य दिशेला, या तीर्थाला विष्णुतीर्थ असे स्मरणात आहे.
मार्कण्डेयः पुरा देवि प्रार्थयामास शंकरम्
पूर्वी, हे देवी, मार्कंडेयाने शंकराची प्रार्थना केली.
बहूनामिह तीर्थानामेकत्र स्यात्समागमः
इथे अनेक तीर्थांचे एकाच ठिकाणी एकत्र येणे व्हावे.
इति तस्य वचः श्रुत्वा देवदेव उमापतिः
त्याची ही वचने ऐकून, देवांचा देव, उमा-पती,
सन्निधिं मम संप्राप्तः सेवते गूढरूपतः
माझ्या सान्निध्यात गुप्त रूपाने सेवा करण्यासाठी आला आहे.
नान्यदन्वेषणीयं ते तीर्थमत्र महामुने
महामुने, तुला इथे दुसरे कोणतेही तीर्थ शोधण्याची गरज नाही.
तस्माद्भक्तियुतैर्नित्यं सर्वतीर्थसमागमः
म्हणून, भक्तिभाव असणाऱ्यांसाठी इथे नेहमी सर्व तीर्थांचे एकत्र येणे होते.
इति देवि पुरा देवो मार्कडेयाय शंकरः
हे देवी, पूर्वी शंकराने मार्कंडेयाला असे सांगितले.
सदोपहारवेलायां दृश्यानि किल मानवैः
उपहाराच्या वेळी, ही सर्व तीर्थे माणसांना प्रत्यक्ष दिसतात.
व्रतं तीर्थं तपो वेदा यज्ञाश्च नियमादयः 1.3.1.7.
व्रत, तीर्थ, तप, वेद, यज्ञ आणि नियम हे सर्व—
निशम्य वाक्यं मुनिपुंगवस्य प्रसेदुषी पर्वतराजपुत्री
त्या श्रेष्ठ ऋषीचे शब्द ऐकून, पर्वतराजाची कन्या प्रसन्न झाली.
अहं कृतार्था तपतां वरिष्ठ त्वत्संगमात्संप्रति तीर्थजालम्
तपस्वीमध्ये श्रेष्ठा, तुझी भेट झाल्यामुळे मला खरोखरच समाधान मिळालं आहे. तू म्हणजे जणू सर्व तीर्थांचं मूर्तिमंत स्वरूप आहेस.
कथं गिरीशः पुनरत्र देवः स्फुरन्महावह्निवपुर्धरोऽपि
गिरीश देव पुन्हा इथे कसे प्रकटले, हे मला समजत नाही. त्यांचं तेजस्वी अग्नीमय रूप असूनही ते इथे कसे आले?
आदिष्टस्तीर्थयात्रार्थमहं लिंगानि वीक्षितुम्
माझ्या कडून तीर्थयात्रा करण्याचं आणि लिंगांचं दर्शन घेण्याचं सांगितलं गेलं होतं.
रुद्रक्षेत्रे च केदारे तथा बदरिकाश्रमे
मी रुद्रक्षेत्र, केदार आणि बदरिकाश्रम या पवित्र स्थळी गेलो.
कांचीमुख्यासु पुण्यासु पुरीष्वप्यगमं तदा
त्या वेळी मी कांचीसारख्या प्रमुख पुण्यनगरींचीही यात्रा केली.
स्थापितानि च लिंगानि स्वयंभूनि च दृष्टवान्
मी स्थापलेली लिंगं आणि स्वयंभू लिंगं यांचंही दर्शन घेतलं.
सेवमानः सशिष्योऽहं पर्यटन्पृथिवीमिमाम्
मी माझ्या शिष्यांसह सेवा करत संपूर्ण पृथ्वीवर फिरत होतो.
तपांसि यज्ञकर्माणि कुर्वन्भूमिं समाचरन्
तपश्चर्या आणि यज्ञकर्म करत मी ही भूमी भ्रमण केली.
सर्वाणि भुवि पुण्यानि देशमेतमुपाश्रयम्
पृथ्वीवरील सर्व पुण्यस्थळांना भेट देऊन मी या प्रदेशात आलो.
अरुणाद्रिरितिख्यातं पर्वतं लिंगमैक्षिषि
मी अरुणाद्री म्हणून प्रसिद्ध असलेला पर्वत आणि तिथलं लिंग पाहिलं.
कंदमूलफलाहारा दृष्टाः शोणाद्रि सेवकाः
शोणाद्रीचे जे सेवक आहेत, ते कंद, मूळ आणि फळ यावर उपजीविका करताना मी पाहिले.
आद्येन ब्रह्मणा पूर्वमर्चितं दिव्यचक्षुषा ।। 1.3.1.8.
प्राचीन काळी ब्रह्मदेवांनी आपल्या दिव्य दृष्टीने त्या लिंगाची प्रथम पूजा केली होती.
इति वेदा स्तुवंति त्वामरुणाद्रीश संततम्
अरुणाद्रीश्वर, वेद नेहमी तुझं स्तवन करतात.
सर्ववेदस्वरूपाय नित्यायामृतमूर्त्तये
तू सर्व वेदांचा मूर्तिमंत स्वरूप, शाश्वत आणि अमृताचा अवतार आहेस.
भक्तवात्सल्यपूर्णाय पुण्याय पुरभेदिने
भक्तांवर अपार प्रेम करणारा, पुण्यस्वरूप आणि त्रिपुरांचा संहार करणारा असा तू आहेस.
भुवि लब्धवता भूयो नान्यत्कार्यं तपः क्वचित्
पृथ्वीवर तुझं लाभ झाल्यावर दुसरं कोणतंही तप करण्यास काहीच उरलं नाही.
प्रार्थयते स्वयं वासान्देवाश्चात्र त्वदाश्रये
इथे, तुझ्या आश्रयासाठी देवताही स्वतःहून वास्तव्य करण्याची इच्छा करतात.
अन्यत्कृतं तपः सर्वं त्वद्दर्शनफलं मम
मी केलेल्या सर्व तपश्चर्यांचा खरा फल तुझं दर्शन मिळण्यातच आहे.