वेदस्य वदनं प्रोक्तं गायत्री त्रिपदा परा
वेदांचा वाणी म्हणजे गायत्री छंद आहे, जो तीन ओळींचा आणि सर्वश्रेष्ठ मानला जातो.
सहस्रं साधिकं किंचित्त्रिकमैतज्जपन्यमी
हिचे जप थोडेसे एक हजार तीन वेळांपेक्षा जास्त करावे लागते.
अत्यब्दमिति योभ्यस्येत्प्रतिघस्रमनन्यधीः
जो कोणी एकाग्र मनाने हे एक वर्षापेक्षा जास्त काळ सराव करतो—
त्रिवर्णमयमोंकारं भूर्भुवःस्वरिति त्रयम्
तीन वर्णांनी बनलेला ओंकार आणि भूः, भुवः, स्वः ही तीन व्यााहृती—
एतदक्षरमेनां च जपेद्व्याहृतिपूर्विकाम्
ही अक्षरे व्यााहृतीपूर्वक जपावी.
विधिक्रतोर्दशगुणं जपस्यफलमश्नुते
नियमाप्रमाणे जप केल्यास त्याचे फळ दहा पट मिळते.
उपांशुस्तच्छतगुणः सहस्रो मानसस्ततः
हळू आवाजात जप केल्यास त्याचे शंभर पट फळ मिळते; मनातल्या मनात जप केल्यास ते हजार पट होते.
अधीत्यवेदान्वेदौ वा वेदं वा शक्तितो द्विजः 4.1.36.
जो द्विज वेद, किंवा एक वेद, किंवा आपल्या शक्तीनुसार जितके जमेल तितके वेद शिकतो—
श्रुतिमेव सदाभ्यस्येत्तपस्तप्तुं द्विजोत्तमः
सर्वोत्तम द्विज नेहमी वेदाचा अभ्यास करून तप करावा.
हित्वा श्रुतेरध्ययनं योन्यत्पठितुमिच्छति
जो वेदाचा अभ्यास सोडून दुसरे काही वाचण्याची इच्छा करतो—
उपनीय च वै शिष्यं वेदमध्यापयेद्द्विजः
द्विजाने शिष्याला उपनयन करून त्याला वेद शिकवावा.
योध्यापयेदेकदेशं श्रुतेरंगान्यथापि वा
जो वेदाचा एक भाग किंवा त्याची अंगे शिकवतो—
यथाविधि निषेकादि यः कर्म कुरुते द्विजः
जो द्विज नियमाप्रमाणे निषेकापासून पुढील सर्व विधी करतो—
अग्न्याधेयं पाकयज्ञानग्निष्टोमादिकान्मखान्
अग्निस्थापना, पाका यज्ञ आणि अग्निष्टोमासारखे मोठे यज्ञ—
उपाध्यायाद्दशाचार्य आचार्यात्तु शतं पिता
उपाध्यायाकडून दहा पट, आचार्याकडून शंभर पट, आणि वडिलांकडून—
विप्राणां ज्ञानतो ज्यैष्ठ्यं बाहुजानां तु वीर्यतः
ब्राह्मणांमध्ये मोठेपण हे ज्ञानामुळे मिळते; क्षत्रियांमध्ये ते बळामुळे मिळते.
स्वप्ने सिक्त्वा ब्रह्मचारी द्विजः शुक्रमकामतः 4.1.36.
जर ब्रह्मचारी द्विज स्वप्नात अनपेक्षितपणे वीर्यस्राव करतो—
स्वधर्मनिरतानां च वेदयज्ञक्रियावताम्
जे आपापल्या धर्मात निष्ठावान आहेत आणि वेदाध्ययन व यज्ञामध्ये गुंतलेले आहेत—
अकृत्वा भैक्ष्यचरणमसमिध्य हुताशनम्
भिक्षा मागितल्याशिवाय आणि अग्नी प्रज्वलित न करता,
यथेष्टचेष्टो नभवेद्गुरोर्नयनगोचरे
गुरू समोर असताना मनाप्रमाणे वागू नये.
गुरुनिंदाभवेद्यत्र परिवादस्तु यत्र च
जिथे गुरूची निंदा होते किंवा कुणाची बदनामी होते,
खरो गुरोः परीवादाच्छ्वा भवेद्गुरुनिंदकः
गुरूची निंदा केल्याने गाढव व्हावे लागते; गुरूचा अपमान केल्याने कुत्रा व्हावे लागते.
नाभिवाद्या गुरोः पत्नी स्पृष्ट्वांघ्री युवती सती
गुरूंच्या पत्नीचे पाय स्पर्श करून, जरी ती तरुण आणि सती असली तरी, तिला वाकून नमस्कार करू नये.
स्वभावश्चंचलः स्त्रीणां दोषः पुंसामतः स्मृतः
स्त्रियांचा चंचल स्वभाव हा पुरुषांच्या मते दोष मानला जातो.
विद्वांसमप्यविद्वांसं यतस्ताधर्षयंत्यलम्
म्हणूनच त्या विद्वान असो वा अज्ञान, सर्वांना सहज जिंकू शकतात.
न मात्रा न दुहित्रा वा न स्वस्रैकांतशीलता
आई, मुलगी किंवा बहीण यांच्यासोबत एकांतात कधीच राहू नये.
प्रयत्नेन खनन्यद्वद्भूमेर्वार्यधिगच्छति 4.1.36.
जसा प्रयत्नपूर्वक जमिनीखाली पाणी मिळते,
शयानमभ्युदयते ब्रध्नश्चेद्ब्रह्मचारिणम्
जर ब्रह्मचर्य पाळणाऱ्याला झोपेत असताना स्वप्नदोष झाला,
सुतस्य संभवे क्लेशं सहेते पितरौ च यत्
मुलगा जन्माला येताना आईवडिलांना जे दुःख सहन करावे लागते,
अतस्तयोः प्रियं कुर्याद्गुरोरपि च सर्वदा
म्हणून नेहमी त्यांना आणि गुरूंना आवडेल असेच वागावे.