प्रोक्तोसावुपकुर्वाणो द्वितीयस्तत्र नैष्ठिकः
त्याला उपकुर्वाण म्हणतात; दुसऱ्याला त्या वेळी नैष्ठिक म्हणतात.
गृहाश्रमं समाश्रित्य यः पुनर्ब्रह्मचर्यभाक्
जो गृहस्थाश्रमात जाऊन पुन्हा ब्रह्मचर्य व्रत स्वीकारतो,
अनाश्रमी न तिष्ठेत दिनमेकमपि द्विजः
द्विजाने एकही दिवस आश्रमाशिवाय राहू नये.
जपं होमं व्रतं दानं स्वाध्यायं पितृतर्पणम्
जप, होम, व्रत, दान, स्वाध्याय आणि पितरांना तर्पण —
मेखलाजिनदंडाश्च लिंगं स्याद्ब्रह्मचारिणः
मेखला, मृगाजिन आणि दंड हे ब्रह्मचारीचे चिन्ह आहे.
त्रिदंडादि यतेरुक्तमुपलक्षणमत्र वै
त्रिदंड वगैरे वस्तू या यतीसाठी ठरवलेल्या आहेत.
जीर्णं कमंडलुं दंडमुपवीताजिने अपि
जुना कमंडलू, दंड, यज्ञोपवीत किंवा मृगाजिन —
विदध्यात्षोडशे वर्षे केशांतकर्म च क्रमात् 4.1.36.
सोळाव्या वर्षी केस कापण्याचा विधी योग्य क्रमाने करावा.
तपो यज्ञ व्रतेभ्यश्च सर्वस्माच्छुभकर्मणः
तप, यज्ञ आणि व्रते ही सर्व शुभ कर्मे आहेत.
वेदारंभे विसर्गे च विदध्यात्प्रणवं सदा
वेदाध्ययनाच्या सुरुवातीला आणि शेवटी नेहमी ॐकार उच्चारावा.
वेदस्य वदनं प्रोक्तं गायत्री त्रिपदा परा
वेदांचा वाणी म्हणजे गायत्री छंद आहे, जो तीन ओळींचा आणि सर्वश्रेष्ठ मानला जातो.
सहस्रं साधिकं किंचित्त्रिकमैतज्जपन्यमी
हिचे जप थोडेसे एक हजार तीन वेळांपेक्षा जास्त करावे लागते.
अत्यब्दमिति योभ्यस्येत्प्रतिघस्रमनन्यधीः
जो कोणी एकाग्र मनाने हे एक वर्षापेक्षा जास्त काळ सराव करतो—
त्रिवर्णमयमोंकारं भूर्भुवःस्वरिति त्रयम्
तीन वर्णांनी बनलेला ओंकार आणि भूः, भुवः, स्वः ही तीन व्यााहृती—
एतदक्षरमेनां च जपेद्व्याहृतिपूर्विकाम्
ही अक्षरे व्यााहृतीपूर्वक जपावी.
विधिक्रतोर्दशगुणं जपस्यफलमश्नुते
नियमाप्रमाणे जप केल्यास त्याचे फळ दहा पट मिळते.
उपांशुस्तच्छतगुणः सहस्रो मानसस्ततः
हळू आवाजात जप केल्यास त्याचे शंभर पट फळ मिळते; मनातल्या मनात जप केल्यास ते हजार पट होते.
अधीत्यवेदान्वेदौ वा वेदं वा शक्तितो द्विजः 4.1.36.
जो द्विज वेद, किंवा एक वेद, किंवा आपल्या शक्तीनुसार जितके जमेल तितके वेद शिकतो—
श्रुतिमेव सदाभ्यस्येत्तपस्तप्तुं द्विजोत्तमः
सर्वोत्तम द्विज नेहमी वेदाचा अभ्यास करून तप करावा.
हित्वा श्रुतेरध्ययनं योन्यत्पठितुमिच्छति
जो वेदाचा अभ्यास सोडून दुसरे काही वाचण्याची इच्छा करतो—
उपनीय च वै शिष्यं वेदमध्यापयेद्द्विजः
द्विजाने शिष्याला उपनयन करून त्याला वेद शिकवावा.
योध्यापयेदेकदेशं श्रुतेरंगान्यथापि वा
जो वेदाचा एक भाग किंवा त्याची अंगे शिकवतो—
यथाविधि निषेकादि यः कर्म कुरुते द्विजः
जो द्विज नियमाप्रमाणे निषेकापासून पुढील सर्व विधी करतो—
अग्न्याधेयं पाकयज्ञानग्निष्टोमादिकान्मखान्
अग्निस्थापना, पाका यज्ञ आणि अग्निष्टोमासारखे मोठे यज्ञ—
उपाध्यायाद्दशाचार्य आचार्यात्तु शतं पिता
उपाध्यायाकडून दहा पट, आचार्याकडून शंभर पट, आणि वडिलांकडून—
विप्राणां ज्ञानतो ज्यैष्ठ्यं बाहुजानां तु वीर्यतः
ब्राह्मणांमध्ये मोठेपण हे ज्ञानामुळे मिळते; क्षत्रियांमध्ये ते बळामुळे मिळते.
स्वप्ने सिक्त्वा ब्रह्मचारी द्विजः शुक्रमकामतः 4.1.36.
जर ब्रह्मचारी द्विज स्वप्नात अनपेक्षितपणे वीर्यस्राव करतो—
स्वधर्मनिरतानां च वेदयज्ञक्रियावताम्
जे आपापल्या धर्मात निष्ठावान आहेत आणि वेदाध्ययन व यज्ञामध्ये गुंतलेले आहेत—
अकृत्वा भैक्ष्यचरणमसमिध्य हुताशनम्
भिक्षा मागितल्याशिवाय आणि अग्नी प्रज्वलित न करता,
यथेष्टचेष्टो नभवेद्गुरोर्नयनगोचरे
गुरू समोर असताना मनाप्रमाणे वागू नये.