मायया मां महादेव नच्छादयितुमर्हसि
हे महादेव, माया करून मला लपवू नका.
कल्पे कल्पे सृजामीश त्वन्नियोगबलाद्विभो
प्रत्येक कल्पात, प्रभो, तुमच्या आज्ञेने मी सृष्टी करतो.
मदाद्यो महादेव मायया तव मोहिताः
हे महादेव, सुरुवातीपासूनच मी तुमच्या मायेमुळे मोहात पडलो आहे.
संहारकाले संप्राप्ते सदेवानखिलान्मुनीन् 4.1.31.
संपूर्ण देव आणि ऋषींसह संहाराचा काळ आला की,
तदा क्व ते महादेव पाप ब्रह्मवधादिकम्
तेव्हा, हे महादेव, ब्रह्महत्येसारखे तुमचं पाप कुठे असतं?
अतीतब्रह्मणामस्थ्नां स्रक्कंठे तव भासते
मागील ब्रह्म्यांच्या हाडांची माळ तुमच्या गळ्यात शोभून दिसते.
कृत्वापि सुमहत्पापं त्वां यः स्मरति भावतः
कोणीही माणूस, कितीही मोठं पाप केलं असलं, तरी तो जर तुझी भक्तीभावाने आठवण काढतो—
यथा तमो न तिष्ठेत संनिधावंशुमालिनः
जसं तेजस्वी सूर्याच्या उपस्थितीत अंधार टिकत नाही—
यश्चिंतयति पुण्यात्मा तव पादांबुजद्वयम्
जो पुण्यवान तुझ्या कमलासारख्या दोन्ही पायांची मनोभावे ध्यान करतो—
तव नामानुरक्ता वाग्यस्य पुंसो जगत्पते
किंवा ज्याच्या वाणीला तुझ्या नावाची ओढ आहे, हे जगाच्या स्वामी—
रजसा तमसा विवर्धितं क्व नु पापं परितापदायकम्
तर मग रज आणि तमामुळे वाढलेलं, दुःख देणारं पाप कुठे उरतं?
यदि जातुचिदंधकद्विषस्तवनामौष्ठपुटाद्विनिःसृतम्
तुझ्या शत्रूच्या तोंडूनही कधी तुझं नाव उच्चारलं गेलं—
परमात्मन्परंधाम स्वेच्छा विधृत विग्रह
हे परमात्मा, सर्वोच्च स्थान असलेले, तुझ्या इच्छेनेच तू हे रूप धारण केलं आहेस—
अद्य धन्योस्मि देवेश यं न पश्यति योगिनः 4.1.31.
आज मी खरोखरच धन्य झालो, हे देवाधिदेव, कारण तुला योगीही पाहू शकत नाहीत.
अवियोगोऽस्तु मे देव त्वदंघ्रियुगलेन वै 4.1.31.
हे देवा, तुझ्या पवित्र पायांपासून मला कधीच वेगळं व्हायला लागू नये.
ब्रह्महत्यादि पापानि यस्या नाम्नोपि कीर्तनात् 4.1.31.
फक्त तुझं नाव जरी घेतलं, तरी ब्रह्महत्येसारखी मोठी पापंही नष्ट होतात.
महाश्मशानमासाद्य यदि देवाद्विपद्यते 4.1.31.
कोणी मोठ्या स्मशानभूमीत पोहोचून देवत्व गमावलं—
तीर्थे कालोदके स्नात्वा कृत्वा तर्पणमत्वरः 4.1.31.
तीर्थात काळाच्या पाण्यात स्नान करून, त्वरित तर्पण केलं—
स्कंद उवाच पुनर्विशेषं वक्ष्यामि सदाचारस्य कुंभज
स्कंद म्हणाले: कुंभपुत्रा, मी पुन्हा एकदा सदाचाराचं विशेष सांगतो.
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्यास्त्रयो वर्णा द्विजाः स्मृताः
ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्य—हे तिन्ही वर्ण द्विज समजले जातात.
एषां क्रियानिषेकादि श्मशानांता च वैदिकी
त्यांच्यासाठी वेदविधी गर्भधारणेपासून ते अग्नीसंस्कारापर्यंत असतात.
स्पंदनात्प्राक्पुंसवनं सीमंतोन्नयनं ततः
गर्भात हालचाल होण्यापूर्वी पुंसवन विधी, त्यानंतर सीमंतोन्नयन विधी करतात.
नामाह्न्येकादशे गेहाच्चतुर्थेमासि निष्क्रमः
जन्मानंतर अकराव्या दिवशी घरात नामकरण करतात, चौथ्या महिन्यात बाहेर नेतात.
शममेनो व्रजेदेवं बैजं गर्भजमवे च
मग शांतीसाठी आणि गर्भातून जन्मलेल्या बाळासाठी लागणारे विधी करावेत.
सप्तमेथाष्टमेवाब्दे सावित्रीं ब्राह्मणोर्हति
सातव्या किंवा आठव्या वर्षी ब्राह्मणाला सावित्री मंत्राचा उपदेश घेण्यास पात्रता मिळते.
ब्रह्मतेजोभिवृद्ध्यर्थं विप्रोब्देपंचमेर्हति
ब्राह्मणत्वाची तेज वाढवण्यासाठी, ब्राह्मणाने पाचव्या वर्षीही हा उपदेश घेता येतो.
महाव्याहृतिपूर्वं च वेदमध्यापयेद्गुरुः
गुरूने आधी मोठ्या व्याहृतिंचा उच्चार करून मग वेदाचा अभ्यास शिकवावा.
पूर्वोक्तविधिना शौचं कुर्यादाचमनं तथा 4.1.36.
पूर्वी सांगितलेल्या पद्धतीने शुद्धी व आचमन करावे.
स्नात्वांबुदैवतैर्मंत्रैः प्राणानायम्य यत्नतः
स्नान करून, जलदेवतांच्या मंत्रांनी प्राणायाम करावा.
अग्निकार्यं ततः कृत्वा ब्राह्मणानभिवादयेत्
नंतर अग्निकर्म करून, ब्राह्मणांना आदराने नमस्कार करावा.