इतोप्यूर्ध्वं न संस्कार्याः पतिता धर्मवर्जिताः
या वयापुढे, पतित आणि धर्महीन लोकांचे संस्कार करू नयेत.
सावित्रीपतितैः सार्धं संबंधं न समाचरेत्
पतितांसोबत सावित्री मंत्राचा संबंध ठेवू नये.
वसीरन्नानुपूर्व्येण शाण क्षौमाविकानि च भवेत्त्रिवृत्समाश्लक्ष्णा विशस्तु शणतांतवी
भांग, पातळ कापड आणि लोकरीचे कपडे योग्य क्रमाने घालावेत. यज्ञोपवीत गुळगुळीत, तीन वळ्यांचे आणि खास करून भांगाच्या धाग्यांनी विणलेले असावे.
मुंजाभावे विधातव्या कुशाश्मंतकबल्वजैः
भांग न मिळाल्यास, मुंज, कुश, अस्मंतक किंवा बल्वज यांच्या तंतूंनी ते तयार करावे.
उपवीतक्रमेण स्यात्कार्पासं शाणमाविकम्
यज्ञोपवीतासाठी कापूस, भांग किंवा लोकरीचे धागे वापरावेत.
बिल्वपालाशयोर्दंडो ब्राह्मणस्य नृपस्य तु
ब्राह्मणासाठी बिल्व किंवा पळस यांच्या लाकडाचा दंड असावा; राजासाठीही तसाच असावा.
आमौलिं वाऽऽललाटंवाऽऽनासमूर्ध्वप्रमाणतः
तो दंड डोक्याच्या टोकापर्यंत, कपाळापर्यंत किंवा नाकाच्या टोकापर्यंत लांब असावा.
प्रदक्षिणं परीत्याग्निमुपस्थाय दिवाकरम् 4.1.36.
अग्नीची प्रदक्षिणा करून, सूर्याच्या दिशेने उभे राहावे.
मातृमातृष्वसृस्वसृपितृस्वसृपुरःसराः
आई, मावशी, बहीण आणि वडिलांची बहीण हे सर्व त्याच्या पुढे जावेत.
यावद्वेदमधीते च चरन्वेदव्रतानि च
तो ज्या काळात वेद शिकतो आणि वेदव्रतांचे पालन करतो,
प्रोक्तोसावुपकुर्वाणो द्वितीयस्तत्र नैष्ठिकः
त्याला उपकुर्वाण म्हणतात; दुसऱ्याला त्या वेळी नैष्ठिक म्हणतात.
गृहाश्रमं समाश्रित्य यः पुनर्ब्रह्मचर्यभाक्
जो गृहस्थाश्रमात जाऊन पुन्हा ब्रह्मचर्य व्रत स्वीकारतो,
अनाश्रमी न तिष्ठेत दिनमेकमपि द्विजः
द्विजाने एकही दिवस आश्रमाशिवाय राहू नये.
जपं होमं व्रतं दानं स्वाध्यायं पितृतर्पणम्
जप, होम, व्रत, दान, स्वाध्याय आणि पितरांना तर्पण —
मेखलाजिनदंडाश्च लिंगं स्याद्ब्रह्मचारिणः
मेखला, मृगाजिन आणि दंड हे ब्रह्मचारीचे चिन्ह आहे.
त्रिदंडादि यतेरुक्तमुपलक्षणमत्र वै
त्रिदंड वगैरे वस्तू या यतीसाठी ठरवलेल्या आहेत.
जीर्णं कमंडलुं दंडमुपवीताजिने अपि
जुना कमंडलू, दंड, यज्ञोपवीत किंवा मृगाजिन —
विदध्यात्षोडशे वर्षे केशांतकर्म च क्रमात् 4.1.36.
सोळाव्या वर्षी केस कापण्याचा विधी योग्य क्रमाने करावा.
तपो यज्ञ व्रतेभ्यश्च सर्वस्माच्छुभकर्मणः
तप, यज्ञ आणि व्रते ही सर्व शुभ कर्मे आहेत.
वेदारंभे विसर्गे च विदध्यात्प्रणवं सदा
वेदाध्ययनाच्या सुरुवातीला आणि शेवटी नेहमी ॐकार उच्चारावा.
वेदस्य वदनं प्रोक्तं गायत्री त्रिपदा परा
वेदांचा वाणी म्हणजे गायत्री छंद आहे, जो तीन ओळींचा आणि सर्वश्रेष्ठ मानला जातो.
सहस्रं साधिकं किंचित्त्रिकमैतज्जपन्यमी
हिचे जप थोडेसे एक हजार तीन वेळांपेक्षा जास्त करावे लागते.
अत्यब्दमिति योभ्यस्येत्प्रतिघस्रमनन्यधीः
जो कोणी एकाग्र मनाने हे एक वर्षापेक्षा जास्त काळ सराव करतो—
त्रिवर्णमयमोंकारं भूर्भुवःस्वरिति त्रयम्
तीन वर्णांनी बनलेला ओंकार आणि भूः, भुवः, स्वः ही तीन व्यााहृती—
एतदक्षरमेनां च जपेद्व्याहृतिपूर्विकाम्
ही अक्षरे व्यााहृतीपूर्वक जपावी.
विधिक्रतोर्दशगुणं जपस्यफलमश्नुते
नियमाप्रमाणे जप केल्यास त्याचे फळ दहा पट मिळते.
उपांशुस्तच्छतगुणः सहस्रो मानसस्ततः
हळू आवाजात जप केल्यास त्याचे शंभर पट फळ मिळते; मनातल्या मनात जप केल्यास ते हजार पट होते.
अधीत्यवेदान्वेदौ वा वेदं वा शक्तितो द्विजः 4.1.36.
जो द्विज वेद, किंवा एक वेद, किंवा आपल्या शक्तीनुसार जितके जमेल तितके वेद शिकतो—
श्रुतिमेव सदाभ्यस्येत्तपस्तप्तुं द्विजोत्तमः
सर्वोत्तम द्विज नेहमी वेदाचा अभ्यास करून तप करावा.
हित्वा श्रुतेरध्ययनं योन्यत्पठितुमिच्छति
जो वेदाचा अभ्यास सोडून दुसरे काही वाचण्याची इच्छा करतो—