ज्योतिर्मंडलमध्यस्थो ददृशे पुरुषाकृतिः
त्या तेजाच्या मध्यभागी मानवासारखी एक मूर्ती दिसली.
आवयोरंतरं कोसौ बिभृयात्पुरुषाकृतिम्
आपल्यामध्ये उभा असलेला हा मानवरूप कोण आहे?
स्रष्टा क्षणेन च महान्पुरुषो नीललोहितः
क्षणातच निळ्या आणि तांबड्या रंगाचा तो महान पुरुष निर्माण झाला.
हिरण्यगर्भस्तं प्राह जाने त्वां चंद्रशेखरम्
हिरण्यगर्भाने त्याला म्हटले, "मी तुला ओळखतो, चंद्रशेखर."
रोदनाद्रुद्रनामापि योजितोसि मया पुरा 4.1.31.
तू रडलास म्हणून मी तुला पूर्वी 'रुद्र' हे नाव दिले होते.
अथेश्वरः पद्मयोनेः श्रुत्वा गर्ववतीं गिरम्
मग प्रभूने कमळातून जन्मलेल्या ब्रह्माच्या गर्विष्ठ वाणी ऐकली.
प्राह पंकजजन्मासौ शास्यस्ते कालभैरव
"हा कमळातून जन्मलेला तुझ्याकडून, कालभैरवा, शिकवला जाईल," असे त्याने सांगितले.
विश्वं भर्तुं समर्थोऽसि भरणाद्भैरवः स्मृतः
तू संपूर्ण विश्व पेलू शकतोस म्हणून तुला 'भैरव' असे नाव मिळाले.
आमर्दयिष्यति भवांस्तुष्टो दुष्टात्मनो यतः
तू प्रसन्न झाल्यावर दुष्टांचा नाश करशील.
यतः पापानि भक्तानां भक्षयिष्यति तत्क्षणात्
आणि भक्तांचे पाप क्षणात संपवशील म्हणून,
या मे मुक्तिपुरी काशी सर्वाभ्योपि गरीयसी
माझे मुक्तीचे शहर काशी सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
तत्र ये पापकर्तारस्तेषां शास्ता त्वमेव हि
तेथे पाप करणाऱ्यांना शिक्षा करणारा फक्त तूच आहेस.
एतान्वरान्प्रगृह्याऽथ तत्क्षणात्कालभैरवः
हे वर स्वीकारून कालभैरव त्या क्षणीच तेथे उभा राहिला.
यदंगमपराध्नोति कार्यं तस्यैव शासनम्
जो कोणी अपराध करतो, त्याला शिक्षा देण्याचे काम तुझेच आहे.
यज्ञमूर्तिधरो विष्णुस्ततस्तुष्टाव शंकरम् 4.1.31.
यज्ञस्वरूप असलेल्या विष्णूने मग शंकराची स्तुती केली.
आश्वास्य तौ महादेवः प्रीतः प्रणतवत्सलः
महादेवाने, प्रसन्न होऊन आणि भक्तवत्सलतेने, त्या दोघांना धीर दिला.
मान्योऽध्वरोसौ भवता तथा शतधृतिस्त्वयम्
हा तुझ्यासाठी यज्ञाचा मान्य देव आहे आणि हा शतधृती आहे.
ब्रह्महत्यापनोदाय व्रतं लोकाय दर्शयन् इत्युक्त्वांऽतर्हितो देवस्तेजोरूपस्तदा शिवः
ब्रह्महत्येचे पाप दूर करण्यासाठी त्याने लोकांना एक व्रत दाखवले; असे सांगून शिव तेजस्वी रूप धारण करून अदृश्य झाला.
उत्पाद्य कन्यामेकां तु ब्रह्महत्येति विश्रुताम्
त्याने एक कन्या निर्माण केली, जिला 'ब्रह्महत्या' म्हणून ओळखले जाते.
दंष्टाकरालवदनां ललज्जिह्वातिभीषणाम्
तीचे तोंड भयंकर होते, मोठ्या दातांनी आणि लोंबत्या जिभेने भीतीदायक दिसत होती.
कर्त्रीं कर्परहस्ताग्रां स्फुरत्पिंगोग्रतारकाम्
तिच्या हातात सुरी होती, बोटांच्या टोकाला कवटी होती, आणि तिच्या डोळ्यांत प्रखर पिवळसर ज्वाळा चमकत होती.
यावद्वाराणसीं दिव्यां पुरीमेष गमिष्यति
तो दिव्य वाराणसी नगरीपर्यंत पोहोचेपर्यंत हाच त्याचा प्रवास आहे.
सर्वत्र ते प्रवेशोस्ति त्यक्त्वा वाराणसीं पुरीम्
तुला सर्वत्र प्रवेश आहे, फक्त वाराणसी नगरी सोडून.
तत्सान्निध्याद्भैरवोपि कालोभूत्कालकालतः
त्याच्या उपस्थितीमुळे भैरवही काळाचा काळ झाला.
कपालपाणिर्विश्वात्मा चचार भुवनत्रयम् 4.1.31.
हातात कवटी घेऊन, विश्वाचा आत्मा तीनही लोकांत भटकत होता.
सत्यलोकेपि वैकुंठे महेंद्रादि पुरीष्वपि
सत्यलोकात, वैकुंठात आणि महेंद्रादी नगरांतही,
प्रतितीर्थं भ्रमन्नापि विमुक्तो ब्रह्महत्यया
तो प्रत्येक तीर्थस्थळी फिरला, तरी ब्रह्महत्येच्या पापातून मुक्त झाला नाही.
अनेनैवानुमानेन महिमा त्ववगम्यताम्
ह्याच उदाहरणावरून त्याची महती समजावी.
संति तीर्थान्यनेकानि बहून्यायतनानि च
अनेक तीर्थस्थळे आणि असंख्य देवळे आहेत.
तावद्गर्जंति पापानि ब्रहत्यादिकान्यलम्
ब्रह्महत्येसारखी पापे तोपर्यंत गर्जत राहतात.